ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ (Spelling) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਅੱਖਰਾਂ, ਠੀਕ ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਠੀਕ ਲਗਾਖਰਾਂ ਨਾਲ ਲਿਖਣਾ। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅਜਿਹੇ ਰੂਪ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲਗ, ਇੱਕ ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਬਦਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਰਟਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਅੱਠ-ਦਸ ਨੇਮ ਸਿੱਖ ਲਓ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ — ਫਿਰ ਨਵਾਂ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਇਸ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:
- ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਪੰਜ-ਕਦਮੀ ਵਿਧੀ
- ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ, ਸ/ਸ਼, ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਨੇਮ
- 'ਹ' ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ — ਸ਼ਹਿਰ, ਸਿਹਤ, ਬਹੁਤ — ਜੋ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਉਂਦੇ ਹਨ
- ਲਗਾਂ, ਪੈਰ ਅੱਖਰਾਂ, ਹਲੰਤ ਅਤੇ ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਅੱਖਰਾਂ (ਨ/ਣ, ਡ/ਢ/ੜ, ਵ/ਬ) ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ
- ਮਹੀਨਿਆਂ, ਦਿਨਾਂ, ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ
- ਪਿਛਲੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਲਗਭਗ 200 ਸ਼ਬਦ, ਨੇਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੰਡੇ ਹੋਏ
ਗ਼ਲਤੀ ਕਿਵੇਂ ਫੜੀਏ
ਪਹਿਲਾਂ ਸਵਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਮਝੋ।
ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ: ਅੱਖਰ (ਸ, ਸ਼, ਨ, ਣ…), ਲਗਾਂ (ਕੰਨਾ, ਸਿਹਾਰੀ, ਬਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ, ਦੁਲੈਂਕੜ, ਲਾਂ, ਦੁਲਾਵਾਂ, ਹੋੜਾ, ਕਨੌੜਾ) ਅਤੇ ਲਗਾਖਰ (ਬਿੰਦੀ, ਟਿੱਪੀ, ਅੱਧਕ)। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ:
- ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ — ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਹੀ।
- ਅਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣੋ — ਉਲਟਾ ਸਵਾਲ: ਤਿੰਨ ਸਹੀ, ਇੱਕ ਗ਼ਲਤ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
- ਸ਼ਬਦ-ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਜੁੱਟ — ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ; ਜਿਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸਹੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਚੁਣੋ।
- ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ — ਪੂਰੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੋ ਸ਼ਬਦ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨ ਤੇ ਗਿਣਤੀ — ਸਤੰਬਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, ਪੰਜਾਹ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ।
- 1ਸਵਾਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੋ'ਸ਼ੁੱਧ' ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਜਾਂ 'ਅਸ਼ੁੱਧ'? ਅੱਧੇ ਨੰਬਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- 2ਫ਼ਰਕ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਲੱਭੋਚਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਅੱਖਰ ਜਾਂ ਲਗ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
- 3ਉਸ ਥਾਂ ਦਾ ਨੇਮ ਲਾਓਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ? ਅੱਧਕ? ਟਿੱਪੀ-ਬਿੰਦੀ? 'ਹ' ਵਾਲਾ ਨੇਮ? ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਇਹੀ ਨੇਮ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- 4ਬੋਲ ਕੇ ਪਰਖੋਅੱਧਕ, ਢ, ਣ ਅਤੇ ਦੀਰਘ ਲਗਾਂ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- 5ਸਮੂਹ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਕੱਟਦੇ ਜਾਓਇੱਕ ਗ਼ਲਤ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਉਹ ਪੂਰਾ ਵਿਕਲਪ ਕੱਟ ਦਿਓ।
ਨ ਅ ਟ ਸ ਔ ਹ ਪ ਵ ਲ — ਨੌਂ ਥਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗ਼ਲਤੀ ਲੁਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਨ = ਨੁਕਤਾ (ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ), ਅ = ਅੱਧਕ, ਟ = ਟਿੱਪੀ-ਬਿੰਦੀ, ਸ = ਸਿਹਾਰੀ-ਬਿਹਾਰੀ, ਔ = ਔਂਕੜ-ਦੁਲੈਂਕੜ-ਹੋੜਾ, ਹ = ਹ-ਧੁਨੀ, ਪ = ਪੈਰ ਅੱਖਰ, ਵ = ਵਿਅੰਜਨ-ਭੁਲੇਖਾ (ਨ/ਣ, ਡ/ਢ, ਵ/ਬ, ਸ/ਸ਼), ਲ = ਲਗਾਂ ਤੇ ਅੰਤਲੇ ਰੂਪ। ਚਾਰੇ ਵਿਕਲਪ ਇਸੇ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਪਰਖੋ।
ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਸ/ਸ਼
ਸ਼ ਖ਼ ਗ਼ ਜ਼ ਫ਼ — ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਖਰ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
ਨੇਮ: ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਖ਼ ਗ਼ ਜ਼ ਫ਼ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਸ਼ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ — ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ)। ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧੁਨੀ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗੇਗੀ।
- ਫ਼ੀਲਖ਼ਾਨਾ = ਫ਼ੀਲ (ਹਾਥੀ) + ਖ਼ਾਨਾ (ਘਰ) — ਦੋਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦੋ ਬਿੰਦੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ, ਡਾਕਖ਼ਾਨਾ, ਦਵਾਖ਼ਾਨਾ।
- ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ — ਖ਼ੁਦ ਅਤੇ ਮੁਖ਼ਤਿਆਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼।
- ਰੋਡਵੇਜ਼ (Roadways) — ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ z ਧੁਨੀ ਲਈ ਜ਼।
- ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ — ਪਹਿਲਾ ਸ਼, ਫਿਰ ਖ਼, ਫਿਰ ਸਧਾਰਨ ਸ। 'ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤ' ਗ਼ਲਤ ਹੈ।
- ਦੇਸੀ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਨਾ ਲਾਓ: ਅੱਜ (ਅੱਜ਼ ਨਹੀਂ), ਵਣਜ (ਵਣਜ਼ ਨਹੀਂ), ਲੜਾਈ (ਲ਼ੜਾਈ ਨਹੀਂ), ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਗੱਲ, ਗਰਮ, ਜਾਇਦਾਦ, ਖੇਤ, ਖਾਣਾ — ਫ਼ਲ, ਗ਼ਰਮ, ਜ਼ਾਇਦਾਦ ਗ਼ਲਤ ਹਨ।
- ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਅਰਥ ਬਦਲਦਾ ਹੈ: ਜੰਗ (ਲੜਾਈ) / ਜ਼ੰਗ (ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜੰਗਾਲ); ਸਜਾ (ਸ਼ਿੰਗਾਰ) / ਸਜ਼ਾ (ਦੰਡ); ਖਾਨਾ (ਡੱਬਾ, ਕਾਲਮ) / ਖ਼ਾਨਾ (ਘਰ — ਡਾਕਖ਼ਾਨਾ); ਫੁੱਲ (ਪੌਦੇ ਦਾ) / ਫ਼ੁੱਲ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ full)।
- ਲ਼ (ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਲੱਲਾ) ਵਰਨਮਾਲਾ ਦਾ 41ਵਾਂ ਅੱਖਰ ਹੈ (ਗਲ਼ੀ, ਵਾਲ਼, ਕਾਲ਼ਾ), ਪਰ ਪਟਵਾਰੀ ਪੇਪਰਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਲ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ; ਲ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਰੂਪ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
| ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ | ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਜਹਾਜ਼ | ਜਾਹਾਜ਼, ਜ਼ਾਹਾਜ, ਜਾਹਜ਼, ਜ਼ਹਾਜ |
| ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | ਜਿਲਾ, ਜ਼ਿਲਾ, ਜ਼ਿੱਲ |
| ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ (ਪਛਾਣ) | ਸਿਨਾਖ਼ਤ, ਸਨਾਖ਼ਤ, ਸ਼ਨਖਤ |
| ਕਮਜ਼ੋਰੀ | ਕਮਜੋਰੀ |
| ਬਜ਼ੁਰਗ | ਬਜ਼ੁਰੀਗ, ਬੂਜ਼ੁਰਿਗ, ਬੁਜੂਰਗ |
| ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ | ਸਰਾਫਤ, ਸਰਾਫ਼ਤ |
| ਜ਼ਰੂਰੀ | ਜਰੂਰੀ, ਜ਼ਰੂਰਿ, ਜ਼ਰੂਰੀਂ |
| ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਦਗ਼ਾ, ਸ਼ੀਂਹ | ਖ਼ਜਾਨਾ, ਦਗਾ, ਸੀਹ (ਸਮੂਹ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ) |
| ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ | ਸ਼ੁੱਧ — ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਨਾਕਾਬੰਧੀ, ਦੁਭਾਸ਼ਿਯਾ, ਇਮਤੀਹਾਨ ਗ਼ਲਤ ਸਨ |
| ਸਜ਼ਾ (ਦੰਡ) | ਸਜਾ — ਸਜਾ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੈ |
ਪੇਪਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵੀ ਸਹੀ ਮੰਨੇ ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਸਫਲ, ਗਰੀਬ (SI 2023, ਸਿਪਾਹੀ 2025)। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਚੁਣੋ: ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ, ਜ਼ਰੂਰੀ, ਫ਼ੀਲਖ਼ਾਨਾ, ਅਖ਼ਬਾਰ (ਅਖਬਾਰ ਨਹੀਂ)। ਉਲਟੀ ਗ਼ਲਤੀ ਵੀ ਪੁੱਛੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਲ਼ੜਾਈ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧ ਲੜਾਈ ਹੈ।
ਸ ਜਾਂ ਸ਼? ਬਹੁਤੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ ਦੋ ਵਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਸ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਸਧਾਰਨ ਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਪੈਟਰਨ ਯਾਦ ਰੱਖੋ:
| ਸ਼ਬਦ | ਪੈਟਰਨ · ਗ਼ਲਤ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ | ਸ਼ … ਸ · ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ, ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ, ਅਨੂਸ਼ਾਸਨ |
| ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ | ਸ਼ … ਸ · ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ |
| ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ | ਸ਼ … ਸ · ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਪਰਸ਼ੰਸਾ |
| ਵਿਸ਼ਵਾਸ | ਸ਼ … ਸ · ਵਿਸਵਾਸ, ਵਿੱਸ਼ਵਾਸ |
| ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ | ਸ਼ … ਸ · ਸ਼ਖ਼ਸ਼ੀਅਤ, ਸ਼ਖਸ਼ੀਅਤ, ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ |
| ਵਿਸ਼ੇਸ਼ | ਸ਼ … ਸ਼ · ਵਿਸੇਸ਼ |
| ਸ਼ਾਬਾਸ਼ | ਸ਼ … ਸ਼ · ਸ਼ਾਬਾਸ, ਸਾਬਾਸ਼ |
| ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ-ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ | ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ · ਨਿਰਾਸਾਵਾਦੀ, ਆਸਾਵਾਂਦੀ |
| ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ / ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ | ਸ਼ · ਅਸੀਰਵਾਦ |
| ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ | ਖ਼ ਤੇ ਸ਼ · ਖ਼ੁਸੀ, ਖ਼ੁਸਬੂ, ਖ਼ੁੱਸ਼ਬੂ |
| ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਿਕਾਇਤ | ਸ਼ · ਸਾਂਤੀ, ਸ਼ਕੈਤ, ਸ਼ਾਕਇਤ |
| ਨਿਸ਼ਚਾ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ | ਸ਼ · ਨਿਸਚਾ, ਨਿੱਸ਼ਚਾ, ਸੰਤੁਸਟੀ |
| ਹਮੇਸ਼ਾ, ਕਾਸ਼ | ਸ਼ · ਹਮੇਸਾ, ਹਮੇਸ਼, ਕਾਸ |
ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ ਤੇ ਬਿੰਦੀ
ਤਿੰਨ ਲਗਾਖਰ — ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਅੱਧਕ ( ੱ ) ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਬੁੱਢਾ ਨੂੰ ਅਸੀਂ 'ਬੁਢ-ਢਾ' ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਬਦ ਬੋਲੋ — ਜੇ ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਧਕ ਲੱਗੇਗਾ।
- ਅੱਧਕ ਉਸ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੋਹਰੀ ਹੈ: ਅੱਖਰ ਠੀਕ, 'ਅਖੱਰ' ਗ਼ਲਤ।
- ਅੱਧਕ ਸਿਰਫ਼ ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ ਜਾਂ ਔਂਕੜ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਅੱਜ, ਸਿੱਖਿਆ, ਪੁੱਤਰ)। ਕੰਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ: 'ਕਾੱਰ', 'ਕਹਾੱਣੀ' ਗ਼ਲਤ ਹਨ।
- ਅਪਵਾਦ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਆਏ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅੱਧਕ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਪੈੱਨ, ਬੈੱਗ, ਟਿਊਬਵੈੱਲ (ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ 2025 ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ)।
- ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਦੋਹਰਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਉੱਥੇ ਅੱਧਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ: ਉਪਲਬਧ, ਅਭਿਆਸ, ਆਗਿਆ, ਸਨਮਾਨ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਦੋਹਰੀ ਧੁਨੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਭਵਿੱਖ, ਸਪੱਸ਼ਟ, ਵਿੱਦਿਆ।
ਅੱਧਕ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪੇਪਰ-ਸ਼ਬਦ (ਸ਼ੁੱਧ → ਅਸ਼ੁੱਧ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸ਼ੁੱਧ (ਅੱਧਕ ਨਾਲ) | ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਬੁੱਢਾ | ਬੁਢਾ, ਬੁਜਾ, ਬੂਜਾ |
| ਉੱਨਾ | ਉਨਾ |
| ਭਵਿੱਖ | ਭਵਿਖ |
| ਨਿੱਝਕ | ਨਿਝਕ |
| ਹਿੱਸੇਦਾਰ | ਹਿਸੇਦਾਰ, ਹਿਸਿਆਂਦਾਰ, ਹਿਸੇਅੰਦਰ |
| ਸਪੱਸ਼ਟ | ਸਪਸ਼ਟ, ਸਪੱਸ਼ਟਾ |
| ਮਨੁੱਖ, ਮਨੁੱਖਤਾ | ਮਨੁਖ, ਮੱਨੁੱਖ, ਮਨੁਖਤਾ, ਮਨੂੱਖਤਾ, ਮਨੁੱਖਤਾਂ |
| ਮੁਹੱਬਤ | ਮੁਹਬਤ, ਮੁਹੱਬੱਤ, ਮੁਹਬੱਤ, ਮਹੁੱਬਤ |
| ਵਿੱਦਿਆ | ਵਿਦੀਆ |
| ਅਮਿੱਟ-ਅਮਿੱਤ | ਅਮੀਟ-ਅਮਿੱਤ, ਅਮੀਤ-ਅਮਿੱਟ |
| ਅੱਖਰ | ਅਖੱਰ (ਅੱਧਕ ਗ਼ਲਤ ਥਾਂ) |
| ਸ਼ੁੱਧ (ਅੱਧਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) | ਬੇਲੋੜੇ ਅੱਧਕ ਵਾਲੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਉਪਲਬਧ | ਉੱਪਲਬਧ, ਉਪਲਬੱਧ, ਉਪਲੱਬਧ |
| ਢੁਕਵਾਂ | ਢੁੱਕਮਾਂ (ਨਾਲੇ ਮ ਗ਼ਲਤ) |
| ਸਮਝਦਾਰ | ਸਮੱਝਦਾਰ, ਸਮੀਝਦਾਰ, ਸਮਝਦੋਰ |
| ਮਾਲਿਕ | ਮਾਲੱਕ, ਮਾਲਿੱਕ, ਮਲਿਕ (ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਰੂਪ: ਮਾਲਕ — ਹੇਠਾਂ “ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਛੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਨੇਮ” ਵੇਖੋ) |
| ਅਭਿਆਸ | ਅੱਭਿਆਸ, ਅਭੀਆਸ |
| ਕੁਦਰਤ | ਕੁੱਦਰਤ, ਕੁਦਰੱਤ, ਕੁਦਰਤਿ |
| ਸਨਮਾਨ | ਸੱਨਮਾਨ, ਸਨਮਾੱਨ, ਸਨਮਾਨਿ |
| ਪੁਸਤਕਾਲਾ | ਪੁਸਤੱਕਾਲਾ, ਪੁਸਤਕਾਲੇ, ਪੁਸਤਕਾਲਾਂ |
| ਪਰਉਪਕਾਰ | ਪਰਉਪੱਕਾਰ, ਪਰਉਪਕਾਰਿ, ਪਰਉਪਕਾਰ੍ |
ਟਿੱਪੀ ( ੰ ) ਜਾਂ ਬਿੰਦੀ ( ਂ )? ਦੋਵੇਂ ਨੱਕ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜਾ ਲੱਗੇਗਾ, ਇਹ ਅੱਖਰ ਦੀ ਲਗ ਤੈਅ ਕਰਦੀ ਹੈ:
| ਲਗ | ਲਗਾਖਰ · ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|
| ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ, ਦੁਲੈਂਕੜ | ਟਿੱਪੀ · ਸੰਤਰਾ, ਪੰਜਾਬੀ, ਸਤੰਬਰ, ਸਿੰਘ, ਕੁੰਜੀ, ਮੂੰਹ |
| ਕੰਨਾ, ਬਿਹਾਰੀ, ਲਾਂ, ਦੁਲਾਵਾਂ, ਹੋੜਾ, ਕਨੌੜਾ | ਬਿੰਦੀ · ਮਾਂ, ਤੀਵੀਂ, ਤੁਸੀਂ, ਗੁਆਂਢ, ਮੈਂ, ਨਹੀਂ |
ਟਿੱਪੀ-ਬਿੰਦੀ ਵਾਲੇ ਪੇਪਰ-ਸ਼ਬਦ (ਸ਼ੁੱਧ → ਅਸ਼ੁੱਧ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸ਼ੁੱਧ | ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਸਤੰਬਰ | ਸੀਤੰਬਰ, ਸਤਿੰਬਰ, ਸਤਾਂਬਰ |
| ਸੰਤਰਾ | ਸਨਤਰਾ |
| ਪੰਜਾਬੀ | ਪਨਜਾਬੀ |
| ਮੰਤਰੀ | ਮਤਰੀ |
| ਸੰਵਿਧਾਨ | ਸਵਿਧਾਨ |
| ਅੰਨ | ਅੱਨ, ਅਨਨ, ਅਨ |
| ਚੰਨ | ਚੱਨ |
| ਪਰੰਤੂ | ਪੰਰੰਤੂ, ਪਰਨਤੁ, ਪਰਤੂ |
| ਤੀਵੀਂ (ਇਸਤਰੀ) | ਤੀਵੀ, ਤੀਮੀਂ, ਤੀਬੀਂ |
| ਗੁਆਂਢ | ਗੁਆਂਫ, ਗਵਾਂਫ, ਗੁਆਫ |
| ਠੰਢਾ | ਠਂਢਾ, ਠਂਡਾ, ਠੰਡਾ |
| ਹੰਢਣਸਾਰ (ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਚੱਲੇ) | ਹਂਢਣਸਾਰ, ਹੰਡਣਸਾਰ, ਹਡਾਊ |
| ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ | ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾੜੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਿ |
| ਸੁਤੰਤਰਤਾ | ਸੁਤਤੰਰਤਾ, ਸੁਤੰਤਰਤਾਂ, ਸੁਤੰਤਰੱਤਾ |
| ਇਨਾਮ | ਇੰਨਾਮ, ਈਨਾਮ |
ਇੱਕ ਲਗ ਜਾਂ ਅੱਖਰ ਬਦਲੇ, ਅਰਥ ਬਦਲੇ (37 ਜੋੜੇ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ-ਬਿੰਦੀ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਾਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਰਥ ਤੋਂ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਪੱਕਾ ਕਰੋ:
| ਜੋੜਾ | ਅਰਥ |
|---|---|
| ਸਦਾ / ਸੱਦਾ | ਹਮੇਸ਼ਾ / ਬੁਲਾਵਾ |
| ਸਤ / ਸੱਤ | ਨਿਚੋੜ, ਰਸ / ਗਿਣਤੀ 7 |
| ਕਿਸੇ / ਕਿੱਸੇ | 'ਕੋਈ' ਦਾ ਰੂਪ / ਕਹਾਣੀਆਂ |
| ਕੁਲੀ / ਕੁੱਲੀ | ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲਾ / ਕੱਚੀ ਛੋਟੀ ਝੁੱਗੀ |
| ਘਟ / ਘੱਟ | ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਘਟਾ / ਥੋੜ੍ਹਾ |
| ਪਕਾ / ਪੱਕਾ | 'ਪਕਾਉਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮ / ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਜ਼ਬੂਤ |
| ਬਚਾ / ਬੱਚਾ | 'ਬਚਾਉਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮ / ਨਿਆਣਾ |
| ਸਜਾ / ਸੱਜਾ | 'ਸਜਾਉਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮ / ਖੱਬੇ ਦਾ ਉਲਟ |
| ਵਟਾ / ਵੱਟਾ | 'ਵਟਾਉਣਾ' (ਬਦਲਣਾ) ਦਾ ਹੁਕਮ / ਪੱਥਰ; ਘਾਟਾ |
| ਕੱਤ / ਕੰਤ | ਸੂਤ ਕੱਤਣ ਦਾ ਹੁਕਮ / ਪਤੀ |
| ਖੱਡ / ਖੰਡ | ਡੂੰਘਾ ਟੋਆ / ਚੀਨੀ; ਹਿੱਸਾ |
| ਧਨ / ਧੰਨ | ਦੌਲਤ / ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਬਾਸ਼ |
| ਸੌਦਾ / ਸੌਂਦਾ | ਖ਼ਰੀਦ-ਵੇਚ / ਨੀਂਦ ਲੈਂਦਾ |
| ਔਕੜ / ਔਂਕੜ | ਮੁਸ਼ਕਲ / ਇੱਕ ਲਗ ( ੁ ) |
| ਸੇਰ / ਸ਼ੇਰ | ਪੁਰਾਣਾ ਤੋਲ / ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ |
| ਸੰਗ / ਸੰਘ | ਸ਼ਰਮ; ਨਾਲ / ਗਲਾ; ਜਥੇਬੰਦੀ |
| ਮੋਗਾ / ਮੋਘਾ | ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ / ਖਾਲ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨੱਕਾ |
| ਨਿੱਗਰ / ਨਿੱਘਰ | ਠੋਸ, ਪੱਕਾ / ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਣਾ |
| ਮਨ / ਮਣ | ਦਿਲ / ਪੁਰਾਣਾ ਤੋਲ (40 ਸੇਰ) |
| ਬਾਨੀ / ਬਾਣੀ | ਮੋਢੀ, ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ / ਗੁਰਬਾਣੀ; ਬੋਲ |
| ਵਰ / ਵਰ੍ਹ | ਲਾੜਾ; ਵਰਦਾਨ / 'ਵਰ੍ਹਨਾ' (ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ) |
| ਰੋਕੇ / ਰੋ ਕੇ | ਅਟਕਾਏ / ਰੋਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ |
| ਜੰਗ / ਜ਼ੰਗ | ਲੜਾਈ / ਲੋਹੇ ਦਾ ਜੰਗਾਲ |
| ਖਾਨਾ / ਖ਼ਾਨਾ | ਡੱਬਾ, ਕਾਲਮ / ਘਰ (ਡਾਕਖ਼ਾਨਾ) |
| ਸ਼ਹਿਦ / ਸ਼ਹੀਦ | ਮਾਖਿਓਂ / ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ |
| ਦਿਨ / ਦੀਨ | ਦਿਹਾੜਾ / ਧਰਮ; ਗ਼ਰੀਬ |
| ਮਿਲ / ਮੀਲ | 'ਮਿਲਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮ / ਦੂਰੀ ਦੀ ਇਕਾਈ |
| ਸੁਰ / ਸੂਰ | ਆਵਾਜ਼, ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਧੁਨੀ / ਇੱਕ ਜਾਨਵਰ |
| ਕੁੜੀ / ਕੂੜੀ | ਲੜਕੀ / ਝੂਠੀ |
| ਸ਼ੋਕ / ਸ਼ੌਕ | ਗ਼ਮ / ਰੁਚੀ |
| ਕੋਣ / ਕੌਣ | ਦੋ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿਚਲਾ ਕੋਣ (angle) / ਕਿਹੜਾ ਬੰਦਾ (ਪ੍ਰਸ਼ਨ) |
| ਸੋ / ਸੌ | ਇਸ ਲਈ / 100 |
| ਜਾ / ਜਾਂ | 'ਜਾਣਾ' ਦਾ ਹੁਕਮ / ਅਥਵਾ |
| ਕਾ / ਕਾਂ | — / ਇੱਕ ਪੰਛੀ |
| ਹੈ / ਹੈਂ | ਉਹ ਹੈ (ਅਨਯ ਪੁਰਖ) / ਤੂੰ ਹੈਂ (ਮੱਧਮ ਪੁਰਖ) |
| ਬਾਲ / ਵਾਲ | ਬੱਚਾ / ਕੇਸ |
| ਪਤਾ / ਪੱਤਾ | ਠਿਕਾਣਾ, ਜਾਣਕਾਰੀ / ਰੁੱਖ ਦਾ ਪੱਤਰ |
- ਮੁਕਤੇ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ ਨਹੀਂ: ਠਂਢਾ, ਹਂਢਣਸਾਰ ਗ਼ਲਤ — ਠੰਢਾ, ਹੰਢਣਸਾਰ ਸਹੀ।
- ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾ ਲਾਓ: ਜ਼ਰੂਰੀਂ, ਜਨਵਰੀਂ, ਫ਼ਰਵਰੀਂ, ਤਿਆਰੀਂ, ਆਗਿਆਂ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀਂ, ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਂ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਂ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਾਂ — ਸਾਰੇ ਗ਼ਲਤ। ਅੰਤਲੀ ਬਿੰਦੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੱਕ ਦੀ ਧੁਨੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਬਹੁਵਚਨ ਤੇ ਸੰਬੰਧਕੀ ਰੂਪ (ਕੁੜੀਆਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ) ਅਤੇ ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ, ਨਹੀਂ, ਤੀਵੀਂ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ।
- ਬਿੰਦੀ ਛੱਡਣਾ ਵੀ ਗ਼ਲਤ: ਤੁਸੀ, ਤੀਵੀ, ਸੀਹ — ਸ਼ੁੱਧ ਤੁਸੀਂ, ਤੀਵੀਂ, ਸ਼ੀਂਹ।
- ਟਿੱਪੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨ ਜਾਂ ਅੱਧਕ ਨਹੀਂ: ਸਨਤਰਾ, ਪਨਜਾਬੀ, ਚੱਨ, ਅੱਨ — ਗ਼ਲਤ।
- ਉ, ਊ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ: ਸੁਤੰਤਰ ਸਵਰ ਉ, ਊ ਉੱਤੇ ਬਿੰਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ (ਉਂਗਲ, ਊਂਘ), ਪਰ ਵਿਅੰਜਨ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਦੁਲੈਂਕੜ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ (ਮੂੰਹ, ਸੂੰਡ, ਬੂੰਦ)। ਬਹੁਵਚਨ ਤੇ ਸੰਬੰਧਕੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾ ਛੱਡੋ: ਕੁੜੀਆਂ, ਗੱਲਾਂ, ਕਿਤਾਬਾਂ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ, ਦੋਵੇਂ, ਬਿਨਾਂ, ਹੁੰਦਿਆਂ (ਕੁੜੀਆ, ਕਿਤਾਬਾ, ਦੋਵੇ, ਬਿਨਾ ਗ਼ਲਤ)।
'ਹ' ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ
ਪੇਪਰਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੋਲਾ: ਸ਼ਹਿਰ, ਸਿਹਤ, ਬਹੁਤ।
ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਇਆ ਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੋਲਦੇ ਅਸੀਂ 'ਸ਼ੈਰ' ਹਾਂ, ਪਰ ਲਿਖਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੋ ਕਿ ਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹੜੀ ਧੁਨੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ:
'ਹ' ਵਾਲੇ ਪੇਪਰ-ਸ਼ਬਦ (ਸ਼ੁੱਧ → ਅਸ਼ੁੱਧ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸ਼ੁੱਧ | ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਸ਼ਹਿਰ | ਸਹਿਰ, ਸ਼ੈਹਰ |
| ਨਹਿਰ | ਨੈਹਰ, ਨੈਹਿਰ, ਨੈਹੁਰ |
| ਪਹਿਰ | ਪੈਹਰ, ਪੇਹਰ, ਪਿਹਰ |
| ਗਹਿਣਾ | ਗੈਹਣਾ, ਗਿਹਣਾ, ਗੈਣ੍ਹਾ |
| ਕਚਹਿਰੀ | ਕਚੇਹਰੀ, ਕਚੈਹਰੀ, ਕਚਿਹਰੀ |
| ਜ਼ਹਿਰ | ਜ਼ਹਰ, ਜ਼ੈਹਰ, ਜਹਿਰ |
| ਦੁਪਹਿਰ | ਦਪਹਿਰ, ਦੁਪਿਹਰ |
| ਸਿਹਤ | ਸੈਹਤ, ਸੇਹਤ, ਸ਼ਿਹਤ, ਸਿਹੱਤ |
| ਮਿਹਨਤ | ਮੇਹਨਤ, ਮਹਿਨਤ, ਮੇਹਨੱਤ, ਮੀਹਣਤ |
| ਮਿਹਣਾ (ਤਾਅਨਾ) | ਮੇਹਣਾ |
| ਜਿਹਲਮ, ਸਿਹਰਾ, ਦੁਸ਼ਮਣ | ਜੇਹਲਮ, ਸੇਹਰਾ, ਦੁਸ਼ਮਨ, ਝੇਲਮ |
| ਬਹੁਤ, ਬਹੁਤਾ | ਬੋਹਤ, ਬਹੂਤਾ |
| ਸਹੁਰਾ | ਸਹੂਰਾ, ਸੌਹਰਾ, ਸੌਅਰਾ |
| ਵਹੁਟੀ | ਵੌਹੁਟੀ, ਵੋਹਟੀ, ਵੋਹੁਟੀ, ਵੈਹਟੀ, ਵੌਹਟੀ |
| ਬਹੁਵਚਨ | ਬਹੂਵਚਨ, ਬੌਹਵਚਨ, ਬੇਹਵਚਨ |
| ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ | ਪਰਾਹਣਾ, ਪ੍ਰਾਹੁਣਾਂ, ਪਰਾਹੁਣਾਂ |
| ਸ਼ਹਿਦ, ਮਹਿਲ, ਦਸਹਿਰਾ · ਚਿਹਰਾ, ਮਿਹਰ, ਵਿਹਲਾ | ਸ਼ੈਹਦ, ਮੈਹਲ, ਦਸੈਹਰਾ · ਚੇਹਰਾ, ਮੇਹਰ, ਵੇਹਲਾ |
| ਸਹਿੰਦਾ, ਕਹਿੰਦਾ, ਰਹਿੰਦਾ · ਨਹਿਰੂ | ਸਹੀੱਦਾ, ਸੀੱਹਦਾ, ਸੈਹੰਦਾ, ਕਹੀਦਾ, ਕੈਂਦਾ · ਨੇਰੁ, ਨਾਇਰੁ, ਨੈਹਰੂ |
ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਚੌਥਾ ਨੇਮ ਵੀ ਹੈ: ਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਓ' ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਖਰ ਹੋੜੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹ ਮੁਕਤਾ — ਖੋਹ, ਮੋਹ, ਲੋਹ। ਅੰਤਲੇ ਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਂ ਹੀ: ਖੇਹ, ਰੇਹ, ਸੇਹ (ਅਪਵਾਦ: ਇਹ)। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਂ ਜਾਂ ਹੋੜਾ ਸਾਫ਼ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਲਗ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੀ: ਫੇਹਣਾ (ਮਸਲਣਾ), ਕੋਹੜਾ, ਰੇੜ੍ਹਾ, ਜੌਹਰ, ਮੋਹਨ। PSCB ਕਲਰਕ 2021 ਵਿੱਚ 'ਫੇਹਣਾ' ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ (ਫਹਿਣਾ, ਫਿਹਣਾ, ਫੈਹਣਾ ਗ਼ਲਤ)। ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਸਨ: ਸਾਹਿਤ, ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਘਬਰਾਹਟ, ਤਿਉਹਾਰ (ਤਿਓਹਾਰ, ਤੀਉਹਾਰ ਗ਼ਲਤ), ਗੁਆਂਢੀ। ਸਮੂਹ 'ਵੌਹਟੀ, ਦੋਵਲਾ' ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਤਲਾ ਹ ਮੁਕਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਵਾਹ, ਰਾਹ, ਚਾਹ, ਬਾਂਹ, ਮੂੰਹ — 'ਚਾ' (ਪੀਣ ਵਾਲੀ) ਅਤੇ 'ਰਾ' (ਰਸਤਾ) ਗ਼ਲਤ।
ਲਗਾਂ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ
ਸਿਹਾਰੀ-ਬਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ-ਦੁਲੈਂਕੜ, ਲਾਂ-ਦੁਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾ।
- ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਹਾਰੀ ਜਾਂ ਔਂਕੜ ਨਹੀਂ: ਅੱਜ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਆਦਿ ਸਿਹਾਰੀ ਜਾਂ ਔਂਕੜ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੇ (ਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਅਪਵਾਦ ਹਨ)। ਕਹਾਣੀ, ਕੁੰਜੀ, ਚਾਲੂ ਸਹੀ ਹਨ — ਕਾਹਾਣਿ, ਕੁੰਜਿ, ਚਾਲੁ ਗ਼ਲਤ।
- 'ਇਆ' ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ = ਸਿਹਾਰੀ + ਆ: ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਆਕਰਨ, ਤਿਆਰੀ, ਆਗਿਆ, ਅਧਿਆਪਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ। ਇੱਥੇ ਬਿਹਾਰੀ (ਗੀਆਨ) ਜਾਂ ਯ (ਗਯਾਨ) ਨਹੀਂ।
- 'ਈਅ' ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ = ਬਿਹਾਰੀ + ਅ: ਅਸਲੀਅਤ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ (ਅਸਲਿਅਤ, ਅਸਲਿਯਤ ਗ਼ਲਤ)।
- ਲਘੂ ਤੇ ਦੀਰਘ: ਛੋਟੀ ਧੁਨੀ ਲਈ ਸਿਹਾਰੀ/ਔਂਕੜ, ਲੰਮੀ ਲਈ ਬਿਹਾਰੀ/ਦੁਲੈਂਕੜ: ਸਮਾਜਿਕ ਪਰ ਅਮੀਰ; ਘੁੰਮਣ ਪਰ ਸਾਧੂ।
ਸਿਹਾਰੀ-ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਲੇ ਪੇਪਰ-ਸ਼ਬਦ (ਸ਼ੁੱਧ → ਅਸ਼ੁੱਧ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸ਼ੁੱਧ | ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਗਿਆਨ | ਗੇਆਨ, ਗਯਾਨ, ਗਆਨ |
| ਵਿਗਿਆਨ | ਵਿਗੇਆਨ |
| ਤਿਆਰੀ | ਤੀਆਰੀ, ਤਿਯਾਰੀ, ਤਿਆਰੀਂ |
| ਆਗਿਆ | ਆਗੀਆ, ਅੱਗਿਆ, ਆਗਿਆਂ |
| ਆਗਿਆਕਾਰੀ | ਅਗਿਆਕਾਰੀ, ਆਗਿਆਕਾਰਿ, ਆਗੀਆਕਾਰੀ |
| ਅਧਿਆਪਕ | ਅਧੀਆਪਕ, ਅਧਿਆਪੱਕ, ਅਧਿਆਪਕਿ |
| ਵਿਦਿਆਰਥੀ | ਵਿਦੀਆਰਥੀ, ਵਿਦਿਆਰਥਿ, ਵਿੱਦਿਆਰਥੀ |
| ਇਤਿਹਾਸ | ਇਤੀਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸਿ, ਇੱਤਿਹਾਸ |
| ਇਮਤਿਹਾਨ | ਇਮਤੀਹਾਨ, ਇੰਮਤਿਹਾਨ, ਇਮਤਹਾਨ |
| ਪਰਿਵਾਰ | ਪਰੀਵਾਰ, ਪਰਵਾਰ, ਪਰਿਵਾਰਿ |
| ਅਸਲੀਅਤ | ਅਸਲਿਅਤ, ਅਸਲਈਅਤ, ਅਸਲਿਯਤ |
| ਤਬਦੀਲੀ | ਤਵਦੀਲੀ, ਤਬਦਿਲੀ, ਤਬਦੀਲਿ |
| ਅਮੀਰ | ਅਮਿਰ |
| ਨੁਮਾਇਸ਼ | ਨੁਮਾਈਸ਼ |
| ਸਮਾਜਿਕ, ਹਮੇਸ਼ਾ, ਸਫਲ, ਪੀੜਤ, ਪਰੀਖਿਆ | ਹਮੇਸ਼, ਸਾਫਲ, ਪੀਡਤ, ਸਮਾਜੀਕ, ਪਿੜਤ, ਪਰਿਖੀਆ (ਸਮੂਹ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ, SI 2023) |
| ਪਰਿਵਰਤਨ | ਪਰਵਤਨ, ਪਰੀਵਰਤਨ, ਪ੍ਰਵਰਤਨ (ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਂਗ ਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ) |
| ਗੁਣਕਾਰੀ | ਗੂਣਕਾਰੀ, ਗੁਣਕਾਰਿ, ਗੁੰਨਕਾਰੀ (ਗੁ ਨੂੰ ਔਂਕੜ, ਅੰਤ ਬਿਹਾਰੀ) |
ਹੋਰ ਲਗਾਂ: ਔਂਕੜ-ਦੁਲੈਂਕੜ, ਲਾਂ-ਦੁਲਾਵਾਂ, ਹੋੜਾ-ਕਨੌੜਾ, ਕੰਨਾਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਅੰਤਲੀ ਸਿਹਾਰੀ/ਔਂਕੜ ਵਾਲੇ ਗ਼ਲਤ ਰੂਪ: ਕਾਹਾਣਿ → ਕਹਾਣੀ (ਕੇਹਾਨੀ, ਕਹੇਣੀ ਵੀ ਗ਼ਲਤ); ਕੁੰਜਿ, ਕੂੰਜੀ → ਕੁੰਜੀ; ਚਾਲੁ, ਛਲੂ, ਚਆਲੂ → ਚਾਲੂ।
| ਸ਼ੁੱਧ | ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ · ਲਗ |
|---|---|
| ਘੁੰਮਣ | ਘੂੰਮਣ · ਔਂਕੜ ਚਾਹੀਦਾ |
| ਟੁੱਟਣ | ਟੂਟਣ · ਔਂਕੜ ਤੇ ਅੱਧਕ |
| ਨੌਜਵਾਨ | ਨੁਜਵਾਨ · ਕਨੌੜਾ |
| ਸਾਧੂਆਂ | ਸਾਧੁਆਂ, ਸਾਦੂਆਂ · ਦੁਲੈਂਕੜ |
| ਮੈਨੂੰ | ਮੇਨੂੰ · ਦੁਲਾਵਾਂ |
| ਸੋਮਵਾਰ | ਸੌਮਵਾਰ, ਸੂਮਵਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ੍ਹ · ਹੋੜਾ |
| ਰੌਲਾ, ਬੋਲ, ਸ਼ੋਰ | ਰੋਲਾ, ਬੌਲ, ਸ਼ੌਰ — ਇਸ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ: ਛੈਲ |
| ਤਬੇਲਾ | ਸ਼ੁੱਧ · ਅਸਿਹ, ਫਰਆਦਿ, ਗੁਛ ਗ਼ਲਤ |
| ਮੌਤ, ਢੰਗ-ਤਰੀਕਾ | ਮਉਤ (ਦਰਿਆ-ਮਉਤ ਗ਼ਲਤ) · ਜੁੱਟ ਢੰਗ-ਤਰੀਕਾ ਸ਼ੁੱਧ |
| ਜਹਾਜ਼, ਅਰਾਮ / ਆਰਾਮ, ਗਲਾਸ | ਜਾਹਾਜ਼, ਆਰਮ, ਗਿਲਾਸ · ਕੰਨਾ |
| ਮਿਲਾਵਟ | ਮਲਾਵਟ, ਮਲਾਬਟ, ਮਿਲਾਬਟ |
| ਸਬਕ | ਸਾਬਕ, ਸਬਕਕ, ਸਬਕਾ |
| ਮਾਨਵ | ਮਨਵ, ਮਾਣਵ, ਮਾਨਵ੍ਹ |
| ਆਧਾਰ | ਸ਼ੁੱਧ · ਹਮੇਸਾ, ਪਟੀਆਲੇ, ਦਪਹਿਰ ਗ਼ਲਤ |
| ਸਹਿਮਤੀ | ਸਪਾਮਤੀ (ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ) · ਟਾਕਰਾ, ਚਰਚਾ, ਨੁਕਸ ਸ਼ੁੱਧ |
| ਮੰਤਰਮੁਗਧ | ਸ਼ੁੱਧ · ਅਧੁਨੀਕ (ਆਧੁਨਿਕ), ਬਿਅਨ (ਬਿਆਨ), ਮਹਿਮਨ (ਮਹਿਮਾਨ) ਗ਼ਲਤ |
| ਲਿਆਇਆ | ਲੁਆਇਆ, ਲਿਆਈਗਾ, ਲੰਹਾਇਆ |
| ਟਿਊਬਵੈੱਲ | ਸ਼ੁੱਧ · ਇਸਤੀਰ, ਜਾਮੀਨ, ਪੱਦਰੀ ਗ਼ਲਤ |
ਚੁਰਾਸੀ, ਦੁਪਹਿਰ, ਚੁਗਿਰਦਾ: ਪਟਵਾਰੀ 2021 ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨੇ ਔਂਕੜ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ (ਦੋਪਹਿਰ ਗ਼ਲਤ)। ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਚੌਰਾਸੀ, ਚੌਗਿਰਦਾ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਔਂਕੜ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਚੁਣੋ।
ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਛੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਨੇਮ: -ਇਕ, ਸਿਹਾਰੀ, ਲੰਮੀਆਂ ਲਗਾਂ, ਯ, ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
1. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ -ਇਕ: ਨਾਂਵ ਪਿੱਛੇ 'ਕ' ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ — ਇਤਿਹਾਸ → ਇਤਿਹਾਸਿਕ, ਸਪਤਾਹ → ਸਪਤਾਹਿਕ, ਸਮਾਜ → ਸਮਾਜਿਕ। ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਪਹਿਲੀ ਲਗ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:
| ਨਾਂਵ | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ |
|---|---|
| ਅਰਥ | ਆਰਥਿਕ |
| ਸ਼ਬਦ | ਸ਼ਾਬਦਿਕ |
| ਦਿਨ | ਦੈਨਿਕ |
| ਧਰਮ | ਧਾਰਮਿਕ |
| ਬੁੱਧੀ | ਬੌਧਿਕ |
| ਵਰ੍ਹਾ (ਵਰਸ਼) | ਵਾਰਸ਼ਿਕ |
ਅਪਵਾਦ: ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ (ਕਰਤਰੀ) ਨਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿਹਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ: ਲੇਖਕ, ਪਾਠਕ, ਦਰਸ਼ਕ, ਚਾਲਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਆਲੋਚਕ, ਵਾਚਕ।
2. ਵਿਚਲੀ ਸਿਹਾਰੀ ਦਾ ਲੋਪ: ਅਰਬੀ-ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸਿਹਾਰੀ ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ (ਮੂਲ ਰੂਪ → ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ):
- ਸ਼ਾਮਿਲ → ਸ਼ਾਮਲ · ਸਾਬਿਤ → ਸਾਬਤ · ਹਾਸਿਲ → ਹਾਸਲ · ਹਾਕਿਮ → ਹਾਕਮ · ਕਾਤਿਲ → ਕਾਤਲ
- ਖ਼ਾਤਿਰ → ਖ਼ਾਤਰ · ਖ਼ਾਲਿਸ → ਖ਼ਾਲਸ · ਮਾਹਿਰ → ਮਾਹਰ · ਵਾਰਿਸ → ਵਾਰਸ · ਜ਼ਾਹਿਰ → ਜ਼ਾਹਰ
- ਜ਼ਾਲਿਮ → ਜ਼ਾਲਮ · ਕਠਿਨ → ਕਠਨ · ਮਾਲਿਕ → ਮਾਲਕ · ਪੰਡਿਤ → ਪੰਡਤ · ਮੰਦਿਰ → ਮੰਦਰ
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ 2021 ਦੇ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਵਿਕਲਪ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਕੁੰਜੀ ਨੇ ਮਾਲਿਕ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ (ਮਾਲੱਕ, ਮਲਿਕ, ਮਾਲਿੱਕ ਗ਼ਲਤ)। ਕੁਝ ਹੋਰ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੇ ਮੰਦਿਰ ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਚੁਣੇ ਜਦਕਿ ਨਾਲ ਮੰਦਰ, ਪੰਡਤ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ — ਇਹ ਕੁੰਜੀਆਂ ਸ਼ੱਕੀ ਹਨ। ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਰੂਪ ਬਿਨਾਂ ਸਿਹਾਰੀ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਜੇ ਬਿਨਾਂ-ਸਿਹਾਰੀ ਰੂਪ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੂਲ (ਸਿਹਾਰੀ ਵਾਲਾ) ਰੂਪ ਚੁਣੋ।
3. ਅੰਤਲੀ ਸਿਹਾਰੀ / ਔਂਕੜ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਸਿਹਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰੀ ਅਤੇ ਔਂਕੜ ਦੁਲੈਂਕੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਉੱਨਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਭਗਤੀ, ਬੁੱਧੀ, ਭੂਮੀ, ਵਿਅਕਤੀ, ਰਿਸ਼ੀ, ਜਾਤੀ (ਜਾਂ ਜਾਤ), ਸਾਧੂ, ਗੁਰੂ, ਪਸੂ।
4. ਦੋ ਲੰਮੀਆਂ ਲਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ: ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ 'ਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਲਗਾਂ ਹੋਣ, ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ (ਮੂਲ → ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ):
- ਆਸਾਨ → ਅਸਾਨ · ਆਬਾਦੀ → ਅਬਾਦੀ · ਆਕਾਸ਼ → ਅਕਾਸ਼ · ਆਜ਼ਾਦ → ਅਜ਼ਾਦ · ਆਰਾਮ → ਅਰਾਮ · ਆਵਾਜ਼ → ਅਵਾਜ਼
- ਸਾਧਾਰਨ → ਸਧਾਰਨ · ਸਾਮਾਨ → ਸਮਾਨ · ਸਾਲਾਨਾ → ਸਲਾਨਾ · ਬਾਜ਼ਾਰ → ਬਜ਼ਾਰ · ਬਾਦਾਮ → ਬਦਾਮ · ਪਾਜਾਮਾ → ਪਜਾਮਾ
- ਚਾਲਾਕ → ਚਲਾਕ · ਜਾਸੂਸ → ਜਸੂਸ · ਜਾਗੀਰ → ਜਗੀਰ · ਨਾਰਾਜ਼ → ਨਰਾਜ਼ · ਪਾਤਾਲ → ਪਤਾਲ · ਰਾਸਤਾ → ਰਸਤਾ
- ਈਮਾਨਦਾਰ → ਇਮਾਨਦਾਰ · ਦੀਵਾਲੀ → ਦਿਵਾਲੀ · ਬੀਮਾਰੀ → ਬਿਮਾਰੀ · ਤੂਫ਼ਾਨ → ਤੁਫ਼ਾਨ · ਭੂਚਾਲ → ਭੁਚਾਲ · ਮਾਸੂਮ → ਮਸੂਮ · ਰਾਸਾਇਣ → ਰਸਾਇਣ
ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਠੀਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਆਕਾਰ, ਆਚਾਰ, ਆਧਾਰ, ਆਵੇਸ਼, ਆਲੋਚਨਾ, ਭੂਗੋਲ, ਮਾਮੂਲੀ, ਬਾਕਾਇਦਾ, ਨਾਜਾਇਜ਼। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ (ਜਿਵੇਂ ਆਰਾਮ / ਅਰਾਮ) ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਗ਼ਲਤ ਵਿਕਲਪ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਆਰਮ)।
5. ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਯ: ਬਹੁਤੀ ਥਾਂ ਜ ਬਣ ਗਿਆ — ਜਤਨ, ਜੁਗ, ਜਮ, ਜੋਗੀ, ਜੋਧਾ, ਕਾਰਜ, ਸੰਜਮ, ਸੰਜੋਗ; ਕਈ ਥਾਂ ਹਟ ਗਿਆ ਜਾਂ ਇ/ਈ ਬਣ ਗਿਆ — ਅਭਿਆਸ, ਆਰੀਆ, ਉਪਾਅ, ਨਿਰਭੈ, ਭਾਰਤੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਵਪਾਰ, ਮੁੱਲ, ਮੱਧ, ਕਿਉਂ, ਪਿਆਰਾ, ਬਿਆਜ, ਦਇਆ। ਕੁਝ ਤਤਸਮ ਸ਼ਬਦ ਯ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਨਿਰਯਾਤ (ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ 2025 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ)।
6. ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰ ਵੱਖ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸੰਜੁਗਤ ਵਿਅੰਜਨ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਕਿਰਪਾ, ਬਿਰਧ, ਭਰਮ, ਸੰਗਰਾਮ, ਮਾਤਰਾ, ਸ਼ਰਧਾ, ਵਿਸਰਾਮ; ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ — ਇੰਦਰ, ਕੇਂਦਰ, ਮੰਤਰ (ਇੰਦ੍ਰ, ਕੇਂਦ੍ਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ)। ਪਰ ਪ੍ਰ- ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦ (ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਪ੍ਰਗਟ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ) ਪੈਰ-ਰਾਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
ਪੈਰ ਅੱਖਰ ਤੇ ਅੱਖਰ-ਭੁਲੇਖੇ
ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਹ ਤੇ ਰ, ਹਲੰਤ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਅਤੇ ਨ/ਣ, ਡ/ਢ/ੜ, ਵ/ਬ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ।
- ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾ ( ੍ਹ ): ਕੱਲ੍ਹ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਾੜ੍ਹ, ਰੇੜ੍ਹਾ, ਪੜ੍ਹਨ, ਪੜ੍ਹਾਈ, ਖਰ੍ਹਵੀਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਲਾਓ: ਸੋਮਵਾਰ੍ਹ, ਮਾਨਵ੍ਹ ਗ਼ਲਤ। ਸੜਨਾ, ਮੁੜਨਾ, ਜੁੜਨਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੈਰ-ਹਾਹਾ ਨਹੀਂ (ਸੜ੍ਹਨਾ ਗ਼ਲਤ) — ਪਰ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਚੜ੍ਹਨਾ, ਕਿਲ੍ਹਾ, ਬੁੱਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੈ।
- ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਰਾਰਾ ( ੍ਰ ): ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ — ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ, ਪ੍ਰੀਖਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਪੈਰ-ਰਾਰੇ ਨਾਲ (ਅਮਰਿਤ ਗ਼ਲਤ)। ਸ੍ਰੀ, ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਪੈਰ-ਰਾਰੇ ਨਾਲ (ਸ਼੍ਰੀ ਨਹੀਂ); ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪੀ, ਪੈਰ-ਰਾਰਾ ਤੇ ਸਿਹਾਰੀ (ਅਮ੍ਰਤਸਰ ਗ਼ਲਤ)। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ-ਰਾਰਾ ਨਹੀਂ (ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਗ਼ਲਤ)।
- ਪੂਰਾ ਰ ਲਿਖੋ: ਸੁਤੰਤਰ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਨਿਮਰਤਾ, ਪਰਿਵਾਰ — ਸੁਤੰਤ੍ਰ, ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਗ਼ਲਤ। ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨੇਮ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਜੁੜਵੇਂ ਅੱਖਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਿਖੋ — ਕਿਰਪਾ, ਸ਼ਰਧਾ, ਮਾਤਰਾ, ਕੇਂਦਰ, ਮੰਤਰ (ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ: ਉੱਪਰ 'ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਛੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਨੇਮ')। ਪਸੀਨਾ ਵਿੱਚ ਰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ (ਪਰਸੀਨਾ, ਪ੍ਰਸੀਨਾ ਗ਼ਲਤ)।
- ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਯ ਜਾਂ ਵ ਨਹੀਂ: ਧੰਨਵਾਦ (ਧਨ੍ਯਵਾਦ, ਧੰਨਯਵਾਦ, ਧਨਵਾਦ ਗ਼ਲਤ), ਸਵਾਗਤ / ਸੁਆਗਤ (ਸ੍ਵਾਗਤ ਗ਼ਲਤ); ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਰ, ਸਵੈ, ਦਵਾਰ ਪੂਰੇ ਵਾਵੇ ਨਾਲ।
ਪੈਰ-ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪੇਪਰ-ਸ਼ਬਦ (ਸ਼ੁੱਧ → ਅਸ਼ੁੱਧ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸ਼ੁੱਧ | ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਕੱਲ੍ਹ | ਕੱਲ, ਕਲ, ਕੱਲਹ |
| ਖਰ੍ਹਵੀਆਂ | ਸ਼ੁੱਧ · ਅੰਗਾ, ਪਨਜਾਬੀ, ਟੂਟਣ ਗ਼ਲਤ |
| ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ | ਸ਼ੁੱਧ · ਅਖੱਰ, ਅੜਥਾਤ, ਨੰਵੀਨ ਗ਼ਲਤ |
| ਪ੍ਰੇਰਨਾ | ਪ੍ਰੇੜਨਾ |
| ਪ੍ਰਸੰਨ | ਪ੍ਰਸਨ, ਪਰਸੰਨ, ਪ੍ਰੱਸੰਨ |
| ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ | ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਂ, ਪਰਾਰਥਨਾ, ਪ੍ਰਾਥਨਾ |
| ਅੰਮ੍ਰਿਤ | ਅਮਰਿਤ |
| ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ | ਅਮ੍ਰਤਸਰ (PSSSB ਕਲਰਕ ਲੀਗਲ 2021: ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ) |
| ਪਸੀਨਾ | ਪਰਸੀਨਾ, ਪ੍ਰਸੀਨਾ, ਪਰਸ਼ੀਨਾ |
| ਸੁਤੰਤਰ | ਸੁਤੰਤ੍ਰ |
| ਸੁਤੰਤਰਤਾ | ਸੁਤੰਤ੍ਰਤਾ |
| ਨਿਮਰਤਾ | ਨਿਮ੍ਰਤਾ |
| ਧੰਨਵਾਦ | ਧਨ੍ਯਵਾਦ, ਧਨਵਾਦ, ਧੰਨਯਵਾਦ |
| ਸੁਆਗਤ / ਸਵਾਗਤ | ਸ੍ਵਾਗਤ, ਸੁਆਗੱਤ, ਸਵਾਗਤ੍, ਸੁਆਗਤਿ |
ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀਆਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਹਰ ਥਾਂ ਪਰੀਖਿਆ ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ SI 2023 ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨੇ ਵੀ ਪਰੀਖਿਆ ਵਾਲਾ ਸਮੂਹ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ। ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਭਿਆਸ-ਸਵਾਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਠੀਕ ਹਨ; ਪ੍ਰੀਖੀਆ, ਪ੍ਰੀਖਆ, ਪਰਿਖੀਆ ਗ਼ਲਤ। ਜੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੰਜੀ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।
ਹਲੰਤ ( ੍ ) — ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਅੱਖਰ ਆਪ ਹੀ ਅੱਧਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਹਲੰਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਅਭਿਆਸ-ਬੈਂਕ ਦੇ ਬਹੁਤੇ 'ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੁਣੋ' ਸਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਗ਼ਲਤ ਹਨ:
- ਅਖ਼ਬਾਰ੍ · ਕਿਤਾਬ੍ · ਪਿਆਰ੍ · ਪੁਸਤਕ੍ · ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍ · ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ੍ · ਪ੍ਰਗਤੀ੍ · ਪ੍ਰਣਾਮ੍ · ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ੍ · ਪ੍ਰਬੰਧ੍
- ਪ੍ਰਵਾਨ੍ · ਪ੍ਰਸਿੱਧ੍ · ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ੍ · ਮੰਦਰ੍ · ਸਕੂਲ੍ · ਸੰਘਰਸ਼੍ · ਸੰਸਕਾਰ੍
ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਅੱਖਰ — ਇੱਥੇ ਬੋਲ ਕੇ ਪਰਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ:
| ਭੁਲੇਖਾ | ਸ਼ੁੱਧ (ਗ਼ਲਤ ਰੂਪ) |
|---|---|
| ਨ / ਣ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦ ਣ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਦੁਸ਼ਮਣ (ਦੁਸ਼ਮਨ), ਪੁੱਟਣਾ (ਪੁੱਟਨਾ), ਜਾਣਾ (ਜਾਨਾ, ਜਾਟਾ), ਵਣਜ (ਵਨਜ, ਵਣਜ਼, ਵਣਜਿ), ਸੁਣਾਉਣਾ (ਸੁਣਾਉਨਾ)। ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅੰਤ -ਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਅਨੁਸਾਰ ਰ, ਲ, ਣ, ੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨ: ਕਰਨਾ, ਸੰਭਲਨਾ, ਸੁਣਨਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ; ਕਾਰਨ, ਵਿਆਕਰਨ, ਸਧਾਰਨ (ਅਪਵਾਦ: ਰਣ)। ਕਈ ਤਤਸਮ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ: ਮਾਨਵ, ਸਨਮਾਨ, ਮਿਹਨਤ — ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਪਰਖੋ। ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਣ ਨਹੀਂ (ਨਾਨੀ, ਨਦੀ, ਨਵਾਂ); ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਜਵਾਨੀ, ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਨਿਸ਼ਾਨ, ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਵੀ ਨ ਨਾਲ। |
| ਡ / ਢ / ੜ / ਦ | ਬੁੱਢਾ, ਕਢਾਈ (ਕਡਾਈ), ਠੰਢਾ (ਠੰਡਾ), ਗੁਆਂਢ, ਝਾੜੂ (ਝਾਢੂ, ਝਾਡੂ), ਹੱਡ-ਬੀਤੀ (ਹੱਦ-ਬੀਤੀ ਗ਼ਲਤ; ਜਗ-ਬੀਤੀ, ਆਪ-ਬੀਤੀ ਸਹੀ), ਪੰਜੀਰੀ (ਪੰਜੀੜੀ), ਪੀੜਤ (ਪੀਡਤ), ਪ੍ਰੇਰਨਾ (ਪ੍ਰੇੜਨਾ), ਅਰਥਾਤ (ਅੜਥਾਤ)। |
| ਜ / ਝ | ਪੰਜਾਹ (ਪੰਝਾਹ, ਪਜਾਹ), ਪੰਜ (ਪੰਝ), ਨਿੱਝਕ, ਸੋਝੀ। |
| ਵ / ਬ / ਮ | ਵਿੱਚ (ਬਿੱਚ), ਵਿਅਰਥ (ਬਿਅਰਥ), ਤਬਦੀਲੀ (ਤਵਦੀਲੀ), ਮਿਲਾਵਟ (ਮਿਲਾਬਟ), ਢੁਕਵਾਂ (ਢੁਕਮਾਂ, ਢੁਕਬਾਂ), ਤੀਵੀਂ (ਤੀਮੀਂ, ਤੀਬੀਂ)। |
| ਸ / ਸ਼ | ਸ਼ਾਮ, ਸ਼ੇਰ, ਸ਼ਰਾਬ, ਸ਼ਾਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼; ਸਬਜ਼ੀ, ਸਮਾਜ, ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ ਸ (ਸ਼ਬਜ਼ੀ, ਸਾਮ ਗ਼ਲਤ)। |
| ਗ / ਘ, ਧ / ਦ | ਚੰਗਾ (ਚੰਘਾ), ਮੰਗਲਵਾਰ (ਮੰਘਲਵਰ), ਜਲੰਧਰ (ਜਲੰਦਰ), ਸਾਧੂ (ਸਾਦੂ)। ਕੰਘਨ ਤੇ ਰਿਖੀ ਦਾ ਜੁੱਟ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। |
| ਯ | 'ਇਆ' ਲਈ ਯ ਨਹੀਂ: ਗਯਾਨ, ਤਿਯਾਰੀ, ਪਯਾ, ਦੁਭਾਸ਼ਿਯਾ, ਹੈਸੀਯਤ ਗ਼ਲਤ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਯ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਜ ਬਣਦਾ ਹੈ: ਜਤਨ, ਜੁਗ, ਜੋਧਾ (ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ: ਉੱਪਰ 'ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਛੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਨੇਮ')। ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਹਮਦਰਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਸੀ; ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਪ੍ਰੇੜਨਾ, ਬਿਅਰਥ, ਚੱਨ ਗ਼ਲਤ। |
ਨੇਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਪੇਪਰ-ਸ਼ਬਦ
ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ PSSSB ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਨੇਮ।
ਆਮ ਅਸ਼ੁੱਧ → ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ਬਦ, ਨੇਮ ਅਨੁਸਾਰ (ਲਗਭਗ 100)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਨੇਮ | ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ (ਬਰੈਕਟ ਵਿੱਚ ਆਮ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ) |
|---|---|
| ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ (ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਮੂਲ) | ਜ਼ਰੂਰ, ਕਾਗ਼ਜ਼, ਖ਼ਬਰ, ਫ਼ੌਜ, ਗ਼ਰੀਬ, ਜ਼ਮੀਨ, ਹਜ਼ਾਰ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਖ਼ੁਸ਼, ਦਫ਼ਤਰ, ਅਫ਼ਸਰ, ਗ਼ਜ਼ਲ, ਖ਼ਿਆਲ, ਜ਼ੁਲਮ, ਇਜਾਜ਼ਤ, ਹਾਜ਼ਰ, ਖ਼ਤਰਾ, ਫ਼ੈਸਲਾ, ਖ਼ੂਨ, ਫ਼ਿਕਰ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਹਫ਼ਤਾ, ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼, ਜ਼ਖ਼ਮ, ਵਜ਼ਨ, ਖ਼ਾਲੀ, ਨਜ਼ਰ, ਮਰਜ਼ੀ — ਬਿਨਾਂ ਬਿੰਦੀ ਲਿਖਣਾ ਗ਼ਲਤ |
| ਬੇਲੋੜੀ ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ (ਦੇਸੀ ਸ਼ਬਦ) | ਫਲ (ਫ਼ਲ), ਗਰਮ (ਗ਼ਰਮ), ਜਾਇਦਾਦ (ਜ਼ਾਇਦਾਦ), ਖਾਣਾ, ਖੇਤ, ਗੱਲ |
| ਅੱਧਕ ਜ਼ਰੂਰੀ | ਰੱਖਿਆ (ਰਖਿਆ), ਸਿੱਧਾ (ਸਿਧਾ), ਟੁੱਟਿਆ (ਟੁਟਿਆ), ਮੱਕੀ (ਮਕੀ), ਕੁੱਤਾ (ਕੁਤਾ), ਦੁੱਧ (ਦੁਧ), ਭੁੱਖ (ਭੁਖ), ਸੱਚ (ਸਚ), ਹੱਥ (ਹਥ), ਮਿੱਠਾ (ਮਿਠਾ), ਪੱਛਮ (ਪਛਮ), ਚਿੱਠੀ (ਚਿਠੀ), ਗੱਲ (ਗਲ) |
| ਬੇਲੋੜਾ ਅੱਧਕ | ਸਮਝ (ਸੱਮਝ), ਪਤਾ — ਠਿਕਾਣਾ (ਪੱਤਾ ਰੁੱਖ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ) |
| ਟਿੱਪੀ-ਬਿੰਦੀ | ਗੇਂਦ (ਗੇਦ), ਸਾਂਝ (ਸਾਝ), ਬਾਂਹ (ਬਾਹ), ਕਿਤਾਬਾਂ (ਕਿਤਾਬਾ), ਗੱਲਾਂ (ਗਲਾਂ) |
| ਸਿਹਾਰੀ / ਬਿਹਾਰੀ | ਕੀਮਤ (ਕਿਮਤ), ਤਿਆਰ (ਤੀਆਰ), ਵਿਆਹ (ਵੀਆਹ, ਬਿਆਹ), ਹਿਸਾਬ (ਹੀਸਾਬ), ਕਵੀ (ਕਵਿ), ਸ਼ਕਤੀ (ਸ਼ਕਤਿ), ਸ਼ਹੀਦ (ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਇਆ — ਸ਼ਹਿਦ ਮਾਖਿਓਂ ਹੈ) |
| ਔਂਕੜ / ਦੁਲੈਂਕੜ | ਸੂਰਜ (ਸੁਰਜ), ਦੂਰ (ਦੁਰ), ਸੂਬਾ (ਸੁਬਾ), ਦੁਨੀਆ (ਦੂਨੀਆ), ਦੁਬਾਰਾ (ਦੋਬਾਰਾ), ਚੁਬਾਰਾ, ਚੁਰਾਹਾ |
| ਹੋੜਾ / ਕਨੌੜਾ | ਦੌੜ (ਦੋੜ), ਔਰਤ (ਓਰਤ), ਮੌਕਾ (ਮੋਕਾ), ਸ਼ੌਕ (ਸ਼ੋਕ = ਗ਼ਮ), ਕੌਣ (ਕੋਣ = angle) |
| ਲਾਂ / ਦੁਲਾਵਾਂ | ਪੈਸਾ (ਪੇਸਾ), ਭੈਣ (ਭੇਣ), ਬੈਠਣਾ (ਬੇਠਣਾ), ਸ਼ੈਤਾਨ (ਸ਼ੇਤਾਨ) — ਪਰ ਤੇਲ (ਤੈਲ), ਖੇਤ, ਸ਼ੇਰ, ਵੇਲਾ ਲਾਂ ਨਾਲ |
| ਹ-ਧੁਨੀ | ਕਹਿਣਾ (ਕਹਣਾ), ਰਹਿਣਾ (ਰਹਣਾ), ਮਹਿੰਗਾ (ਮੰਹਗਾ), ਤਹਿਸੀਲ (ਤਹਸੀਲ), ਬਿਹਤਰ (ਬੇਹਤਰ), ਕਿਹਾ (ਕੇਹਾ), ਪਹੁੰਚ (ਪੌਂਚ), ਚਾਹ (ਚਾ) |
| ਪੈਰ-ਹਾਹਾ / ਪੈਰ-ਰਾਰਾ | ਕਿਲ੍ਹਾ (ਕਿਲਾ), ਚੜ੍ਹਨਾ (ਚੜਨਾ), ਬੁੱਲ੍ਹ (ਬੁੱਲ), ਸੜਨਾ (ਸੜ੍ਹਨਾ — ਬੇਲੋੜਾ ਪੈਰ-ਹਾਹਾ), ਸ੍ਰੀ (ਸ਼੍ਰੀ) |
| ਨ / ਣ | ਰਾਣੀ (ਰਾਨੀ), ਲੂਣ (ਲੂਨ), ਗਣਿਤ (ਗਨਿਤ), ਖਾਣਾ — ਭੋਜਨ (ਖਾਨਾ = ਡੱਬਾ) |
| ਵ / ਬ, ਸ / ਸ਼ | ਵਧਾਈ (ਬਧਾਈ), ਵਰਖਾ (ਬਰਖਾ), ਵੇਲਾ — ਸਮਾਂ (ਬੇਲਾ), ਸ਼ਾਮ (ਸਾਮ), ਸਬਜ਼ੀ (ਸ਼ਬਜ਼ੀ) |
| ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਭੂਤਕਾਲੀ ਰੂਪ | ਗਿਆ, ਆਇਆ, ਹੋਇਆ, ਲਿਆ, ਦਿੱਤਾ, ਕੀਤਾ, ਪੀਤਾ (ਗਯਾ, ਆਯਾ, ਹੋਯਾ, ਦਿਤਾ, ਕਿਤਾ ਗ਼ਲਤ) |
| ਪੜਨਾਂਵ | ਇਹ, ਉਹ, ਇਨ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ, ਕਿਉਂ, ਕਿਉਂਕਿ, ਜਿਉਂ (ਏਹ, ਓਹ, ਕਿਓਂ, ਕਿਓਂਕਿ ਗ਼ਲਤ) |
| ਬਹੁਵਚਨ | ਕੰਨਾ-ਅੰਤ ਪੁਲਿੰਗ → ਏ (ਮੁੰਡਾ → ਮੁੰਡੇ); ਇਸਤਰੀ-ਲਿੰਗ → ਆਂ (ਕੁੜੀ → ਕੁੜੀਆਂ, ਭੈਣ → ਭੈਣਾਂ); ਦੁਲੈਂਕੜ/ਬਿਹਾਰੀ-ਅੰਤ ਪੁਲਿੰਗ ਸਧਾਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ, ਸੰਬੰਧਕੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ → ਆਂ (ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ, ਕਵੀਆਂ ਦੇ) |
PSSSB ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਸਮੂਹ (ਨੇਮ ਨਾਲ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸ਼ੁੱਧ | ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਗ਼ਲਤ ਰੂਪ | ਨੇਮ |
|---|---|---|
| ਐਵੇਂ | ਏਵੇਂ, ਐਂਮੇ, ਐਂਵੈ | ਮੁੱਢ ਵਿੱਚ ਦੁਲਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਐ; ਵ ਨੂੰ ਲਾਂ ਤੇ ਬਿੰਦੀ (ਵੇਂ) |
| ਸ਼ਾਇਦ | ਸ਼ਾਈਦ, ਸੈਦ, ਛੈਦ | ਸ਼ਾ + ਇ + ਦ (ਸਿਹਾਰੀ ਵਾਲਾ ੲ) |
| ਫ਼ਾਇਦਾ | ਫ਼ਾਐਦਾ | ਫ਼ਾ + ਇ + ਦਾ (ਐ ਨਹੀਂ) |
| ਕਿਹੜਾ | ਕੇਹੜਾ, ਕੀਹੜਾ, ਕੈਹੜਾ | 'ਏ' ਧੁਨੀ — ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ (ਕਿਹਾ ਵਾਂਗ) |
| ਹੈਸੀਅਤ, ਕਹਿੰਦਾ, ਟੌਹਰ | ਹੈਸੀਯਤ; ਕਹੀਦਾ, ਕੈਂਦਾ; ਟਹੁਰ | ਯ ਦੀ ਥਾਂ ਅ; 'ਐ' ਧੁਨੀ — ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ; ਟੌਹਰ (ਸ਼ਾਨ) ਕਨੌੜੇ ਨਾਲ |
| ਗੋਭੀ, ਗੁਆਂਢਣੀ, ਪਹਿਰਾਵਾ | ਗ੍ਹੋਬੀ, ਗੋਬੀ; ਗੁਆਂਡਣੀ; ਪਿਹਰਾਵਾ, ਪੈਹਰਾਵਾ | ਗੋਭੀ ਵਿੱਚ ਭ; ਗੁਆਂਢ ਤੋਂ ਗੁਆਂਢਣੀ; ਪਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ |
| ਬਹੁਤ, ਪਹੁੰਚ, ਮਹਿੰਗਾ | ਬੌਤ, ਪੌਂਚ, ਮੰਹਗਾ | 'ਔ' ਧੁਨੀ — ਹ ਨੂੰ ਔਂਕੜ; 'ਐ' ਧੁਨੀ — ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ |
| ਦੁਬਾਰਾ, ਚੁਬਾਰਾ, ਸ਼ਹਿਰ | ਦੋਬਾਰਾ, ਚੌਬਾਰਾ, ਸ਼ਹਰ | ਟਕਸਾਲੀ ਰੂਪ ਔਂਕੜ ਨਾਲ; ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ |
| ਸਹਿੰਦਾ | ਸਹੀੱਦਾ, ਸੀੱਹਦਾ, ਸੈਹੰਦਾ | ਸਹਿਣਾ ਤੋਂ: 'ਐ' ਧੁਨੀ — ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ ਤੇ ਟਿੱਪੀ |
| ਨਹਿਰੂ | ਨੇਰੁ, ਨਾਇਰੁ, ਨੈਹਰੂ | ਨਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਲੈਂਕੜ |
| ਤੱਕੜੀ (ਤੋਲਣ ਵਾਲੀ) | ਤਕੱੜੀ, ਤੱਕੱੜੀ | ਦੋਹਰਾ ਅੱਖਰ ਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕੋ ਅੱਧਕ ਤ ਉੱਤੇ (ਤਕੜੀ = ਮਜ਼ਬੂਤ, ਵੱਖਰਾ ਸ਼ਬਦ) |
| ਮੁੱਢ (ਆਰੰਭ, ਜੜ੍ਹ) | ਮੁੱਡ, ਮੁੰਢ | ਢ ਦੋਹਰਾ, ਅੱਧਕ ਮੁ ਉੱਤੇ (ਮੁੰਡ = ਸਿਰ, ਵੱਖਰਾ ਸ਼ਬਦ) |
| ਨੁਕੀਲਾ, ਨਿੱਚੜਦਾ, ਨਿਘਾਰ | ਨੋਕੀਲਾ; ਨਿਚੱੜਦਾ, ਨੁਚੱੜਦਾ; ਨਿਘ੍ਰਾਰ | ਨੁ ਨੂੰ ਔਂਕੜ; ਚ ਦੋਹਰਾ — ਅੱਧਕ ਨਿ ਉੱਤੇ; ਨਿਘਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ-ਰਾਰਾ ਨਹੀਂ |
| ਸੁੰਦਰ | ਸੁੰਦ੍ਰ, ਸੂੰਦਰ, ਸੁੰਨਦਰ | ਰ ਪੂਰਾ ਲਿਖੋ; ਔਂਕੜ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ |
| ਪਰਿਵਰਤਨ | ਪਰਵਤਨ, ਪਰੀਵਰਤਨ, ਪ੍ਰਵਰਤਨ | ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਂਗ ਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ |
| ਅਭਿਆਸ | ਅਤਿਆਸ, ਅਭਆਸ | ਭ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ (ਭਿ) |
| ਮਧਾਣੀ | ਮਦਾਣੀ | ਧ (ਦ ਨਹੀਂ); ਦੋ ਸਵਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਣ |
| ਆਪਣਾ | ਅਪਨਾ, ਆਪਨਾ, ਅੱਪਣਾ | ਆ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ, ਣ ਨਾਲ ਅੰਤ (ਅਪਨਾ ਹਿੰਦੀ ਰੂਪ) |
| ਔਗੁਣ | ਔਗਣ, ਅਉਗੁਣ, ਅਉਗਣ | ਔ + ਗੁਣ |
| ਭਾਂਬੜ (ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲਪਟਾਂ) | ਭਾਂਭੜ, ਭੰਭੜ, ਭਾਮਬਾੜ | ਭਾਂ (ਕੰਨਾ + ਬਿੰਦੀ) + ਬੜ |
| ਪੜ੍ਹਾਈ | ਪਢਾਈ, ਪੜਾਈ, ਪੜਾਹਈ | ਪੜ੍ਹਨਾ ਤੋਂ: ੜ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਹ |
| ਗੁਣਕਾਰੀ | ਗੂਣਕਾਰੀ, ਗੁਣਕਾਰਿ, ਗੁੰਨਕਾਰੀ | ਗੁਣ (ਔਂਕੜ) + ਕਾਰੀ; ਅੰਤ ਬਿਹਾਰੀ |
| ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ | ਸਿਫਾਰਸ, ਸੀਫਾਰਸ, ਸ਼ੀਫ਼ਾਰਸ਼ | ਸਿ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ; ਫ਼ ਤੇ ਅੰਤਲਾ ਸ਼ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ |
| ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ | ਅਮ੍ਰਤਸਰ | ਟਿੱਪੀ, ਪੈਰ-ਰਾਰਾ, ਸਿਹਾਰੀ |
ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ
ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਵਾਲ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਤੇ ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਰੂਪਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹੀਨਾ | ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ (ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਰੂਪ) |
|---|---|
| January | ਜਨਵਰੀ (ਜਨਵੜੀ, ਜਨਵਰੀਂ, ਜਨਵਰਿ, ਜੰਨਵਰੀ, ਜਨਬਰੀ) |
| February | ਫ਼ਰਵਰੀ (ਫ਼ਰਵਰਿ, ਫ਼ਰਬਰੀ, ਫ਼ਰਵਰੀਂ; ਅਧੂਰਾ "ਫਰਵਰ" ਵੀ ਗ਼ਲਤ) |
| April | ਅਪ੍ਰੈਲ ਜਾਂ ਅਪਰੈਲ — ਦੋਵੇਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ (ਅਪ੍ਰੈੱਲ, ਅੱਪ੍ਰੈਲ, ਐਪ੍ਰਿਲ, ਐਪਰਿਲ, ਅਪ੍ਰੈਲਿ ਗ਼ਲਤ) |
| May, July | ਮਈ, ਜੁਲਾਈ (ਜਲਾਈ) |
| September | ਸਤੰਬਰ (ਸਤੰਬਰਾਂ, ਸਤੰਬੜ, ਸਤੰਬਰਿ) |
| October | ਅਕਤੂਬਰ (ਅਕਤੂਬੜ, ਅਕਤੁਬਰ, ਅੱਕਤੂਬਰ, ਅਕਤੂਬਰਿ) |
| November, December | ਨਵੰਬਰ (ਨਬੰਵਰ), ਦਸੰਬਰ (ਦਸੰਬੜ, ਦੱਸੰਬਰ, ਦਸੰਬਰਿ) |
| ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਦਿਨ | ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ |
|---|---|
| ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ | ਚੇਤ, ਵੈਸਾਖ, ਜੇਠ, ਹਾੜ੍ਹ, ਸਾਉਣ, ਭਾਦੋਂ, ਅੱਸੂ, ਕੱਤਕ, ਮੱਘਰ, ਪੋਹ, ਮਾਘ, ਫੱਗਣ — "ਭਦੋਂ" ਅਤੇ "ਪਾਹ" ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤ ਵਿਕਲਪ ਸਨ |
| ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨ | ਸੋਮਵਾਰ, ਮੰਗਲਵਾਰ, ਬੁੱਧਵਾਰ, ਵੀਰਵਾਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ, ਐਤਵਾਰ |
| ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ | ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਅੱਧਕ ਨਾਲ (ਸ਼ੁੱਕਰਬਾਰ, ਸ਼ੁੱਕਰਵਰ ਗ਼ਲਤ)। ਜਦੋਂ ਅੱਧਕ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਿਪਾਹੀ 2025 ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ (ਸ਼ੰਕਰਵਾਰ, ਸੁਕਰਵਾਰ, ਸੱਕਰਵਾਰ ਗ਼ਲਤ)। |
| ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ, ਐਤਵਾਰ | ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਵਾਕ: "ਇਹ ਮੈਚ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇਗਾ।" (ਸਨਚਰਵਾਰ, ਸਨਿਚਾਰਵਾਰ, ਅਤਵਰ, ਐਤਵਾਰੇ ਗ਼ਲਤ) |
| ਗਿਣਤੀ | ਪੰਜਾਹ (50; ਪੰਝਾਹ, ਪੰਜਾਅ, ਪੰਠਾਹ ਗ਼ਲਤ), ਇੱਕ ਸੌ ਪੱਚੀ (125; ਏਕ ਸੋ ਪੰਜੀ, ਇੱਕ ਸੌ ਪੰਜੀ ਗ਼ਲਤ — ਏਕ ਹਿੰਦੀ ਰੂਪ ਹੈ) |
ਦੇਸੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ: ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ, ਗਿਣਤੀ ਤੇ ਆਮ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ।
ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ (ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਪੱਖੋਂ): ਪੂਰੇ ਵਾਕ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਉੱਪਰਲੇ ਨੇਮ ਲਾਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਆਮ ਸ਼ਬਦ ਦੇਖੋ — ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ, ਤੁਸੀਂ, ਮੈਨੂੰ, ਨਹੀਂ, ਬਹੁਤ — ਕਿਉਂਕਿ ਗ਼ਲਤੀ ਅਕਸਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਗ, ਵਚਨ ਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ ਵਾਕ ਬਣਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਹਨ।
| ਪੇਪਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ | ਗ਼ਲਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੀ |
|---|---|
| ਕਾਸ਼ ! ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਰ ਹੁੰਦੀ । | ਕਾਸ (ਸ਼ ਚਾਹੀਦਾ), ਕਾੱਰ (ਕੰਨੇ ਮਗਰੋਂ ਅੱਧਕ) — ਵਿਸਮਿਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ! ਵੀ |
| ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। | ਸਰਾਰਤੀ, ਬਚੇ, ਸਜਾ |
| ਮਿਹਨਤ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। | ਮੀਹਣਤ, ਕੂੰਜੀ, ਕੁੰਜਿ, ਸਫ਼ਲਾਤਾ |
| ਮੋਹਨ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। | ਬਹੂਤਾ, ਹੁਸ਼ਿਅਰ, ਣਾਹੀਂ, ਪੜ੍ਣਾ, ਹਿ |
| ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਿਆ ਹੈ। | ਪੁਤਰ, ਵਿਦੇਸ, ਵੀਦੇਸ਼, ਪੂੱਤਰ |
| ਮੈਨੂੰ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਿਓ। | ਪੰਝ, ਰੁਪੇ, ਮੇਨੂੰ |
| ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋ ? | ਤੁਸੀ, ਤੁਸਾਂ, ਕਿਆ |
ਪੇਪਰਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁੱਧ-ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਵਾਕ | ਟਿੱਪਣੀ |
|---|---|
| ਰਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏ ਜਾਂ ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏ। | ਸ਼ੁੱਧ। ਪਯਾ, ਪਇਆ, ਪੀਆ, ਜਾਣਿਏ ਗ਼ਲਤ। |
| ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉੱਘੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸਨ। | ਸ਼ੁੱਧ। ਸੀਂਘ, ਨਵਿਲਕਾਰ ਗ਼ਲਤ। |
| ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। | ਸ਼ੁੱਧ। ਨੂ, ਈਕ, ਦੁਜੇ, ਸਹਾਏਤਾ, ਸਹਇਤਾ, ਇਨਸਨਾਂ ਗ਼ਲਤ। |
| ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਜਲੰਧਰ ਜਾਣਾ ਹੈ। | ਸ਼ੁੱਧ। ਜਾਟਾ, ਜਾਨਾ, ਜਲੰਦਰ ਗ਼ਲਤ। |
| ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ ਅਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। | ਸ਼ੁੱਧ। ਅਤਵਰ, ਐਤਵਰ, ਐਤਵਾਰੇ ਗ਼ਲਤ। |
| ਮੱਕਾਰ ਸਾਧੂਆਂ ਤੋਂ ਬੱਚ ਕੇ ਰਹੋ। | ਕੁੰਜੀ ਦਾ ਉੱਤਰ (ਮਕਾਰ, ਸਾਧੁਆਂ, ਸਾਦੂਆਂ ਗ਼ਲਤ)। ਧਿਆਨ ਦਿਓ: ਚਾਰੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ "ਬੱਚ ਕੇ" ਛਪਿਆ ਸੀ; ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ "ਬਚ ਕੇ" ਹੈ (ਬੱਚਾ = ਬਾਲ)। |
| ਅੱਜ਼ ਬਚੇ ਆਪਸ ਬਿੱਚ ਫਿਰ ਲੜ ਪਏ। | ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ — ਸ਼ੁੱਧ: ਅੱਜ ਬੱਚੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਲੜ ਪਏ। |
| ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਘੂੰਮਣ ਗਏ। | ਅਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ — ਸ਼ੁੱਧ: ਘੁੰਮਣ (ਔਂਕੜ)। |
| ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗੀਤ ਬੋਹਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ। | ਗ਼ਲਤ ਸ਼ਬਦ: ਬੋਹਤ → ਬਹੁਤ। |
ਦੁਹਰਾਈ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛੇ ਜੋੜੇ
- ਮੇਹਨਤ
- ਮਿਹਨਤ — ਏ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ
- ਸ਼ੈਹਰ
- ਸ਼ਹਿਰ — ਐ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ
- ਬੋਹਤ
- ਬਹੁਤ — ਔ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਹ ਨੂੰ ਔਂਕੜ
- ਫੀਲਖਾਨਾ
- ਫ਼ੀਲਖ਼ਾਨਾ — ਦੋ ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀਆਂ
- ਉੱਪਲਬਧ
- ਉਪਲਬਧ — ਅੱਧਕ ਨਹੀਂ
- ਸਤਿੰਬਰ
- ਸਤੰਬਰ — ਮੁਕਤਾ + ਟਿੱਪੀ
- ਜਿਲਾ
- ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ — ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾ
- ਕਿਤਾਬ੍
- ਕਿਤਾਬ — ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਲੰਤ ਨਹੀਂ
- ਪੰਝਾਹ
- ਪੰਜਾਹ (50)
- ਗੀਆਨ / ਗਯਾਨ
- ਗਿਆਨ — ਸਿਹਾਰੀ + ਆ
- ਸਵਾਲ ਵਿੱਚ 'ਅਸ਼ੁੱਧ' ਜਾਂ 'ਠੀਕ ਨਹੀਂ' ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਸ਼ਬਦ ਚੁਣਨਾ ਹੈ — ਸਹੀ ਨਹੀਂ।
- ਸੇਹਤ, ਮੇਹਨਤ, ਮੇਹਣਾ ਵਰਗੇ ਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਗ਼ਲਤ — ਪਰ ਫੇਹਣਾ, ਕੋਹੜਾ, ਰੇੜ੍ਹਾ ਸਹੀ ਹਨ।
- ਕੰਨੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਧਕ ਨਹੀਂ: ਕਾੱਰ, ਕਹਾੱਣੀ ਗ਼ਲਤ। (ਮਾਲੱਕ ਵੀ ਗ਼ਲਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਦੋਹਰਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।)
- ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਹਾਰੀ, ਔਂਕੜ, ਹਲੰਤ ਜਾਂ ਬੇਲੋੜੀ ਬਿੰਦੀ ਨਹੀਂ: ਕੁਦਰਤਿ, ਚਾਲੁ, ਸਕੂਲ੍, ਜ਼ਰੂਰੀਂ — ਸਭ ਗ਼ਲਤ (ਕਿ, ਕਿਉਂਕਿ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਸਿਹਾਰੀ 'ਤੇ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ)।
- ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੇ ਪਰੀਖਿਆ ਦੋਵੇਂ ਠੀਕ (ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ: ਪਰੀਖਿਆ); ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਚੁਣਿਆ; ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੇ ਅਪਰੈਲ ਦੋਵੇਂ ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਆਏ ਹਨ।
'ਸ਼ਹਿਰ' ਵਿੱਚ ਸਿਹਾਰੀ ਹ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ 'ਸਿਹਤ' ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ। ਕਿਉਂ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਹਿਰ' ਦੀ ਧੁਨੀ 'ਐ' ਵਰਗੀ ਹੈ (ਸ਼ੈਰ) — ਇਸ ਲਈ ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ। 'ਸਿਹਤ' ਦੀ ਧੁਨੀ 'ਏ' ਵਰਗੀ ਹੈ (ਸੇਹਤ) — ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹਿਰ, ਕਚਹਿਰੀ (ਐ) ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ, ਮਿਹਣਾ (ਏ)।
ਵਾਕ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ਲਤ ਸ਼ਬਦ ਲੱਭ ਕੇ ਠੀਕ ਕਰੋ: 'ਅੱਜ਼ ਬਚੇ ਆਪਸ ਬਿੱਚ ਫਿਰ ਲੜ ਪਏ।'
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਤਿੰਨ ਗ਼ਲਤੀਆਂ: ਅੱਜ਼ → ਅੱਜ (ਦੇਸੀ ਸ਼ਬਦ, ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀ ਨਹੀਂ), ਬਚੇ → ਬੱਚੇ (ਚ ਦੋਹਰਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਅੱਧਕ ਚਾਹੀਦਾ), ਬਿੱਚ → ਵਿੱਚ (ਵ/ਬ ਭੁਲੇਖਾ)। ਸ਼ੁੱਧ ਵਾਕ: ਅੱਜ ਬੱਚੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਲੜ ਪਏ।
'ਸਕੂਲ੍', 'ਪ੍ਰਕਾਸ਼੍' ਅਤੇ 'ਜ਼ਰੂਰੀਂ' — ਤਿੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਲੋੜਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹਲੰਤ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਅਤੇ ਅੰਤਲੀ ਬਿੰਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਥੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੱਕ ਦੀ ਧੁਨੀ ਬੋਲੀ ਜਾਵੇ (ਕੁੜੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ, ਨਹੀਂ) — 'ਜ਼ਰੂਰੀ' ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼ੁੱਧ: ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜ਼ਰੂਰੀ।
- ਐ ਸੁਣੇ → ਹ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ: ਸ਼ਹਿਰ, ਨਹਿਰ, ਪਹਿਰ, ਗਹਿਣਾ, ਕਚਹਿਰੀ
- ਏ ਸੁਣੇ → ਪਹਿਲੇ ਨੂੰ ਸਿਹਾਰੀ: ਸਿਹਤ, ਮਿਹਨਤ, ਮਿਹਣਾ, ਸਿਹਰਾ
- ਔ ਸੁਣੇ → ਹ ਨੂੰ ਔਂਕੜ: ਬਹੁਤ, ਸਹੁਰਾ, ਵਹੁਟੀ
- ਦੋ ਪੈਰ-ਬਿੰਦੀਆਂ: ਫ਼ੀਲਖ਼ਾਨਾ, ਖ਼ੁਦਮੁਖ਼ਤਿਆਰ, ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ
- District: ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ · ਪਛਾਣ: ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ
- ਅੱਧਕ ਨਹੀਂ: ਉਪਲਬਧ, ਢੁਕਵਾਂ, ਸਮਝਦਾਰ, ਅਭਿਆਸ
- ਅੱਧਕ ਜ਼ਰੂਰੀ: ਬੁੱਢਾ, ਉੱਨਾ, ਕੱਲ੍ਹ, ਨਿੱਝਕ, ਸਪੱਸ਼ਟ
- ਮਹੀਨਾ: ਸਤੰਬਰ, ਦਸੰਬਰ, ਅਕਤੂਬਰ, ਫ਼ਰਵਰੀ
- ਦਿਨ: ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, ਸਨਿੱਚਰਵਾਰ, ਸੋਮਵਾਰ
- ਗਿਣਤੀ: ਪੰਜਾਹ (50), ਇੱਕ ਸੌ ਪੱਚੀ (125)
- ਪੈਰ-ਰਾਰਾ: ਪ੍ਰੀਖਿਆ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ · ਪੂਰਾ ਰ: ਸੁਤੰਤਰ, ਨਿਮਰਤਾ
- ਗਿਆਨ, ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿਆਕਰਨ — ਸਿਹਾਰੀ + ਆ
- ਸ਼ ਤੇ ਸ: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ
- ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਪ: ਮਾਲਕ, ਮੰਦਰ, ਪੰਡਤ, ਅਰਾਮ, ਬਜ਼ਾਰ, ਸਲਾਨਾ, ਪਰੀਖਿਆ
- ਰ, ਲ, ਣ, ੜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨ: ਕਰਨਾ, ਸੰਭਲਨਾ, ਸੁਣਨਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਵਿਆਕਰਨ
- ਨੌਂ ਥਾਵਾਂ: ਨ ਅ ਟ ਸ ਔ ਹ ਪ ਵ ਲ · ਅੰਤਲਾ ਹ ਲਿਖੋ: ਚਾਹ, ਰਾਹ, ਬਾਂਹ