ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਨਾੜੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਬਿਜਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਭੇਜਦੀਆਂ ਹਨ: ਗਰਮ ਤਵੇ ਤੋਂ ਹੱਥ ਹਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਕਿੰਟ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹਾਰਮੋਨ ਖ਼ੂਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹੌਲੀ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਧਾ, ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪੌਦਾ-ਹਾਰਮੋਨਾਂ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਗੁਰੂਤਾ ਤੇ ਛੋਹ ਪ੍ਰਤੀ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:
- ਨਿਊਰਾਨ, ਸਿਨੈਪਸ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਵਰਤੀ ਚਾਪ
- ਦਿਮਾਗ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ
- ਅੰਤਰ-ਰਿਸਾਵੀ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਰ
- ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਾ-ਹਾਰਮੋਨ
- ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ, ਜਵਾਨੀ, ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਸ਼ੇ
ਨਾੜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਨਿਊਰਾਨ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲਈ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਜੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਦੋ ਨਿਊਰਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਸਿਨੈਪਸ ਹੈ।
ਦੋ ਨਿਊਰਾਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਛੂੰਹਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ, ਸਿਨੈਪਸ (ਸਿਨੈਪਟਿਕ ਕਲੈਫ਼ਟ), ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਐਕਸਾਨ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ ਬਿਜਲਈ ਸੰਕੇਤ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ ਛੱਡਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਾਇਣ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਅਗਲੇ ਨਿਊਰਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸੰਕੇਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਇੱਕੋ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- 1ਗ੍ਰਾਹਕਚਮੜੀ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
- 2ਸੰਵੇਦੀ ਨਿਊਰਾਨਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- 3ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀਰਿਲੇ ਨਿਊਰਾਨ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗੇ ਭੇਜਦਾ ਹੈ।
- 4ਪ੍ਰੇਰਕ ਨਿਊਰਾਨਹੁਕਮ ਨੂੰ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- 5ਪ੍ਰਭਾਵਕਬਾਂਹ ਦੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਹੱਥ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ਼
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸੈਰੀਬ੍ਰਮ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਸੈਰੀਬੈਲਮ ਸੰਤੁਲਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਮੈਡੂਲਾ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
| ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਹਿੱਸਾ | ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ |
|---|---|
| ਸੈਰੀਬ੍ਰਮ (ਵੱਡਾ ਦਿਮਾਗ਼) | ਸੋਚਣਾ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਬੋਲਣਾ, ਇੱਛਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ, ਗਿਆਨ-ਇੰਦਰੀਆਂ |
| ਹਾਈਪੋਥੈਲੇਮਸ (ਅਗਲਾ ਦਿਮਾਗ਼) | ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ; ਪਿਟਿਊਟਰੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ |
| ਸੈਰੀਬੈਲਮ (ਨਿੱਕਾ ਦਿਮਾਗ਼) | ਸੰਤੁਲਨ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਹਿਲਜੁਲ |
| ਮੈਡੂਲਾ (ਪਿਛਲਾ ਦਿਮਾਗ਼) | ਅਣ-ਇੱਛਤ ਕਿਰਿਆਵਾਂ: ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ, ਸਾਹ, ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ, ਉਲਟੀ |
| ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀ | ਪ੍ਰਤੀਵਰਤੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ; ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ |
ਬਾਲਗ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਲਗਭਗ 1.3–1.4 kg, ਭਾਵ ਲਗਭਗ 3 ਪੌਂਡ, ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਲਗਭਗ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੈ, ਪਰ ਆਰਾਮ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਊਰਜਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਿਸਾਵੀ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਅੰਤਰ-ਰਿਸਾਵੀ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਇਹ ਹਾਰਮੋਨ ਸਿੱਧੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
| ਗ੍ਰੰਥੀ | ਹਾਰਮੋਨ | ਕੰਮ | ਵਿਕਾਰ |
|---|---|---|---|
| ਪਿਟਿਊਟਰੀ | ਵਾਧਾ ਹਾਰਮੋਨ ਅਤੇ ਹੋਰ | ਵਾਧਾ; ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਦਾ ਕੰਟਰੋਲ | ਘੱਟ: ਬੌਣਾਪਣ; ਵੱਧ: ਦੈਂਤ-ਆਕਾਰ |
| ਪੀਨੀਅਲ | ਮੈਲਾਟੋਨਿਨ | ਸੌਣ-ਜਾਗਣ ਦਾ ਚੱਕਰ | — |
| ਥਾਇਰਾਇਡ | ਥਾਇਰੋਕਸਿਨ (ਆਇਓਡੀਨ ਲੋੜੀਂਦੀ) | ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਰਸਾਇਣਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਦਰ | ਗਿੱਲੜ |
| ਪੈਨਕ੍ਰੀਆਜ਼ | ਇਨਸੁਲਿਨ | ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ | ਮਧੂਮੇਹ (ਸ਼ੂਗਰ) |
| ਐਡਰੀਨਲ | ਐਡਰੀਨਾਲਿਨ | ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਕਟ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਲੜੋ ਜਾਂ ਭੱਜੋ | — |
| ਪਤਾਲੂ | ਟੈਸਟੋਸਟੀਰੋਨ | ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਨਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ | — |
| ਅੰਡਕੋਸ਼ | ਈਸਟ੍ਰੋਜਨ | ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਨਾਨਾ ਤਬਦੀਲੀਆਂ | — |
ਮਧੂਮੇਹ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨਸੁਲਿਨ ਦੇ ਟੀਕਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮਨੁੱਖੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਜੀਨ-ਸੋਧੇ E. coli ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1983 ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀ ਏਲੀ ਲਿਲੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਇਨਸੁਲਿਨ ਬਣਾਈ।
ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਤਣੇ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂਤਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ; ਈਥਾਈਲੀਨ ਫਲ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ।
| ਗਤੀ | ਉਤੇਜਕ | ਉਦਾਹਰਨ |
|---|---|---|
| ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਅਨੁਵਰਤਨ | ਰੋਸ਼ਨੀ | ਤਣਾ ਖਿੜਕੀ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ |
| ਗੁਰੂਤਾ-ਅਨੁਵਰਤਨ | ਗੁਰੂਤਾ | ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ |
| ਜਲ-ਅਨੁਵਰਤਨ | ਪਾਣੀ | ਜੜ੍ਹਾਂ ਸਿੱਲ੍ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਵੱਲ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ |
| ਰਸਾਇਣ-ਅਨੁਵਰਤਨ | ਰਸਾਇਣ | ਪਰਾਗ ਨਲੀ ਬੀਜਾਂਡ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ |
| ਸੂਰਜ-ਅਨੁਵਰਤਨ | ਘੁੰਮਦਾ ਸੂਰਜ | ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਸੂਰਜ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ |
| ਪੈਰਾਹੀਲੀਓਟ੍ਰੋਪਿਜ਼ਮ | ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ | ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪੱਤੇ ਕਿਨਾਰਾ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ |
| ਛੋਹ ਪ੍ਰਤੀ ਹੁੰਗਾਰਾ | ਛੋਹ | ਛੂਈ-ਮੂਈ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
| ਪੌਦਾ-ਹਾਰਮੋਨ | ਅਸਰ |
|---|---|
| ਔਕਸਿਨ | ਤਣੇ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ; ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ |
| ਜਿਬਰੈਲਿਨ (GA3) | ਤਣੇ ਦਾ ਵਾਧਾ |
| ਸਾਈਟੋਕਾਈਨਿਨ | ਸੈੱਲ ਵੰਡ; ਫਲਾਂ ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚ |
| ਐਬਸਿਸਿਕ ਐਸਿਡ | ਵਾਧਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈ; ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਮੁਰਝਾਉਣਾ |
| ਈਥਾਈਲੀਨ | ਫਲਾਂ ਦਾ ਪੱਕਣਾ (ਇੱਕ ਗੈਸ) |
ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਲਿੰਗ ਹਾਰਮੋਨ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਾਲਗ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਦਿਮਾਗ਼ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ।
ਕਿਸ਼ੋਰ ਅਵਸਥਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਲਗਭਗ 11 ਤੋਂ 19 ਸਾਲ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਬੱਚੇ ਤੋਂ ਬਾਲਗ ਵੱਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਨੀ ਇਸ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਜਣਨ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਟਿਊਟਰੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟੋਸਟੀਰੋਨ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਈਸਟ੍ਰੋਜਨ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
- ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ
- ਆਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਸੁਰ-ਯੰਤਰ (ਕੰਠ ਮਣੀ) ਵਧਦਾ ਹੈ
- ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਮੁੱਛਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
- ਮੋਢੇ ਚੌੜੇ; ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ
- ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਵਾਧਾ
- ਕੁੱਲ੍ਹੇ ਚੌੜੇ; ਛਾਤੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
- ਮਾਹਵਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਤੇਲ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਵੱਧ ਸਰਗਰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਸਰਗਰਮ ਤੇਲ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਕਈ ਅੱਲ੍ਹੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਲ-ਮੁਹਾਸੇ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ, ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਲਗਭਗ 45–50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਵਾਰੀ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਰਜੋਨਿਵਿਰਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
| ਨਸ਼ਾ/ਦਵਾਈ | ਸਰੋਤ ਪੌਦਾ | ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅਸਰ |
|---|---|---|
| ਮੌਰਫ਼ੀਨ | ਅਫ਼ੀਮ ਪੋਸਤ (ਕੱਚੇ ਡੋਡੇ ਦਾ ਦੁੱਧ) | ਤੇਜ਼ ਦਰਦ-ਨਿਵਾਰਕ; ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਸੁਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
| ਹੈਰੋਇਨ (ਸਮੈਕ, ਚਿੱਟਾ) | ਮੌਰਫ਼ੀਨ ਤੋਂ ਬਣਦੀ | ਬਹੁਤ ਆਦੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ |
| ਭੰਗ, ਗਾਂਜਾ, ਚਰਸ | ਭਾਰਤੀ ਭੰਗ (ਕੈਨਾਬਿਸ) | ਮਨੋਦਸ਼ਾ ਤੇ ਸੂਝ ਬਦਲਦੇ ਹਨ; ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ |
ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ
ਆਖ਼ਰੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਲਪ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
- ਨਿਊਰਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਸਿਨੈਪਸ (ਸਿਨੈਪਟਿਕ ਕਲੈਫ਼ਟ) ਹੈ, ਡੈਂਡ੍ਰਾਈਟ ਜਾਂ ਐਕਸਾਨ ਨਹੀਂ।
- ਪ੍ਰਤੀਵਰਤੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਮਾਗ਼ ਨਹੀਂ।
- ਸੈਰੀਬ੍ਰਮ = ਸੋਚਣਾ; ਸੈਰੀਬੈਲਮ = ਸੰਤੁਲਨ; ਮੈਡੂਲਾ = ਧੜਕਣ ਤੇ ਸਾਹ।
- ਵਾਧਾ ਹਾਰਮੋਨ ਪਿਟਿਊਟਰੀ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੀਨੀਅਲ ਮੈਲਾਟੋਨਿਨ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
- ਪਸੀਨਾ, ਲਾਰ ਤੇ ਹੰਝੂ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਬਾਹਰੀ-ਰਿਸਾਵੀ ਹਨ (ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਹਨ)।
- ਇਨਸੁਲਿਨ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਹ E. coli ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਰਾਈਜ਼ੋਬੀਅਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
- ਪੈਰਾਹੀਲੀਓਟ੍ਰੋਪਿਜ਼ਮ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ; ਹੀਲੀਓਟ੍ਰੋਪਿਜ਼ਮ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਭੰਗ, ਗਾਂਜਾ ਤੇ ਚਰਸ ਭਾਰਤੀ ਭੰਗ ਤੋਂ ਹਨ, ਪੋਸਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
ਜਦੋਂ ਅਚਾਨਕ ਕੁੱਤਾ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਤੇਜ਼ ਕਿਉਂ ਧੜਕਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਐਡਰੀਨਲ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ ਐਡਰੀਨਾਲਿਨ ਛੱਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇ ਸਾਹ ਤੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਖ਼ੂਨ ਭੇਜਦਾ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਲੜਨ ਜਾਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਦੋ ਨਿਊਰਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਥਾਂ
- ਸਿਨੈਪਸ (ਸਿਨੈਪਟਿਕ ਕਲੈਫ਼ਟ)
- ਸੰਤੁਲਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ
- ਸੈਰੀਬੈਲਮ
- ਬਾਲਗ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਾ ਪੁੰਜ
- ਲਗਭਗ 3 ਪੌਂਡ (1.3–1.4 kg)
- ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ
- ਪਿਟਿਊਟਰੀ
- ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਰਮੋਨ
- ਇਨਸੁਲਿਨ (ਪੈਨਕ੍ਰੀਆਜ਼)
- ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਦਾ ਹਾਰਮੋਨ
- ਐਡਰੀਨਾਲਿਨ
- ਫਲ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਾਰਮੋਨ
- ਈਥਾਈਲੀਨ
- ਭੰਗ, ਗਾਂਜਾ, ਚਰਸ ਦਾ ਸਰੋਤ
- ਭਾਰਤੀ ਭੰਗ (ਕੈਨਾਬਿਸ)
- ਨਿਊਰਾਨ: ਡੈਂਡ੍ਰਾਈਟ → ਸੈੱਲ ਸਰੀਰ → ਐਕਸਾਨ; ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ = ਸਿਨੈਪਸ
- ਪ੍ਰਤੀਵਰਤੀ ਚਾਪ ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜੀ ਰਾਹੀਂ
- 12 ਜੋੜੇ ਕਪਾਲੀ, 31 ਜੋੜੇ ਸੁਖਮਨਾ ਨਾੜਾਂ; ਦਿਮਾਗ਼ ਲਗਭਗ 3 ਪੌਂਡ
- ਪਿਟਿਊਟਰੀ: ਵਾਧਾ ਹਾਰਮੋਨ; ਪੀਨੀਅਲ: ਮੈਲਾਟੋਨਿਨ; ਪੈਨਕ੍ਰੀਆਜ਼: ਇਨਸੁਲਿਨ
- ਪਸੀਨਾ ਗ੍ਰੰਥੀ = ਬਾਹਰੀ-ਰਿਸਾਵੀ; ਮਨੁੱਖੀ ਇਨਸੁਲਿਨ E. coli ਤੋਂ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਅਨੁਵਰਤਨ: ਰੋਸ਼ਨੀ ਵੱਲ; ਪੈਰਾਹੀਲੀਓਟ੍ਰੋਪਿਜ਼ਮ: ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਦੂਰ
- ਈਥਾਈਲੀਨ ਫਲ ਪਕਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਐਬਸਿਸਿਕ ਐਸਿਡ ਵਾਧਾ ਰੋਕਦਾ ਹੈ
- ਮੌਰਫ਼ੀਨ: ਪੋਸਤ ਤੋਂ ਦਰਦ-ਨਿਵਾਰਕ; ਭੰਗ, ਗਾਂਜਾ, ਚਰਸ: ਭਾਰਤੀ ਭੰਗ