ਹਰ ਜੀਵ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ — ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ। ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਇੱਕੋ ਸੈੱਲ ਹੈ; ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖਰਬਾਂ ਸੈੱਲ ਹਨ। ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੈੱਲ ਟਿਸ਼ੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਟਿਸ਼ੂ ਅੰਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅੰਗ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਸੈੱਲ-ਅੰਗ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ, ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਟਿਸ਼ੂ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਜੰਤੂ ਕਿਸ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:
- ਸੈੱਲ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਸੈੱਲ ਸਿਧਾਂਤ
- ਸੈੱਲ-ਅੰਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ
- ਪੌਦਾ ਸੈੱਲ ਬਨਾਮ ਜੰਤੂ ਸੈੱਲ; ਵਿਸਰਣ ਅਤੇ ਪਰਾਸਰਣ
- ਸੈੱਲ ਵੰਡ: ਮਾਈਟੋਸਿਸ ਅਤੇ ਮੀਓਸਿਸ
- ਪੌਦਾ ਅਤੇ ਜੰਤੂ ਟਿਸ਼ੂ; ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ
- ਪੰਜ ਜਗਤ ਅਤੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ
ਸੈੱਲ ਦੀ ਖੋਜ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਹੁੱਕ ਨੇ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ, ਲਿਊਵਨਹੁੱਕ ਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਸੈੱਲ ਵੇਖੇ, ਸ਼ਲਾਈਡਨ ਤੇ ਸ਼ਵਾਨ ਨੇ ਸੈੱਲ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ।
- 1665ਰੌਬਰਟ ਹੁੱਕ
ਕਾਰ੍ਹਕ ਵਿੱਚ ਡੱਬੀਆਂ ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਨੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੈੱਲ ਕਿਹਾ।
- 1674ਐਂਟੋਨੀ ਵੈਨ ਲਿਊਵਨਹੁੱਕ
ਸੁਧਰੀ ਖ਼ੁਰਦਬੀਨ ਨਾਲ ਛੱਪੜ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਜਿਉਂਦੇ ਸੈੱਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੇਖੇ।
- 1831ਰੌਬਰਟ ਬ੍ਰਾਊਨ
ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਕ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।
- 1838–1839ਸ਼ਲਾਈਡਨ ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਨ
ਸੈੱਲ ਸਿਧਾਂਤ: ਸਾਰੇ ਪੌਦੇ ਤੇ ਜੰਤੂ ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ।
- 1855ਰੁਡੋਲਫ਼ ਵਿਰਸ਼ੋ
ਜੋੜਿਆ ਕਿ ਹਰ ਸੈੱਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸੈੱਲ-ਅੰਗ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਹਰ ਸੈੱਲ-ਅੰਗ ਸੈੱਲ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਵਾਲਾ ਨਿੱਕਾ ਅੰਗ ਹੈ।
| ਸੈੱਲ-ਅੰਗ | ਮੁੱਖ ਕੰਮ | ਉਪ-ਨਾਂ / ਨੋਟ |
|---|---|---|
| ਸੈੱਲ ਝਿੱਲੀ | ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ | ਚੋਣਵੀਂ ਪਾਰਗਮਨਸ਼ੀਲ |
| ਸੈੱਲ ਕੰਧ | ਆਕਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ | ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਦੀ ਬਣੀ; ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ |
| ਕੇਂਦਰਕ | ਸੈੱਲ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮਾਂ ਵਿੱਚ DNA ਰੱਖਦਾ ਹੈ | ਕੰਟਰੋਲ ਕੇਂਦਰ |
| ਮਾਈਟੋਕਾਂਡ੍ਰੀਆ | ਸਾਹ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ATP ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਛੱਡਦੇ ਹਨ | ਸੈੱਲ ਦਾ ਬਿਜਲੀ-ਘਰ |
| ਪਲਾਸਟਿਡ | ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਾਕੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਰੰਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ | ਪੌਦਾ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ |
| ਰਾਈਬੋਸੋਮ | ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ |
| ਐਂਡੋਪਲਾਜ਼ਮਿਕ ਜਾਲ | ਪਦਾਰਥ ਢੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਲ; ਖੁਰਦਰੇ ER ਉੱਤੇ ਰਾਈਬੋਸੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ | ਮੁਲਾਇਮ ER ਚਰਬੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਗੋਲਜੀ ਬਾਡੀ | ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੈਕ ਕਰਕੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ | ਕੈਮਿਲੋ ਗੋਲਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ |
| ਲਾਈਸੋਸੋਮ | ਘਸੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਕੀਟਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਪਚਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਆਤਮਘਾਤੀ ਥੈਲੀਆਂ |
| ਰਸਧਾਨੀਆਂ | ਪਾਣੀ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਫ਼ਾਲਤੂ ਪਦਾਰਥ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ | ਪੌਦਾ ਸੈੱਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਸਧਾਨੀ |
- ਸੈੱਲ ਦਾ ਬਿਜਲੀ-ਘਰ
- ਮਾਈਟੋਕਾਂਡ੍ਰੀਆ
- ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਦੇ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ
- ਰਾਈਬੋਸੋਮ
- ਆਤਮਘਾਤੀ ਥੈਲੀਆਂ
- ਲਾਈਸੋਸੋਮ
- ਸੈੱਲ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕੇਂਦਰ
- ਕੇਂਦਰਕ
- ਪੌਦਾ ਸੈੱਲ ਦੀ ਰਸੋਈ
- ਕਲੋਰੋਪਲਾਸਟ
ਪੌਦਾ ਅਤੇ ਜੰਤੂ ਸੈੱਲ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸਿਰਫ਼ ਪੌਦਾ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ ਕੰਧ, ਪਲਾਸਟਿਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਸਧਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸੈੱਲ ਵੰਡ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਮਾਈਟੋਸਿਸ ਵਾਧੇ ਲਈ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਮੀਓਸਿਸ ਯੁਗਮਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮ ਅੱਧੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਟਿਸ਼ੂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਟਿਸ਼ੂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਜੋ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
| ਪੌਦਾ ਟਿਸ਼ੂ | ਕਿੱਥੇ / ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ |
|---|---|
| ਮੈਰੀਸਟੈਮੀ (ਵਰਧਨਸ਼ੀਲ) | ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਤਣੇ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਉੱਤੇ; ਸੈੱਲ ਵੰਡਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੌਦਾ ਵਧਦਾ ਹੈ |
| ਪੈਰੇਨਕਾਈਮਾ | ਨਰਮ ਸੈੱਲ ਜੋ ਭੋਜਨ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ |
| ਕੋਲਨਕਾਈਮਾ | ਨਰਮ ਤਣਿਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਡੰਡੀਆਂ ਨੂੰ ਲਚਕ ਭਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |
| ਸਕਲੇਰਨਕਾਈਮਾ | ਮਰੇ, ਮੋਟੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਸੈੱਲ; ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਛਿਲਕਾ |
| ਜ਼ਾਈਲਮ | ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਖਣਿਜ ਉੱਪਰ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| ਫ਼ਲੋਇਮ | ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਭੋਜਨ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੱਕ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| ਜੰਤੂ ਟਿਸ਼ੂ | ਕੰਮ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਉਪਕਲਾ (ਐਪੀਥੀਲੀਅਲ) | ਸਰੀਰ ਤੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਢਕਦਾ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਚਮੜੀ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਆਂਦਰ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਪਰਤ |
| ਸੰਯੋਜਕ | ਹੋਰ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਤੇ ਸਹਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ | ਹੱਡੀ, ਕਾਰਟੀਲੇਜ (ਉਪ-ਅਸਥੀ), ਖ਼ੂਨ, ਟੈਂਡਨ, ਲਿਗਾਮੈਂਟ, ਚਰਬੀ |
| ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ | ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਹਿਲਜੁਲ ਕਰਦਾ ਹੈ | ਬਾਂਹ ਦੀਆਂ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ (ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ), ਮਿਹਦੇ ਦੀ ਕੰਧ (ਅਣਇੱਛਤ), ਦਿਲ (ਹਿਰਦੇ) |
| ਨਾੜੀ | ਸੁਨੇਹੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਦਿਮਾਗ਼, ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀ, ਨਾੜਾਂ (ਨਿਊਰਾਨ) |
ਹੱਡੀ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਸੰਯੋਜਕ ਟਿਸ਼ੂ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਆਧਾਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ। ਦੰਦ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ ਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗ ਵਿੱਚ 206 ਹੱਡੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਫ਼ੀਮਰ (ਪੱਟ ਦੀ ਹੱਡੀ) ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਦੀ ਸਟੇਪੀਜ਼ ਹੈ। ਹਰ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ 3 ਨਿੱਕੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਦੋਵਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6।
ਪੰਜ ਜਗਤ ਅਤੇ ਜੰਤੂ ਸਮੂਹ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਵੰਡੋ — ਪਹਿਲਾਂ ਸੈੱਲ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਫਿਰ ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਜਾਂ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਰਗੇ ਲੱਛਣ।
| ਜਗਤ | ਮੁੱਖ ਲੱਛਣ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਮੋਨੇਰਾ | ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਕੈਰੀਓਟਿਕ ਸੈੱਲ; ਅਸਲ ਕੇਂਦਰਕ ਨਹੀਂ | ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਨੀਲੀ-ਹਰੀ ਕਾਈ |
| ਪ੍ਰੋਟਿਸਟਾ | ਇੱਕ ਯੂਕੈਰੀਓਟਿਕ ਸੈੱਲ | ਅਮੀਬਾ, ਪੈਰਾਮੀਸ਼ੀਅਮ, ਯੂਗਲੀਨਾ |
| ਫ਼ੰਜਾਈ | ਕਲੋਰੋਫ਼ਿਲ ਨਹੀਂ; ਮਰੇ ਪਦਾਰਥ ਤੋਂ ਭੋਜਨ; ਕਾਈਟਿਨ ਦੀ ਸੈੱਲ ਕੰਧ | ਖ਼ਮੀਰ, ਖੁੰਬ, ਡਬਲਰੋਟੀ ਦੀ ਉੱਲੀ |
| ਪਲਾਂਟੀ | ਬਹੁ-ਸੈੱਲੀ; ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਆਪ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਸੈਲੂਲੋਜ਼ ਦੀ ਕੰਧ | ਮੌਸ, ਫ਼ਰਨ, ਚੀੜ੍ਹ, ਅੰਬ |
| ਐਨੀਮੇਲੀਆ | ਬਹੁ-ਸੈੱਲੀ; ਸੈੱਲ ਕੰਧ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਜੀਵ ਖਾਂਦੇ ਹਨ | ਸਪੰਜ, ਕੀੜੇ, ਮੱਛੀ, ਮਨੁੱਖ |
| ਜੰਤੂ ਸਮੂਹ (ਫ਼ਾਈਲਮ) | ਸਰੀਰਕ ਲੱਛਣ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਪੋਰੀਫ਼ੇਰਾ | ਸਰੀਰ ਛੇਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਟਿਕੇ | ਸਪੰਜ |
| ਸੀਲੈਂਟਰੇਟਾ | ਖੋਖਲਾ ਸਰੀਰ; ਟੈਂਟੇਕਲ | ਹਾਈਡਰਾ, ਜੈਲੀਫ਼ਿਸ਼ |
| ਪਲੈਟੀਹੈਲਮਿੰਥੀਜ਼ | ਚਪਟੇ ਕਿਰਮ | ਫ਼ੀਤਾ ਕਿਰਮ, ਲਿਵਰ ਫ਼ਲੂਕ |
| ਨੀਮਾਟੋਡਾ | ਗੋਲ ਕਿਰਮ | ਐਸਕੈਰਿਸ, ਫ਼ਾਈਲੇਰੀਆ ਕਿਰਮ |
| ਐਨੀਲਿਡਾ | ਛੱਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਖੰਡਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ; ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ | ਗੰਡੋਆ, ਜੋਂਕ |
| ਆਰਥਰੋਪੋਡਾ | ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ; ਸਖ਼ਤ ਬਾਹਰੀ ਪਿੰਜਰ | ਕੀੜੇ (ਰੇਸ਼ਮ ਕੀੜਾ, ਮਧੂ ਮੱਖੀ), ਕੇਕੜੇ, ਮੱਕੜੀਆਂ, ਝੀਂਗੇ |
| ਮੋਲਸਕਾ | ਨਰਮ ਸਰੀਰ, ਅਕਸਰ ਖੋਲ ਵਿੱਚ | ਘੋਗਾ, ਆਕਟੋਪਸ |
| ਇਕਾਈਨੋਡਰਮੇਟਾ | ਕੰਡੇਦਾਰ ਚਮੜੀ; ਸਿਰਫ਼ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ | ਤਾਰਾ ਮੱਛੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਅਰਚਿਨ |
| ਕੋਰਡੇਟਾ | ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ (ਕਸ਼ੇਰੂਕੀਆਂ ਵਿੱਚ) | ਮੱਛੀ, ਡੱਡੂ, ਸੱਪ, ਪੰਛੀ, ਥਣਧਾਰੀ |
ਗੰਡੋਏ ਦਾ ਸਰੀਰ ਛੱਲਿਆਂ (ਖੰਡਾਂ) ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਬਾਹਰੀ ਪਿੰਜਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੀਟੀ ਨਾਂ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਬਰਿਸਲਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਜੋਂਕ ਵਾਂਗ ਐਨੀਲਿਡ ਹੈ।
ਕਸ਼ੇਰੂਕੀ ਵਰਗ ਅਤੇ ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
- ਮੱਛੀਆਂ (ਪਿਸੀਜ਼): ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਗਲਫੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਚਾਨੇ ਤੇ ਖੰਭੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਜਲ-ਥਲੀ: ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ; ਨਮ ਚਮੜੀ, ਚਾਨੇ ਨਹੀਂ। ਉਦਾਹਰਨ: ਡੱਡੂ।
- ਰੀਂਗਣ ਵਾਲੇ: ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਚਾਨੇਦਾਰ ਚਮੜੀ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੇ। ਉਦਾਹਰਨ: ਸੱਪ, ਕਿਰਲੀ, ਮਗਰਮੱਛ।
- ਪੰਛੀ (ਏਵੀਜ਼): ਖੰਭ, ਚੁੰਝ, ਖੋਖਲੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ; ਗਰਮ ਖ਼ੂਨ ਵਾਲੇ।
- ਥਣਧਾਰੀ: ਵਾਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ। ਚਮਗਿੱਦੜ ਉੱਡਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਥਣਧਾਰੀ ਹਨ। ਪਲੈਟੀਪਸ ਅਤੇ ਏਕਿਡਨਾ ਆਂਡੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਥਣਧਾਰੀ ਹਨ।
- ਦੋ-ਨਾਮੀ ਨਾਂ (ਕੈਰੋਲਸ ਲਿਨੀਅਸ): ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਜੀਨਸ, ਫਿਰ ਛੋਟੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹੋਮੋ ਸੇਪੀਅਨਜ਼।
ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ
ਆਖ਼ਰੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਲਪ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਗੰਡੋਏ ਦੇ ਖੰਡ ਹਨ ਪਰ ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ: ਇਹ ਐਨੀਲਿਡ ਹੈ, ਆਰਥਰੋਪੋਡ ਨਹੀਂ। ਰੇਸ਼ਮ ਕੀੜਾ, ਮਧੂ ਮੱਖੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗ ਕ੍ਰੈਬ ਆਰਥਰੋਪੋਡ ਹਨ।
- ਹੱਡੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ ਹਨ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ ਨਹੀਂ।
- ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ: ਹਰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ 3, ਕੁੱਲ 6। ਪੜ੍ਹੋ ਕਿ ਸਵਾਲ ਇੱਕ ਕੰਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਜਾਂ 'ਕੁੱਲ'।
- ਟੈਂਡਨ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਲਿਗਾਮੈਂਟ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਨਾਲ।
- ਹੁੱਕ (1665) ਨੇ ਕਾਰ੍ਹਕ ਦੇ ਮਰੇ ਸੈੱਲ ਵੇਖੇ; ਲਿਊਵਨਹੁੱਕ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਿਉਂਦੇ ਸੈੱਲ ਵੇਖੇ।
- ਰਾਈਬੋਸੋਮ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਮਾਈਟੋਕਾਂਡ੍ਰੀਆ ਊਰਜਾ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਵਟਾਓ।
- ਖ਼ੂਨ ਤਰਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੰਯੋਜਕ ਟਿਸ਼ੂ ਹੈ।
ਗੰਡੋਏ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਆਰਥਰੋਪੋਡਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਆਰਥਰੋਪੋਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਬਾਹਰੀ ਪਿੰਜਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਗੰਡੋਏ ਕੋਲ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਬਰਿਸਲਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਲਿਆਂ ਵਰਗੇ ਖੰਡ ਇਸ ਨੂੰ ਐਨੀਲਿਡ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਸੈੱਲ ਦਾ ਨਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਤੇ ਕਦੋਂ ਰੱਖਿਆ?
- ਰੌਬਰਟ ਹੁੱਕ, 1665
- ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਖਣਿਜ
- ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ
- ਕੁੱਲ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ
- 6 (ਹਰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ 3)
- ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹੱਡੀ
- ਸਟੇਪੀਜ਼, ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ
- ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਹੱਡੀ
- ਫ਼ੀਮਰ (ਪੱਟ ਦੀ ਹੱਡੀ)
- ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੱਡੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ
- ਟੈਂਡਨ
- ਜੰਤੂਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮੂਹ
- ਆਰਥਰੋਪੋਡਾ
- ਪੰਜ-ਜਗਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
- ਆਰ. ਐਚ. ਵਿੱਟੇਕਰ, 1969
- ਸੈੱਲ → ਟਿਸ਼ੂ → ਅੰਗ → ਅੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ → ਜੀਵ
- ਹੁੱਕ 1665 ਨੇ ਸੈੱਲ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ; ਬ੍ਰਾਊਨ 1831 ਨੇ ਕੇਂਦਰਕ ਲੱਭਿਆ
- ਮਾਈਟੋਕਾਂਡ੍ਰੀਆ = ਬਿਜਲੀ-ਘਰ; ਰਾਈਬੋਸੋਮ = ਪ੍ਰੋਟੀਨ; ਲਾਈਸੋਸੋਮ = ਆਤਮਘਾਤੀ ਥੈਲੀਆਂ
- ਸਿਰਫ਼ ਪੌਦਾ ਸੈੱਲ: ਸੈੱਲ ਕੰਧ, ਪਲਾਸਟਿਡ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਸਧਾਨੀ
- ਮਾਈਟੋਸਿਸ: 2 ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੈੱਲ; ਮੀਓਸਿਸ: ਅੱਧੇ ਕ੍ਰੋਮੋਸੋਮਾਂ ਵਾਲੇ 4 ਸੈੱਲ
- 206 ਹੱਡੀਆਂ; 6 ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ; ਹੱਡੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਫਾਸਫੇਟ
- ਆਰਥਰੋਪੋਡਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜਦਾਰ ਲੱਤਾਂ ਹਨ; ਗੰਡੋਆ ਐਨੀਲਿਡ ਹੈ