MockSutraNotes
PUNJAB GK · FOUNDATION SERIES

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ: ਸਾਲ ਸਮੇਤ ਅੰਕੜੇ, ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਘਰ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬੋਰਡ, ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲ ਤੇ ਡਾਕ।

Punjab PolicePSSSBPPSCPatwari14 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂRead in English
ਟੈਸਟ — ਜਲਦੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਰਹੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਬੱਲੀਆਂ ਦਾ ਨੇੜਲਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਰਹੀ ਕਣਕ। ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨਾ ਰਾਜ ਦੀ ਖੇਤੀ-ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Satpal Dandiwal, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0

ਪੰਜਾਬ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਹੈ — ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 1.5% — ਪਰ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਤਿੰਨ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ: ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ (ਲੁਧਿਆਣਾ, ਜਲੰਧਰ, ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ) ਅਤੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਅੰਕੜੇ (ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਸਾਲ ਸਮੇਤ), ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਬਿਜਲੀ ਘਰ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੇ ਬੋਰਡ, ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲ ਤੇ ਡਾਕ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੰਕੜੇ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਲ ਸਮੇਤ ਯਾਦ ਕਰੋ।

~₹8.9 ਲੱਖ ਕਰੋੜ
GSDP
2025–26 ਸੋਧਿਆ ਅਨੁਮਾਨ
~₹2.3 ਲੱਖ
ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ
2025–26
~50%
GSVA ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ
1.5%
ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ
50,362 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ.

ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਚਾਰਾ

ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਅੰਕੜੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਾਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਕਦੇ "ਮੌਜੂਦਾ" ਨਾ ਦੱਸੋ।

ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
GSDP ਅਤੇ GSVA

GSDP (ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦ) ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ ਹੈ। GSVA (ਕੁੱਲ ਰਾਜ ਮੁੱਲ ਵਾਧਾ) ਲਗਭਗ ਉਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਖੇਤਰ-ਵਾਰ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਖੇਤੀ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਣ ਲਈ ਇਸੇ ਨੂੰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ: ਇੱਕ ਮਿੱਲ ₹60 ਦੀ ਕਪਾਹ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ₹100 ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਵੇਚਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ₹40 ਦਾ ਮੁੱਲ ਜੋੜਿਆ — GSVA ਵਿੱਚ ਇਹੀ ₹40 ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਖੇਤੀਬਾੜੀ→ਉਦਯੋਗ→ਸੇਵਾਵਾਂ→= GSVA
ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਬਨਾਮ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ
ਉਤਪਾਦਨ (GSVA) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ
ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਧੰਦੇ (ਫ਼ਸਲਾਂ, ਡੇਅਰੀ, ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ)
~25%
ਕਿਰਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ~25% (ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2023–24)
ਉਦਯੋਗ (ਨਿਰਮਾਣ, ਉਸਾਰੀ, ਬਿਜਲੀ)
~25% (ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ)
ਕੁੱਲ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ
ਸੇਵਾਵਾਂ (ਵਪਾਰ, ਆਵਾਜਾਈ, ਬੈਂਕਿੰਗ, IT, ਸਰਕਾਰ)
~50% — ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਕਿਰਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ~38% (PLFS 2020–21)
ਉਦਯੋਗ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਵੇਖਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋੜ 100% ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। PLFS = ਸਮਾਂਬੱਧ ਕਿਰਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਰਵੇਖਣ (Periodic Labour Force Survey)।
  • ਪੰਜਾਬ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ: ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਜੇ ਵੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੈ — ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲਈ, ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਉਦਯੋਗ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ।
  • 2011–12 ਤੋਂ 2022–23 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੇਂਡੂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਰਾਵਟ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਕਾਰਨ: ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਬਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਾਮੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਕਾਰਖ਼ਾਨਿਆਂ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵੱਲ ਗਏ।
  • ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਰਮਾਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਾਰੀ।
  • ਪੰਜਾਬ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜ ਅੰਕੜਿਆਂ (ਲਗਭਗ 2011) ਅਨੁਸਾਰ 1.04 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 600 ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਉਦਯੋਗ ਸਨ।
ਸੂਚਕਅੰਕੜਾ (ਸਾਲ, ਸਰੋਤ)
ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਨੁਪਾਤ (ਗ਼ਰੀਬੀ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ)ਪੇਂਡੂ 7.66%, ਸ਼ਹਿਰੀ 9.24% (ਸਾਰਾ ਪੰਜਾਬ 8.26%) — 2011–12 (ਤੇਂਦੁਲਕਰ ਵਿਧੀ), ਪੰਜਾਬ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2023–24 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ
ਸੜਕ ਸੰਪਰਕਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ — ਰਾਜ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਸੂਚਕ
ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾਕਣਕ 46.24%, ਚੌਲ 31.22% — 2023–24, ਪੰਜਾਬ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2023–24
ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ1,245 ਗ੍ਰਾਮ/ਦਿਨ (ਭਾਰਤ 471 ਗ੍ਰਾਮ) — 2023–24, NDDB
ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ2000 ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10%; ਹੁਣ ਲਗਭਗ 6% — ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 10% ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ15ਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ (2021–26) ਅਧੀਨ ਲਗਭਗ 1.8% — ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 1.577% ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ — ਇਹ 14ਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ (2015–20) ਦਾ ਸੀ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਾਲ ਦੇ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖੋ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2023–24 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬੀ ਅਨੁਪਾਤ ਕੀ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁੱਲ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ______ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਟੈਕਸ

ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

  • ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਰਾਜ GST (SGST) ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
  • ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਸਰੋਤ: ਰਾਜ ਆਬਕਾਰੀ (excise — ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤੇ ਟੈਕਸ), ਪੈਟਰੋਲ, ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤੇ VAT, ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਉੱਤੇ ਸਟੈਂਪ ਡਿਊਟੀ ਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਫ਼ੀਸ।
  • ਆਬਕਾਰੀ ਨੀਤੀ 2025–26: ਆਬਕਾਰੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਲਗਭਗ ₹11,020 ਕਰੋੜ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
  • ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ: 15ਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ (2021–26) ਅਧੀਨ ਲਗਭਗ 1.8%। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 1.577% ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ — ਇਹ 14ਵੇਂ ਵਿੱਤ ਕਮਿਸ਼ਨ (2015–20) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

GST ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਬਕਾਰੀ ਡਿਊਟੀ ਕੁਝ ਹੀ ਵਸਤਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਰਾਜ ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤੇ ਆਬਕਾਰੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਆਬਕਾਰੀ ਹੁਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਤੰਬਾਕੂ ਉੱਤੇ ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਟੈਕਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ। ਸ਼ਹਿਰ → ਵਸਤ ਦੇ ਜੋੜੇ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਨਕਸ਼ਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਹਰਿਆਣਾਰਾਜਸਥਾਨਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰਪਾਕਿਸਤਾਨਰਾਵੀਸਤਲੁਜਚਨਾਬਬਿਆਸਲੁਧਿਆਣਾ – ਹੌਜ਼ਰੀ, ਸਾਈਕਲਜਲੰਧਰ – ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ – ਸਟੀਲਬਟਾਲਾ – ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਾਊਂਡਰੀਆਂਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ – ਕੱਪੜਾ, ਸ਼ਾਲਾਂਬਠਿੰਡਾ – ਨੇੜੇ ਤੇਲ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀਰਾਜਪੁਰਾ – IMCਮਲੋਟ – ਕਾਟਨ ਮਿੱਲਕਪੂਰਥਲਾ – ਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀ
ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪੱਟੀ (ਜਲੰਧਰ – ਲੁਧਿਆਣਾ – ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ)ਦਰਿਆ
ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝੁਰਮਟ ਪੁਰਾਣੀ ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ: ਜਲੰਧਰ – ਲੁਧਿਆਣਾ – ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ। ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਨੇੜੇ ਫੂਲੋਖਾਰੀ ਵਿਖੇ ਹੈ। ਨੰਗਲ (NFL ਖਾਦ) ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ (IT, ਦਵਾਈਆਂ) ਹੇਠਾਂ ਸਾਰਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਨਕਸ਼ਾ: geoBoundaries (ODbL; DataMeet CC BY 2.5 IN), Natural Earth ਦਰਿਆ (ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ)
ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਿਲ੍ਹਾਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਲੁਧਿਆਣਾਲੁਧਿਆਣਾਹੌਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ, ਬੁਣਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ, ਸਾਈਕਲ (ਹੀਰੋ, ਏਵਨ), ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਆਟੋ ਪਾਰਟਸ — "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" (ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)
ਜਲੰਧਰਜਲੰਧਰਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਚਮੜਾ, ਹੈਂਡ ਟੂਲ, ਸਰਜੀਕਲ ਯੰਤਰ
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬਸਟੀਲ ਰੀ-ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ — ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ; "ਲੋਹਾ ਨਗਰੀ"
ਬਟਾਲਾਗੁਰਦਾਸਪੁਰਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਾਊਂਡਰੀਆਂ, ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਕੱਪੜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਾਂ, ਪਾਪੜ-ਵੜੀਆਂ, ਫ਼ੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ
ਬਠਿੰਡਾਬਠਿੰਡਾਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ; ਥਰਮਲ ਬਿਜਲੀ; ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ
ਰਾਜਪੁਰਾਪਟਿਆਲਾਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਡ ਮੈਨੂਫ਼ੈਕਚਰਿੰਗ ਕਲੱਸਟਰ (IMC); ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ
ਮਲੋਟਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬਸਹਿਕਾਰੀ ਕਾਟਨ ਸਪਿਨਿੰਗ ਮਿੱਲ; ਨਰਮਾ ਪੱਟੀ (ਅਬੋਹਰ ਸਮੇਤ)
ਖੰਨਾਲੁਧਿਆਣਾਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਹੋਰ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ।
ਲੁਧਿਆਣਾ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ

ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਾਂ ਮਿਲਿਆ — ਹੌਜ਼ਰੀ, ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ, ਸਾਈਕਲ — ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਕੱਪੜਾ-ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਨਚੈਸਟਰ। ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ GK ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ
ਲੋਹਾ ਨਗਰੀ

ਸਟੀਲ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਟੀਲ ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝੁਰਮਟ।

ਜਲੰਧਰ
ਖੇਡ-ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰ

ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਿਕਦਾ ਹੈ।

ਖੰਨਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ, ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।

ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਸ਼ਹਿਰਜ਼ਿਲ੍ਹਾਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਫਗਵਾੜਾਕਪੂਰਥਲਾਖੰਡ ਮਿੱਲ, JCT ਕੱਪੜਾ
ਕਪੂਰਥਲਾਕਪੂਰਥਲਾਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀ (1986)
ਨੰਗਲਰੂਪਨਗਰNFL ਖਾਦ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ
ਮੋਹਾਲੀ / ਡੇਰਾਬੱਸੀਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ. ਨਗਰIT, ਫ਼ਾਰਮਾ; ਰਾਜ ਦਾ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰਲੱਕੜ ਦੀ ਜੜਤ (ਇਨਲੇ) ਕਲਾ; ਸੋਨਾਲੀਕਾ ਟਰੈਕਟਰ
ਕਰਤਾਰਪੁਰ / ਮਲੇਰਕੋਟਲਾਜਲੰਧਰ / ਮਲੇਰਕੋਟਲਾਫ਼ਰਨੀਚਰ / ਬੈਜ ਅਤੇ ਕਢਾਈ
ਮੁਕੇਰੀਆਂਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰਕਾਗ਼ਜ਼ ਮਿੱਲ; ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਹਾਈਡਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਵੇਰਕਾਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਮਿਲਕਫ਼ੈੱਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡੇਅਰੀ ਪਲਾਂਟ (ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੇਰਕਾ)
ਮੋਗਾਮੋਗਾਨੈਸਲੇ (Nestlé) ਪਲਾਂਟ
ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬਤਰਨ ਤਾਰਨਉਦਯੋਗਿਕ ਫ਼ੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ; ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ
ਬੱਦਲਾਂ ਭਰੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠ ਲੁਧਿਆਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼
ਲੁਧਿਆਣਾ — ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੇਂਦਰ, "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ"। ਤਸਵੀਰ: Benison P Baby, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਯਾਦ ਰੱਖੋ

"ਲੁਧਿਆਣਾ ਬੁਣੇ, ਜਲੰਧਰ ਖੇਡੇ, ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਰੋਲੇ, ਬਟਾਲਾ ਢਾਲੇ" — ਲੁਧਿਆਣਾ ਹੌਜ਼ਰੀ ਬੁਣਦਾ ਹੈ, ਜਲੰਧਰ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਸਟੀਲ ਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਟਾਲਾ ਲੋਹਾ ਢਾਲਦਾ ਹੈ (ਫ਼ਾਊਂਡਰੀ)।

ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਸ਼ਹਿਰ → ਕੀ ਬਣਦਾ ਹੈ
ਲੁਧਿਆਣਾ
ਹੌਜ਼ਰੀ, ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ, ਸਾਈਕਲ — "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ"
ਜਲੰਧਰ
ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ, ਚਮੜਾ, ਹੈਂਡ ਟੂਲ
ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੀਲ ਰੀ-ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ — "ਲੋਹਾ ਨਗਰੀ"
ਬਟਾਲਾ
ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਾਊਂਡਰੀਆਂ, ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਖੰਨਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ
ਮਲੋਟ
ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਾਟਨ ਸਪਿਨਿੰਗ ਮਿੱਲ
ਰਾਜਪੁਰਾ
ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਡ ਮੈਨੂਫ਼ੈਕਚਰਿੰਗ ਕਲੱਸਟਰ (IMC)
ਬਠਿੰਡਾ (ਫੂਲੋਖਾਰੀ)
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ — HMEL, 2012
ਕਪੂਰਥਲਾ
ਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀ (1986)
ਵੇਰਕਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)
ਮਿਲਕਫ਼ੈੱਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਡੇਅਰੀ ਪਲਾਂਟ — ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੇਰਕਾ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੀਲ ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ

ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਸਥਾਨਮੁੱਖ ਤੱਥ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀਫੂਲੋਖਾਰੀ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਨੇੜੇ, ਬਠਿੰਡਾHMEL (HPCL–ਮਿੱਤਲ ਐਨਰਜੀ ਲਿਮਟਿਡ, ਸਾਂਝਾ ਉੱਦਮ) ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; 2012 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ; ਲਗਭਗ 1.13 ਕਰੋੜ ਟਨ ਸਾਲਾਨਾ
ਇੰਟੀਗ੍ਰੇਟਡ ਮੈਨੂਫ਼ੈਕਚਰਿੰਗ ਕਲੱਸਟਰ (IMC)ਰਾਜਪੁਰਾ (ਪਟਿਆਲਾ)ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਕੋਲਕਾਤਾ ਉਦਯੋਗਿਕ ਗਲਿਆਰੇ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੋਲਕਾਤਾ ਤੱਕ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪੱਟੀ) ਉੱਤੇ, ਪੂਰਬੀ ਸਮਰਪਿਤ ਮਾਲ ਗਲਿਆਰੇ (ਸਿਰਫ਼ ਮਾਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਲਈ ਰੇਲ ਲਾਈਨ) ਦੇ ਨੇੜੇ
ਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀਕਪੂਰਥਲਾਰੇਲ ਡੱਬੇ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ; 1986 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ
ਪਟਿਆਲਾ ਲੋਕੋਮੋਟਿਵ ਵਰਕਸ (PLW)ਪਟਿਆਲਾਰੇਲ ਇੰਜਣਾਂ ਦਾ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਂ ਡੀਜ਼ਲ ਲੋਕੋ ਮਾਡਰਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਰਕਸ (DMW) ਸੀ
NFL ਖਾਦ ਕਾਰਖ਼ਾਨਾਨੰਗਲ (ਰੂਪਨਗਰ)ਖਾਦ
ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਪਾਰਕਮੋਹਾਲੀਜਨਤਕ–ਨਿੱਜੀ ਭਾਈਵਾਲੀ (PPP) ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਗਾਵਾਟ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟਪਿੰਡ ਅਵਾਣ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਅਜ਼ਿਓਰ ਪਾਵਰ (Azure Power), ਗਰਿੱਡ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਦਸੰਬਰ 2009
ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੇ ਸਵਾਗਤੀ ਹਰੇ ਬੋਰਡ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਗੇਟ
ਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀ, ਕਪੂਰਥਲਾ ਦਾ ਗੇਟ — ਇਹ ਰੇਲ ਡੱਬੇ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 1986 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਤਸਵੀਰ: Rajeshwarr Singh, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ
  1. 1974
    ਪਹਿਲਾ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ

    ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ, ਬਠਿੰਡਾ। ਇਹ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਚੱਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 1 ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

  2. 1986
    ਰੇਲ ਕੋਚ ਫ਼ੈਕਟਰੀ, ਕਪੂਰਥਲਾ
  3. 2009
    ਤਿੰਨ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਲਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲ

    ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ 2009, ਪੰਜਾਬ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ (SEZ) ਐਕਟ 2009, ਐਗਰੋ-ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀ 2009; ਅਵਾਣ ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ (ਦਸੰਬਰ)।

  4. 2012
    ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਅਤੇ NRSE ਨੀਤੀ

    ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ, ਬਠਿੰਡਾ; ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ (NRSE) ਨੀਤੀ 2012।

  5. 2013
    ਨਵੀਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ

    2009 ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਆਈ।

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਸਾਲ: ਐਗਰੋ-ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀ = 2009 ਅਤੇ NRSE ਨੀਤੀ = 2012 ਸਹੀ ਹਨ। 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ 2009 ਦੀ ਸੀ, 2007 ਦੀ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ SEZ ਐਕਟ 2009 ਦਾ ਹੈ, 2008 ਦਾ ਨਹੀਂ।
  • ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਬਠਿੰਡਾ (ਫੂਲੋਖਾਰੀ) ਵਿੱਚ ਹੈ — ਬਰਨਾਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਮਾਨਸਾ ਜਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
  • IMC ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ — ਮੋਹਾਲੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜਾਂ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
  • ਮਲੋਟ = ਕਾਟਨ ਮਿੱਲ; ਮੁਕੇਰੀਆਂ = ਕਾਗ਼ਜ਼ ਮਿੱਲ ਅਤੇ ਹਾਈਡਲ; ਵੇਰਕਾ = ਡੇਅਰੀ; ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ = ਉਦਯੋਗਿਕ ਫ਼ੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਸਾਲ ਨਾਲ ਸਹੀ ਮਿਲਾਏ ਗਏ ਹਨ? (1) ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ – 2007 (2) ਪੰਜਾਬ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰਥਿਕ ਜ਼ੋਨ ਐਕਟ – 2008 (3) ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ-ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀ – 2009 (4) ਪੰਜਾਬ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ ਨੀਤੀ – 2012
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਖੇਤੀਬਾੜੀ: ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ

ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਤੱਥ। ਪੂਰਾ ਵੇਰਵਾ: ਜਲਵਾਯੂ, ਮਿੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ।

  • ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰ (ਜਾਂ ਰੋਟੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਦੀ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਫਲਤਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ: ਵੱਧ ਝਾੜ ਵਾਲੀ ਕਣਕ, ਟਿਊਬਵੈੱਲ, ਖਾਦ, ਪੱਕਾ MSP ਅਤੇ PAU ਲੁਧਿਆਣਾ (1962)।
  • ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.5% ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬ ਨੇ 2023–24 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਦੀ 46.24% ਕਣਕ ਅਤੇ 31.22% ਚੌਲ ਦਿੱਤੇ।
  • ਫ਼ਸਲੀ ਖੇਤਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 99% ਸਿੰਜਾਈ ਹੇਠ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਟਿਊਬਵੈੱਲ (ਲਗਭਗ 72%) ਅਤੇ ਨਹਿਰਾਂ (ਲਗਭਗ 28%) ਹਨ।
  • ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰੈਕਟਰ ਘਣਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਖਾਦ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
  • ਕਣਕ–ਝੋਨੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਖੇਤੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਨਰਮਾ (ਕਪਾਹ) ਮਾਲਵਾ ਪੱਟੀ (ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਸਾਰਣੀਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਫ਼ਸਲਰੁੱਤਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ
ਕਣਕਹਾੜ੍ਹੀ (ਸਰਦੀ)ਸਾਰਾ ਰਾਜ — ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ
ਜੌਂ, ਛੋਲੇ, ਸਰ੍ਹੋਂਹਾੜ੍ਹੀਖਿੰਡੇ ਹੋਏ; ਸਰ੍ਹੋਂ ਅਤੇ ਛੋਲੇ ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ
ਚੌਲ (ਝੋਨਾ)ਸਾਉਣੀ (ਮੌਨਸੂਨ)ਸਾਰਾ ਰਾਜ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮੈਦਾਨ
ਬਾਸਮਤੀਸਾਉਣੀਮਾਝਾ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ)
ਨਰਮਾ (ਕਪਾਹ)ਸਾਉਣੀਮਾਲਵੇ ਦੀ ਨਰਮਾ ਪੱਟੀ — ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਮੱਕੀਸਾਉਣੀਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਕੰਢੀ ਖੇਤਰ
ਗੰਨਾਫ਼ਰਵਰੀ–ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਬਿਜਾਈਉੱਤਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ
ਕਿੰਨੂਫਲਅਬੋਹਰ–ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਉਣੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਮੌਨਸੂਨ ਨਾਲ ਬੀਜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲਾਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੱਧਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕਣਕ
ਕਣਕ — ਮੁੱਖ ਹਾੜ੍ਹੀ (ਸਰਦੀਆਂ) ਦੀ ਫ਼ਸਲ
Sarbjit Bahga, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੱਕ ਰਿਹਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਝੋਨਾ
ਝੋਨਾ (ਚੌਲ) — ਸਾਉਣੀ; ਕਣਕ–ਝੋਨਾ ਮੁੱਖ ਚੱਕਰ ਹੈ
Sarbjit Bahga, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਨਰਮੇ ਦੇ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ
ਨਰਮਾ (ਕਪਾਹ) — ਸਾਉਣੀ, ਮਾਲਵੇ ਦੀ ਕਪਾਹ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ
Mulkh Singh, Wikimedia Commons · CC BY 4.0
ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ
ਕਿੰਨੂ ਦਾ ਬਾਗ਼ — ਅਬੋਹਰ–ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
vikas bishnoi, Wikimedia Commons · CC BY 3.0
ਤਸਵੀਰ
ਰੁੱਤ ਦੀ ਜਾਂਚ

ਕਣਕ ਹਾੜ੍ਹੀ (ਸਰਦੀ) ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ। ਚੌਲ, ਨਰਮਾ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਸਾਉਣੀ (ਬਰਸਾਤ) ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ "ਫ਼ਸਲ – ਰੁੱਤ" ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਣਕ – ਹਾੜ੍ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ।

ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

ਡੇਅਰੀ: 2000 ਵਾਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ 10% ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਸੀ (ਹੁਣ ਲਗਭਗ 6%), ਪਰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁੱਧ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਜੇ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ — 2023–24 ਵਿੱਚ 1,245 ਗ੍ਰਾਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ

ਖਣਿਜ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਕੋਲਾ ਪਲਾਂਟਾਂ, ਡੈਮਾਂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਜਲੋੜ੍ਹ ਮੈਦਾਨ (ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲਿਆਂਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਧਰਤੀ) ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਖਣਿਜ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਖਣਿਜ ਸ਼ੋਰਾ (saltpetre, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ) ਹੈ। ਕੁਝ ਕੰਕਰ, ਚੂਨਾ-ਪੱਥਰ, ਰੇਤ ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੋਲਾ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਕੋਲੇ ਵਾਲੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ, ਹਾਈਡਲ (ਪਣ-ਬਿਜਲੀ) ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ BBMB ਡੈਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਨਕਸ਼ਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਹਰਿਆਣਾਰਾਜਸਥਾਨਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰਪਾਕਿਸਤਾਨਰਾਵੀਬਿਆਸਸਤਲੁਜਬਠਿੰਡਾ – ਪਹਿਲਾ (ਬੰਦ)ਰੋਪੜ – 1,260 MWਰਾਜਪੁਰਾ – 1,400 MWਬਣਾਂਵਾਲਾ – 1,980 MWਗੋਇੰਦਵਾਲ – 540 MWਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ – 600 MWਮੁਕੇਰੀਆਂ ਹਾਈਡਲਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹਾਈਡਲ
ਕੋਲੇ (ਥਰਮਲ) ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇਹਾਈਡਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇਦਰਿਆ
ਪਿੰਨ ਪਲਾਂਟ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਕਸਬੇ ਉੱਤੇ ਹਨ: ਰੋਪੜ = ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਪਲਾਂਟ; ਰਾਜਪੁਰਾ = ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ; ਬਣਾਂਵਾਲਾ (ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ) = ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ; ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ = ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਪਲਾਂਟ; ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ ਰਾਵੀ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ (ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪਲਾਂਟ, 920 MW) ਵੀ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹਾਈਡਲ ਰੂਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਨਕਸ਼ਾ: geoBoundaries (ODbL; DataMeet CC BY 2.5 IN), Natural Earth ਦਰਿਆ (ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ)
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ
ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਮਾਨਸਾ)
1980 MW
ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ (ਰਾਜਪੁਰਾ)
1400 MW
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ (ਰੋਪੜ)
1260 MW
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ (ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ)
920 MW
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ (ਗੋਇੰਦਵਾਲ)
540 MW
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ (ਬਠਿੰਡਾ, ਬੰਦ)
440 MW
ਸਥਾਪਿਤ ਸਮਰੱਥਾ ਮੈਗਾਵਾਟ (MW) ਵਿੱਚ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪਲਾਂਟ, ਬਠਿੰਡਾ ਵਾਲਾ (1974), ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ; ਇਹ 1 ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ ਹੈ।
ਸਾਰੇ ਬਿਜਲੀ ਘਰ (ਸਾਰਣੀ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਬਿਜਲੀ ਘਰਕਿਸਮਸਥਾਨਸਮਰੱਥਾ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਥਰਮਲ (PSPCL)ਬਠਿੰਡਾ440 MW — ਪਹਿਲਾ (1974); ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਰੁਕਿਆ, 1 ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਦ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਥਰਮਲ (PSPCL)ਘਨੌਲੀ, ਰੂਪਨਗਰ (ਰੋਪੜ)1,260 MW
ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਥਰਮਲ (PSPCL)ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ, ਬਠਿੰਡਾ920 MW
ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ (ਵੇਦਾਂਤਾ)ਥਰਮਲ, ਨਿੱਜੀਬਣਾਂਵਾਲਾ, ਮਾਨਸਾ1,980 MW — ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ
ਨਾਭਾ ਪਾਵਰ (L&T)ਥਰਮਲ, ਨਿੱਜੀਰਾਜਪੁਰਾ, ਪਟਿਆਲਾ1,400 MW
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਥਰਮਲ (2024 ਵਿੱਚ PSPCL ਨੇ ਖ਼ਰੀਦਿਆ)ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ540 MW
ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮਹਾਈਡਲਰਾਵੀ, ਪਠਾਨਕੋਟ600 MW
ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਹਾਈਡਲਹਾਈਡਲਬਿਆਸ (ਸ਼ਾਹ ਨਹਿਰ), ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ207 MW
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹਾਈਡਲਹਾਈਡਲਸਤਲੁਜ ਚੈਨਲ, ਰੂਪਨਗਰ134 MW
ਸ਼ਾਨਨ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸਹਾਈਡਲਜੋਗਿੰਦਰ ਨਗਰ (HP), ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ110 MW (1932 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ)
ਡੈਮ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦਰਿਆ, ਨਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਡੈਮ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦਿਸਦੀਆਂ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀਆਂ ਦੋ ਚਿਮਨੀਆਂ, ਰੂਪਨਗਰ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ, ਘਨੌਲੀ, ਰੂਪਨਗਰ (ਰੋਪੜ) — PSPCL ਦਾ 1,260 MW ਦਾ ਕੋਲਾ-ਆਧਾਰਿਤ ਪਲਾਂਟ
Yashmaanas, Wikimedia Commons · CC0
ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਦੇ ਚਾਰ ਕੂਲਿੰਗ ਟਾਵਰ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ, ਬਠਿੰਡਾ — ਪਹਿਲਾ (1974); 1 ਜਨਵਰੀ 2018 ਤੋਂ ਬੰਦ
MaplesyrupSushi, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਲ-ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਵੱਡੀ ਡੈਮ ਦੀ ਕੰਧ
ਰਾਵੀ ਉੱਤੇ ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ ਡੈਮ, ਪਠਾਨਕੋਟ — 600 MW ਪਣ-ਬਿਜਲੀ
Vikramaadityasumbria, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਤਸਵੀਰ
  • ਪਿੰਡ ਅਵਾਣ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਗਾਵਾਟ ਪੱਧਰ ਦਾ ਸੋਲਰ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ (ਅਜ਼ਿਓਰ ਪਾਵਰ, ਦਸੰਬਰ 2009)।
  • ਸਰਦਾਰਗੜ੍ਹ, ਬਠਿੰਡਾ: 100 MW ਦਾ ਅਡਾਨੀ ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ — ਬਣਨ ਵੇਲੇ (2015–16) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ।
  • ਵੱਡੇ ਸੋਲਰ ਪਾਰਕ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ।
  • PEDA (ਪੰਜਾਬ ਐਨਰਜੀ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ, 1991) ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਦੀ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ ਹੈ।
  • ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ = ਸ਼ੋਰਾ। ਕੋਲਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਲੋਹਾ ਗ਼ਲਤ ਵਿਕਲਪ ਹਨ।
  • ਪਹਿਲਾ ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ = ਅਵਾਣ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)। ਬਠਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ 100 MW ਪਲਾਂਟ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਨਹੀਂ।
  • ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ = ਬਠਿੰਡਾ (1974); ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ = ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਮਾਨਸਾ)।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ (ਮੈਗਾਵਾਟ ਪੱਧਰ ਦਾ) ਸੋਲਰ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੋਰਡ

ਨਾਂ → ਪੂਰਾ ਨਾਂ → ਕੰਮ। ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵੀ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਰਕਫ਼ੈੱਡ ਬਨਾਮ ਮਿਲਕਫ਼ੈੱਡ ਬਨਾਮ ਸ਼ੂਗਰਫ਼ੈੱਡ
ਮਾਰਕਫ਼ੈੱਡ
ਮਿਲਕਫ਼ੈੱਡ
ਸ਼ੂਗਰਫ਼ੈੱਡ
ਸਥਾਪਨਾ
1954
1973
1972
ਕੰਮ
ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ: ਅਨਾਜ ਖ਼ਰੀਦ, ਖਾਦ, ਫ਼ੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ
ਡੇਅਰੀ (ਦੁੱਧ)
ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ
ਬ੍ਰਾਂਡ / ਮੁੱਖ ਤੱਥ
ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੋਹਣਾ; ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ
ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੇਰਕਾ; ਪਹਿਲਾ ਪਲਾਂਟ ਵੇਰਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਨਸਪ (PUNSUP) (1974) ਨਾਲ ਨਾ ਰਲਾਓ: ਇਹ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਲਈ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਹੈ — ਅਨਾਜ ਖ਼ਰੀਦ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਨ-ਡਿਪੂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (PDS)।
ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਬੋਰਡਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਸੰਸਥਾਸਾਲਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਮਾਰਕਫ਼ੈੱਡ — ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ1954ਏਸ਼ੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ; ਅਨਾਜ ਖ਼ਰੀਦ, ਖਾਦ, ਫ਼ੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ; ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੋਹਣਾ
ਮਿਲਕਫ਼ੈੱਡ — ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ1973ਡੇਅਰੀ; ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੇਰਕਾ (ਪਹਿਲਾ ਪਲਾਂਟ ਪਿੰਡ ਵੇਰਕਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)
ਸ਼ੂਗਰਫ਼ੈੱਡ — ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ1972ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੰਡ ਮਿੱਲਾਂ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਪਨਸਪ (PUNSUP) — ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ1974ਅਨਾਜ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (PDS)
ਪਨਸੀਡ (PUNSEED)1976ਬੀਜ
ਪੰਜਾਬ ਮੰਡੀ ਬੋਰਡ (ਰਾਜ ਖੇਤੀ ਮੰਡੀਕਰਨ ਬੋਰਡ)1961ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਮੰਡੀਆਂ ਐਕਟ 1961 ਅਧੀਨ ਨਿਯਮਿਤ ਮੰਡੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਵੇਅਰਹਾਊਸਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ1957ਅਨਾਜ ਦਾ ਭੰਡਾਰਨ
PSIEC — ਪੰਜਾਬ ਲਘੂ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ1962ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਸਟੇਟ (ਫ਼ੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ) ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ
PSIDC — ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ1966ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿੱਤ
PAIC — ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ1966ਐਗਰੋ-ਉਦਯੋਗ
PAFC — ਪੰਜਾਬ ਐਗਰੋ ਫ਼ੂਡਗ੍ਰੇਨਜ਼ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ—ਠੇਕਾ ਖੇਤੀ ਦੀ ਨੋਡਲ ਸੰਸਥਾ
PSPCL / PSTCL2010ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ-ਵੰਡ / ਬਿਜਲੀ ਸੰਚਾਰ (ਟਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ); ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ (1959) ਦੀਆਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ
PEDA1991ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ
PRTC — ਪੈਪਸੂ ਰੋਡ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ—ਰਾਜ ਦੀ ਬੱਸ ਸੇਵਾ, ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਪਟਿਆਲਾ
PUDA1995ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ
PIDB — ਪੰਜਾਬ ਇਨਫ਼੍ਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਬੋਰਡ1998ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਨੋਡਲ ਏਜੰਸੀ; 1998 ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ, ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ (ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਿਯਮ) ਐਕਟ, 2002 ਅਧੀਨ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ1908ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; 1980 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀਕਰਨ; ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ
ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ: ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ (Registrar of Cooperative Societies)

ਉਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਐਕਟ, 1961 ਅਧੀਨ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਹੀ ਉਪ-ਨਿਯਮ (by-laws) — ਸਭਾ ਦੇ ਨਿਯਮ — ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਬਦੀਲੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਡਿਟ, ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਭਾ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ (winding up) ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।

ਮੈਂਬਰ ਉਪ-ਨਿਯਮ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ→ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ→ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਾਰੀ
  • ਪੰਜਾਬ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਐਕਟ, 1961 — ਮੁੱਖ ਨਿਯਮ:
  • ਸਭਾ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਵਿਅਕਤੀ
  • ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ
  • ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
  • ਉਪ-ਨਿਯਮ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਲਾਗੂ
  • ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ, ਇੱਕ ਵੋਟ
ਤਿੰਨ-ਪੱਧਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਕਰਜ਼ਾ ਢਾਂਚਾ
  1. ਰਾਜ
    ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ
    ਰਾਜ ਪੱਧਰ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਸੰਸਥਾ
  2. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
    ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕੇਂਦਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕ
    ਇੱਕ ਪੱਧਰ ਹੇਠਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ
  3. ਪਿੰਡ
    ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਖੇਤੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸਭਾਵਾਂ
    ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ
NABARD ਸਹਿਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਵਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਭਾਵ ਅੱਗੇ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਪੈਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ

"10 – 18 – 1": ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ 10 ਵਿਅਕਤੀ, ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ, 1 ਮੈਂਬਰ = 1 ਵੋਟ, ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ।

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਡਿਪਟੀ ਰਜਿਸਟਰਾਰ, ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਜਾਂ ਸਕੱਤਰ ਨਹੀਂ।
  • ਉਪ-ਨਿਯਮ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕੱਲੀ ਜਨਰਲ ਬਾਡੀ (ਆਮ ਇਜਲਾਸ) ਨਹੀਂ।
  • ਵੋਟ ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ।
  • ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੈਂਬਰ = 10 (5, 8 ਜਾਂ 15 ਨਹੀਂ); ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ = 18 ਤੋਂ ਵੱਧ (21 ਜਾਂ 25 ਨਹੀਂ)।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਐਕਟ ਅਧੀਨ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਕੌਣ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਕਿਵੇਂ ਪਾਵੇਗਾ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਸੜਕਾਂ, ਰੇਲਵੇ ਅਤੇ ਡਾਕ

NH (ਨਵਾਂ ਨੰ.)ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਰੂਟ
NH-3ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ → ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ → ਜਲੰਧਰ → ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ → ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ → ਲੇਹ
NH-7ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ (ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਰਹੱਦ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ → ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਮਾਣਾ ਤੱਕ
NH-44ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਉੱਤਰ–ਦੱਖਣ ਰਾਜਮਾਰਗ (ਸ੍ਰੀਨਗਰ–ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ); ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ
NH-54ਪਠਾਨਕੋਟ → ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ → ਬਠਿੰਡਾ
ਪੁਰਾਣਾ NH-1, ਜੀ.ਟੀ. ਰੋਡ, ਅੰਬਾਲਾ–ਲੁਧਿਆਣਾ–ਜਲੰਧਰ–ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਅਟਾਰੀ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਨੰਬਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵੇਂ ਨੰਬਰ ਆਏ।
  • ਸੜਕਾਂ: ਸੜਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਪਿੰਡ ਪੱਕੀ ਸੜਕ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
  • ਰੇਲਵੇ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲ ਲਾਈਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਲਾਹੌਰ–ਮੁਲਤਾਨ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ 1859 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ — ਇਸੇ ਸਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਲਾਹੌਰ ਹਿੱਸਾ 1862 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ।
  • ਬਠਿੰਡਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੇਲਵੇ ਜੰਕਸ਼ਨ ਹੈ। ਅਟਾਰੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ।
  • ਡਾਕ: 2021–22 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਡਾਕਘਰ ਔਸਤਨ ਲਗਭਗ 7,232 ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੇਵਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।
ਪੱਛਮੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਰੇਲ ਅਤੇ ਸੜਕ
ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਬੋਰਡ ਅਤੇ ਬੈਂਚਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ — ਇਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1859 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ
Julian Nyča, Wikimedia Commons · CC BY 3.0
ਅਟਾਰੀ–ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਟੈਂਡ
ਅਟਾਰੀ–ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ — NH-3 ਅਟਾਰੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
Schüler1000, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਤਸਵੀਰ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਮਾਰਗ 7 (NH-7) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਕਸਬੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੇਪਰ "ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" ਪੁੱਛੇ ਤਾਂ ਉੱਤਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਹੈ (ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ) — ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਕਰਕੇ, PAU ਜਾਂ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਜਲੰਧਰ ਜਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਹੀਂ।
  • ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ = ਜਲੰਧਰ; ਸਟੀਲ = ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ; ਹੌਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ = ਲੁਧਿਆਣਾ।
  • ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ = ਖੰਨਾ, ਮੋਗਾ, ਫਗਵਾੜਾ ਜਾਂ ਰਈਆ ਨਹੀਂ।
  • ਗ਼ਰੀਬੀ (2011–12): ਪੇਂਡੂ 7.66%, ਸ਼ਹਿਰੀ 9.24% — ਸ਼ਹਿਰੀ ਵੱਧ ਹੈ। 8.26% ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਅੰਕੜਾ ਹੈ।
  • ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟਰੈਕਟਰ ਘਣਤਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ "ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਟਰੈਕਟਰ ਗਿਣਤੀ" ਵਾਲਾ ਕਥਨ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।
  • ਉਦਯੋਗ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ GSVA ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਚੌਥਾਈ ਹੈ।
  • GSDP, ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ ਜਾਂ ਆਬਕਾਰੀ ਟੀਚੇ ਨੂੰ "ਮੌਜੂਦਾ" ਨਾ ਦੱਸੋ — ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਲ ਨਾਲ ਲਿਖੋ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਤੁਰੰਤ ਦੁਹਰਾਈ

ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ।

ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਲਈ 21 ਇੱਕ-ਲਾਈਨ ਤੱਥਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਝਟਪਟ ਤੱਥ
  • GSDP: ~₹8.9 ਲੱਖ ਕਰੋੜ (2025–26 ਸੋਧਿਆ)
  • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਮਦਨ: ~₹2.3 ਲੱਖ (2025–26); 1981 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ
  • GSVA: ਖੇਤੀ ~25%, ਉਦਯੋਗ ~25%, ਸੇਵਾਵਾਂ ~50%
  • ਖੇਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ-ਸ਼ਕਤੀ: ~25% (ਆਰਥਿਕ ਸਰਵੇਖਣ 2023–24)
  • ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ-ਸ਼ਕਤੀ: ~38% (PLFS 2020–21)
  • ਉਦਯੋਗ: ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ~ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ
  • ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੈਕਸ: ਰਾਜ GST
  • ਆਬਕਾਰੀ ਟੀਚਾ 2025–26: ~₹11,020 ਕਰੋੜ
  • ਗ਼ਰੀਬੀ (2011–12): ਪੇਂਡੂ 7.66%, ਸ਼ਹਿਰੀ 9.24%
  • ਸੜਕ ਸੰਪਰਕ: ਪੰਜਾਬ ਪਹਿਲਾ
  • ਡਾਕਘਰ: ਹਰ ਇੱਕ ~7,232 ਲੋਕ (2021–22)
  • ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ (ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤ ਦਾ"): ਲੁਧਿਆਣਾ
  • ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ: ਜਲੰਧਰ
  • ਸਟੀਲ ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ: ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ
  • ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ: ਬਠਿੰਡਾ (HMEL, 2012)
  • IMC: ਰਾਜਪੁਰਾ
  • ਕਾਟਨ ਮਿੱਲ: ਮਲੋਟ
  • ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀ: ਖੰਨਾ
  • ਪਹਿਲਾ MW ਸੋਲਰ ਪਲਾਂਟ: ਅਵਾਣ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (2009)
  • ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ: ਸ਼ੋਰਾ
  • ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ: 10 ਵਿਅਕਤੀ, 18+ ਉਮਰ, ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੋਟ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਲੁਧਿਆਣੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ (ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ "ਭਾਰਤ ਦਾ") ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਕੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਬਹੁਤ ਉਦਯੋਗਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ — ਹੌਜ਼ਰੀ, ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ — ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਾਂਗ। ਜਲੰਧਰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਖ਼ੁਦ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਐਕਟ 2009 ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਹਨ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

2009: ਉਦਯੋਗਿਕ ਨੀਤੀ, ਪੰਜਾਬ SEZ ਐਕਟ ਅਤੇ ਐਗਰੋ-ਇੰਡਸਟ੍ਰੀਅਲ ਨੀਤੀ। 2012: ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ (NRSE) ਨੀਤੀ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਲੁਧਿਆਣੇ ਨੂੰ — ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਉੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ" (ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ) ਹੈ, ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ ਕਰਕੇ: ਹੌਜ਼ਰੀ, ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ, ਬੁਣਾਈ ਅਤੇ ਸਾਈਕਲ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਕੱਪੜਾ-ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਨਚੈਸਟਰ। ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ GK ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ?

ਜਲੰਧਰ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਾਮਦ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਫ਼ੁੱਟਬਾਲ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੇਰਠ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਖੇਡ-ਸਾਮਾਨ ਕਲੱਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫ਼ਾਇਨਰੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?

ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਨੇੜੇ ਫੂਲੋਖਾਰੀ ਵਿਖੇ। ਇਸ ਨੂੰ HPCL-ਮਿੱਤਲ ਐਨਰਜੀ ਲਿਮਟਿਡ (HMEL) ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ 2012 ਵਿੱਚ ਚਾਲੂ ਹੋਈ।

ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਟੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟੀਲ ਰੀ-ਰੋਲਿੰਗ ਮਿੱਲਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਹਾ ਨਗਰੀ ਜਾਂ ਸਟੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਕੀ ਹੈ?

ਰਾਜ GST ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੈਕਸ ਆਮਦਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤੇ ਆਬਕਾਰੀ, ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤੇ VAT, ਅਤੇ ਸਟੈਂਪ ਡਿਊਟੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਕਿੰਨੇ ਮੈਂਬਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ?

ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਸਭਾ ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਉਪ-ਨਿਯਮ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸਰਟੀਫ਼ਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਅਤੇ ਚੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — 2023–24 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਦੀ ਲਗਭਗ 46% ਕਣਕ ਅਤੇ 31% ਚੌਲ — ਜਦਕਿ ਇਸ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰਫਲ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਲਗਭਗ 1.5% ਹੈ।

ਹੁਣ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰੋ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ PPSC ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ, ਹੱਲ ਸਮੇਤ ਮੁਫ਼ਤ।

← ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਸ