MockSutraNotes
PUNJAB GK · FOUNDATION SERIES

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜ: ਮਹੀਨੇ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੱਥ

ਹਰ ਵੱਡਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਿਉਹਾਰ ਅਤੇ ਮੇਲਾ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਸਮੇਤ, ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਆਹ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਗਹਿਣੇ, ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ — ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਲਈ ਸੌਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ।

Punjab PolicePSSSBPPSCPatwari13 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂRead in English
ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਸਮੇਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨੀਲੇ ਤੇ ਕੇਸਰੀ ਬਾਣੇ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਦੁਮਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ
ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਸਮੇਂ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ। ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਘੋੜਸਵਾਰੀ, ਗੱਤਕੇ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਜੰਗ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: bhavjit Singh, Wikimedia Commons · CC BY 2.0

ਪੰਜਾਬ ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਦੇਸੀ (ਬਿਕ੍ਰਮੀ) ਕੈਲੰਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਕੋਈ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਸ ਮਹੀਨੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ? ਕੁਝ ਮੇਲੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਕੁਝ ਪੀਰਾਂ (ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤਾਂ) ਅਤੇ ਲੋਕ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ।

  • ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ — ਕਿਹੜਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਸ ਮਹੀਨੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ)।
  • ਮੇਲੇ — ਹਰ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ।
  • ਰਸਮਾਂ, ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ — ਵਿਆਹ ਤੇ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਗਹਿਣੇ, ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਫੁਲਕਾਰੀ।
12
ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ
ਚੇਤ ਤੋਂ ਫੱਗਣ
1 ਵਿਸਾਖ
ਵਿਸਾਖੀ
13/14 ਅਪ੍ਰੈਲ
3 ਦਿਨ
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ
ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ
3 ਮੇਲੇ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ
ਜਰਗ, ਰੌਸ਼ਨੀ, ਛਪਾਰ

ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ

ਇਹ ਸਾਰਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦਾ ਲਗਭਗ ਹਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

12 ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ
1. ਚੇਤ
ਅੱਧ ਮਾਰਚ – ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ
  • ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ (ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ)
  • ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ
2. ਵਿਸਾਖ
ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ – ਅੱਧ ਮਈ
  • ਵਿਸਾਖੀ (1 ਵਿਸਾਖ, 13/14 ਅਪ੍ਰੈਲ)
3. ਜੇਠ
ਅੱਧ ਮਈ – ਅੱਧ ਜੂਨ
  • ਗਰਮੀ ਦਾ ਮਹੀਨਾ — ਪੇਪਰ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ
4. ਹਾੜ੍ਹ
ਅੱਧ ਜੂਨ – ਅੱਧ ਜੁਲਾਈ
  • ਬਰਸਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
5. ਸਾਉਣ
ਅੱਧ ਜੁਲਾਈ – ਅੱਧ ਅਗਸਤ
  • ਤੀਆਂ
  • ਰੱਖੜੀ (ਸਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ)
6. ਭਾਦੋਂ
ਅੱਧ ਅਗਸਤ – ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ
  • ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ
  • ਛਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ
  • ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ
7. ਅੱਸੂ
ਅੱਧ ਸਤੰਬਰ – ਅੱਧ ਅਕਤੂਬਰ
  • ਸਰਾਧ
  • ਨਰਾਤੇ ਅਤੇ ਦੁਸਹਿਰਾ
8. ਕੱਤਕ
ਅੱਧ ਅਕਤੂਬਰ – ਅੱਧ ਨਵੰਬਰ
  • ਕਰਵਾ ਚੌਥ
  • ਅਹੋਈ
  • ਦੀਵਾਲੀ / ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ
  • ਟਿੱਕਾ
  • ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰਪੁਰਬ
9. ਮੱਘਰ
ਅੱਧ ਨਵੰਬਰ – ਅੱਧ ਦਸੰਬਰ
  • ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ
10. ਪੋਹ
ਅੱਧ ਦਸੰਬਰ – ਅੱਧ ਜਨਵਰੀ
  • ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ (ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ)
  • ਲੋਹੜੀ (ਪੋਹ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ)
11. ਮਾਘ
ਅੱਧ ਜਨਵਰੀ – ਅੱਧ ਫ਼ਰਵਰੀ
  • ਮਾਘੀ (1 ਮਾਘ, ਮੁਕਤਸਰ)
  • ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ
12. ਫੱਗਣ
ਅੱਧ ਫ਼ਰਵਰੀ – ਅੱਧ ਮਾਰਚ
  • ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ (ਜਗਰਾਉਂ)
  • ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ
  • ਹੋਲੀ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹੀਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮੋਟਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ

"ਲੋਹੜੀ ਪੋਹ ਮੁਕਾਉਂਦੀ, ਮਾਘੀ ਮਾਘ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੀ" — ਦੋਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ। ਮਹੀਨੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ: ਚੇਤ-ਵਿਸਾਖ-ਜੇਠ-ਹਾੜ੍ਹ (ਬਸੰਤ ਤੇ ਗਰਮੀ) → ਸਾਉਣ-ਭਾਦੋਂ-ਅੱਸੂ (ਬਰਸਾਤ) → ਕੱਤਕ-ਮੱਘਰ-ਪੋਹ (ਪਤਝੜ ਤੇ ਸਿਆਲ) → ਮਾਘ-ਫੱਗਣ (ਸਿਆਲ ਦਾ ਅੰਤ)।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਸ ਮਹੀਨੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਸ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ

ਤਿਉਹਾਰ, ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤਿਉਹਾਰਦੇਸੀ ਮਹੀਨਾ / ਮਿਤੀਕਿਸ ਬਾਰੇ ਹੈ
ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀਮਾਘ (ਸੁਦੀ 5)ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਦੀ ਆਮਦ; ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਪਤੰਗਬਾਜ਼ੀ (ਪਟਿਆਲਾ, ਛੇਹਰਟਾ)
ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀਫੱਗਣ ਵਦੀ 14 — ਫੱਗਣ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾਚੇਤ, ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਜੰਗਜੂ ਤਿਉਹਾਰ, 3 ਦਿਨ
ਵਿਸਾਖੀ1 ਵਿਸਾਖ (13/14 ਅਪ੍ਰੈਲ)ਕਣਕ ਦੀ ਵਾਢੀ; 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ; ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ
ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀਭਾਦੋਂਸੱਪਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ
ਸਰਾਧ → ਨਰਾਤੇਅੱਸੂਪਿੱਤਰਾਂ ਨਮਿੱਤ ਦਾਨ, ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਰਾਤਾਂ
ਕਰਵਾ ਚੌਥਕੱਤਕ ਵਦੀ 4 (ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਥੀ ਤਿਥ)ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ
ਅਹੋਈਕੱਤਕ ਵਦੀ 8 (ਕਰਵਾ ਚੌਥ ਤੋਂ 4 ਦਿਨ ਬਾਅਦ)ਮਾਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਪਰਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀਆਂ ਅਹੋਈ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ (ਦੇਵੀ) ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੀਵਾਲੀ / ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸਕੱਤਕ ਦੀ ਮੱਸਿਆਦੀਵਿਆਂ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ; ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ
ਮੱਸਿਆ = ਨਵੇਂ ਚੰਨ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ = ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰਾਤ। ਵਦੀ = ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ (ਚੰਨ ਘਟਦਾ ਹੈ); ਸੁਦੀ = ਚਾਨਣਾ ਪੱਖ (ਚੰਨ ਵਧਦਾ ਹੈ)। ਲੋਹੜੀ, ਮਾਘੀ, ਤੀਆਂ, ਰੱਖੜੀ ਅਤੇ ਟਿੱਕੇ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ, ਪੰਜ ਤਿਉਹਾਰ: ਕੱਤਕ
  1. ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ
    ਵਦੀ 4
    ਕਰਵਾ ਚੌਥ
  2. ਹਨੇਰਾ ਪੱਖ
    ਵਦੀ 8
    ਅਹੋਈ
  3. ਨਵਾਂ ਚੰਨ
    ਮੱਸਿਆ
    ਦੀਵਾਲੀ
  4. ਚਾਨਣਾ ਪੱਖ
    ਸੁਦੀ 2
    ਟਿੱਕਾ (ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ)
  5. ਪੂਰਾ ਚੰਨ
    ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
    ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ
ਦੇਸੀ ਮਹੀਨਾ ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ (ਵਦੀ) ਤੋਂ ਮੱਸਿਆ ਤੱਕ, ਫਿਰ ਚਾਨਣੇ ਪੱਖ (ਸੁਦੀ) ਤੋਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੀ: ਰੱਖੜੀ = ਸਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ; ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ = ਫੱਗਣ ਵਦੀ 14, ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ (ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ "ਫੱਗਣ ਦੀ ਮੱਸਿਆ" ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ)।
ਲੋਹੜੀ ਬਨਾਮ ਮਾਘੀ
ਲੋਹੜੀ
ਮਾਘੀ
ਮਿਤੀ
ਪੋਹ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ (13 ਜਨਵਰੀ)
1 ਮਾਘ — ਸੰਗਰਾਂਦ (ਲਗਭਗ 14 ਜਨਵਰੀ)
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸਿਆਲ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਧੂਣੀ
ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ
ਕਿਸ ਦੀ ਯਾਦ
ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ (ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ); ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੋਹੜੀ
ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ — 40 ਸਿੰਘ (1705)
ਕਿੱਥੇ
ਹਰ ਪਿੰਡ ਤੇ ਘਰ
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
ਲੋਹੜੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮਾਘੀ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ।
  • ਲੋਹੜੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਧੂਣੀ ਵਾਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਲੋਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿਲ, ਰਿਓੜੀਆਂ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲੇ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  • ਬੱਚੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਬਾਰੇ ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ "ਸੁੰਦਰ ਮੁੰਦਰੀਏ"।
ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਬਲਦੀ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਧੂਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ
ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਧੂਣੀ। ਪੋਹ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ ਲੋਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿਲ, ਰਿਓੜੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਗਫਲੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: Benipal hardarshan, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1701 ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਰੰਗ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖ ਜੰਗੀ ਕਲਾ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੱਤਕਾ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ, ਨੇਜ਼ਾਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਜੰਗ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਕੁਝ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਸਾਲ 1700 ਹੈ।)

ਹੋਲੀ→ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ (ਅਗਲੇ ਦਿਨ)→ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ 3 ਦਿਨ
ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਅੱਗੋਂ ਸਜੇ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਦੌੜਦਾ ਨੀਲੇ ਚੋਲੇ ਵਾਲਾ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ — ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ। ਤਸਵੀਰ: bhavjit Singh, Wikimedia Commons · CC BY 2.0
  • ਵਿਸਾਖੀ 1 ਵਿਸਾਖ (13 ਜਾਂ 14 ਅਪ੍ਰੈਲ) ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਣਕ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ; ਕਿਸਾਨ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
  • 1699 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ।
  • ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ) ਅਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।
  • ਵਿਸਾਖੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਕਾਲ ਬੈਸਾਖੀ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਹੈ — ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ–ਮਈ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ।
ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਲਾਲ ਇੱਟਾਂ ਵਾਲੇ ਬੁਰਜ ਕੋਲ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਗੁੰਬਦ
ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਬਠਿੰਡਾ) — ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ। ਤਸਵੀਰ: Kuldeepburjbhalaike, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਤੀਆਂ ਬਨਾਮ ਰੱਖੜੀ ਬਨਾਮ ਟਿੱਕਾ
ਤੀਆਂ (ਤੀਜ)
ਰੱਖੜੀ
ਟਿੱਕਾ
ਕਦੋਂ
ਸਾਉਣ, ਸੁਦੀ 3 ਤੋਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
ਸਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
ਕੱਤਕ ਸੁਦੀ 2
ਕਿਸ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ
ਕੁੜੀਆਂ, ਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ
ਭੈਣ, ਭਰਾ
ਭੈਣ, ਭਰਾ
ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਪੀਂਘਾਂ, ਗਿੱਧਾ
ਗੁੱਟ ਉੱਤੇ ਰੱਖੜੀ
ਟਿੱਕਾ ਲਾਉਣਾ
ਤੋਹਫ਼ਾ
—
ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਗਨ
ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਗਨ
ਟਿੱਕੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ (ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਭਾਈ ਦੂਜ ਵਾਂਗ) ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਟਿੱਕਾ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੀਆਂ ਧੀਆਂ ਪੇਕੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰੱਖੜੀ ਅਤੇ ਟਿੱਕੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਰਤ: ਕਰਵਾ ਚੌਥ (ਪਤਨੀਆਂ, ਪਤੀ ਲਈ) ਅਤੇ ਅਹੋਈ (ਮਾਵਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ)। ਤ੍ਰਿੰਞਣ: ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਵਾਲੀਅਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੜ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਚਿੱਟਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਾਤਾ ਬੰਦੀ ਛੋੜ, ਗਵਾਲੀਅਰ ਕਿਲ੍ਹਾ — ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀਵਾਲੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Kshitiz Sikka, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟਿੱਕੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲੇ

ਮੇਲਾ, ਸਥਾਨ, ਮਹੀਨਾ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਨਕਸ਼ਾ
ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਹਰਿਆਣਾਰਾਜਸਥਾਨਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰਪਾਕਿਸਤਾਨਸਤਲੁਜਬਿਆਸਰਾਵੀਲੁਧਿਆਣਾਮਾਘੀ · ਮੁਕਤਸਰਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ · ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬਵਿਸਾਖੀ · ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋਜੋੜ ਮੇਲਾ · ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ23 ਮਾਰਚ · ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾਸੋਢਲ · ਜਲੰਧਰ
ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ: ਜਰਗ, ਰੌਸ਼ਨੀ (ਜਗਰਾਉਂ), ਛਪਾਰ, ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰਦਰਿਆ
ਮੇਲੇ ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ। ਇਕੱਲੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ) ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਹਨ — ਜਰਗ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਛਪਾਰ — ਨਾਲੇ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ। ਹਰਿਵੱਲਭ ਵੀ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ (ਫ਼ਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ) ਅਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ (ਹੈਰੀਟੇਜ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ) ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਨਕਸ਼ਾ: geoBoundaries (ODbL; DataMeet CC BY 2.5 IN), Natural Earth ਦਰਿਆ (ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ)
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗੁੰਬਦਾਂ ਵਾਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਤਸਵੀਰ
ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ, ਲਗਭਗ 1924 — ਮਾਘੀ ਦੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਘਰ (ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ, 1705)। ਤਸਵੀਰ: Unknown photographer (possibly Kahn Singh Nabha), Wikimedia Commons · Public domain
ਮੇਲਾਸਥਾਨ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ)ਕਦੋਂਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ / ਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਮਾਘੀ ਦਾ ਮੇਲਾਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ1 ਮਾਘ (ਜਨਵਰੀ)ਚਾਲੀ ਮੁਕਤੇ — ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ ਢਾਬ ਉੱਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ 40 ਸਿੰਘ, 1705
ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਰੂਪਨਗਰ); ਕੀਰਤਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀਚੇਤ, ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨਨਿਹੰਗਾਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਜੌਹਰ; 3 ਦਿਨ
ਵਿਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ (ਬਠਿੰਡਾ), ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ13/14 ਅਪ੍ਰੈਲਵਾਢੀ; ਖ਼ਾਲਸਾ 1699
ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾਜਲੰਧਰਭਾਦੋਂ ਦੀ ਅਨੰਤ ਚੌਦਸ (ਸਤੰਬਰ)ਬਾਲਕ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦੀ ਸਮਾਧ ਤੇ ਤਲਾਬ
ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬਦਸੰਬਰ (ਲਗਭਗ 25–27), ਪੋਹ ਵਿੱਚਸਰਹਿੰਦ ਵਿਖੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ
ਜਰਗ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਛਪਾਰ — ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੇਲੇ — ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਠੀਕ ਹੇਠਾਂ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੇਲੇ
ਜਰਗ
ਰੌਸ਼ਨੀ
ਛਪਾਰ
ਸਥਾਨ
ਪਿੰਡ ਜਰਗ, ਤਹਿਸੀਲ ਪਾਇਲ
ਜਗਰਾਉਂ ਸ਼ਹਿਰ
ਪਿੰਡ ਛਪਾਰ
ਕਦੋਂ
ਚੇਤ (ਮਾਰਚ–ਅਪ੍ਰੈਲ), ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗਲਵਾਰ
14–16 ਫੱਗਣ (ਫ਼ਰਵਰੀ–ਮਾਰਚ)
ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਚੌਦਸ (ਅਗਸਤ–ਸਤੰਬਰ)
ਕਿਸ ਲਈ
ਚੇਚਕ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ
ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ (ਸੂਫ਼ੀ ਥਾਂ)
ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ (ਉਸ ਦੀ ਮਾੜੀ)
ਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਖੋਤੇ ਸਜਾਏ ਤੇ ਖੁਆਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਉਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ); ਬੇਹਾ ਭੋਜਨ (ਗੁਲਗੁਲੇ) ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ
"ਚਾਨਣ ਦਾ ਮੇਲਾ": ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਚਿਰਾਗ਼ (ਦੀਵੇ) ਬਾਲਦੇ ਹਨ
ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ; ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ ਵਾਲੀ ਰੁੱਤ
ਤਿੰਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ (ਭਾਦੋਂ) ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੈ — ਅਨੰਤ ਚੌਦਸ ਨੂੰ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸੋਢਲ ਮੰਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਲਾਬ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ: ਪੇਪਰ ਵਾਲਾ ਉੱਤਰ

"ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿਸ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?" — ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਜੀਲਾਨੀ ਹੈ, ਬਗ਼ਦਾਦ ਵਾਲੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ (ਕਾਦਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਦੇ ਮੋਢੀ)। ਜਗਰਾਉਂ ਵਾਲੀ ਦਰਗਾਹ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜੀਲਾਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।

ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

23 ਮਾਰਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਹੈ। 1931 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਤ ਸਿੰਘ, ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸੁਖਦੇਵ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ (ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦੀ ਮੇਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੇਖੋ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਸ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਖੋਤੇ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹਰ ਸਾਲ ਕਿਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਸੰਗੀਤ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਵਾਂ

  • ਹਰਿਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਹਰ ਸਾਲ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਤਲਾਬ ਮੰਦਰ, ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 1875 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੇਲਾ ਹੈ।
  • ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਘਰਾਣੇ ਹਨ: ਪਟਿਆਲਾ ਘਰਾਣਾ (ਅਲੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਫ਼ਤਹਿ ਅਲੀ; ਉਸਤਾਦ ਬੜੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ) ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ ਘਰਾਣਾ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ)।
  • ਕਪੂਰਥਲਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰਥਲਾ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
  • ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ ਹਰ ਸਤੰਬਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਮਜ਼ਾਰ ਖ਼ੁਦ ਪਾਕਪਟਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੈ।
  • ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹੋ: ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਕਵੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ।
ਹੋਰ ਮੇਲੇ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦਰਗਾਹਾਂ (ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪੁੱਛੇ)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਮੇਲਾਸਥਾਨ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ)ਕਦੋਂਕਿਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ / ਕਿਸ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ
ਰੌਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦਾ ਉਰਸਸਰਹਿੰਦ (ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ)ਸਾਲਾਨਾਸ਼ੇਖ਼ ਅਹਿਮਦ ਸਰਹਿੰਦੀ (ਮੁਜੱਦਦ ਅਲਫ਼ ਸਾਨੀ)
ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬਫ਼ਰੀਦਕੋਟਸਤੰਬਰਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦੀ ਆਮਦ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਹੈ
ਕਪੂਰਥਲਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲਕਪੂਰਥਲਾ (ਜਗਤਜੀਤ ਪੈਲੇਸ)—ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ
ਹਰਿਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨਦੇਵੀ ਤਲਾਬ ਮੰਦਰ, ਜਲੰਧਰਦਸੰਬਰ; 1875 ਤੋਂਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਮੇਲਾ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲਾਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ (ਲੁਧਿਆਣਾ)ਫ਼ਰਵਰੀ; 1933 ਤੋਂ"ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ" — ਬੈਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ
ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੇਲਾਲੁਧਿਆਣਾ (ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ)—ਕਵੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੇਲਾ
ਲੰਗੂਰ ਮੇਲਾਵੱਡਾ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰਅੱਸੂ (ਨਰਾਤੇ)ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁੱਖਣਾ ਵਜੋਂ ਮੁੰਡੇ ਲੰਗੂਰ ਬਣਦੇ ਹਨ
ਮੰਦਰ / ਦਰਗਾਹਸ਼ਹਿਰ
ਰਾਮ ਤੀਰਥਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਵੱਡਾ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ (ਲੰਗੂਰ ਮੇਲਾ); ਦੁਰਗਿਆਣਾ ਮੰਦਰਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਸੋਢਲ ਮੰਦਰ (ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ)ਜਲੰਧਰ
ਦੇਵੀ ਤਲਾਬ ਮੰਦਰ (ਹਰਿਵੱਲਭ)ਜਲੰਧਰ
ਪੰਚ ਮੰਦਰਕਪੂਰਥਲਾ
ਰੌਜ਼ਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ਸਰਹਿੰਦ
ਲੰਗੂਰ ਮੇਲੇ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨੂਮਾਨ ਮੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਲਾਂ ਲਈ ਵੇਖੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਮਾਰਕ, ਅਜਾਇਬ-ਘਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹਰਿਵੱਲਭ ਸੰਗੀਤ ਮੇਲਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ

ਖੇਡਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।

  • ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲਾ (ਲੁਧਿਆਣਾ), ਜੋ 1933 ਤੋਂ ਹਰ ਫ਼ਰਵਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, "ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ" ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੈਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
  • ਕਬੱਡੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਲੋਕ-ਖੇਡ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਾਇਰੇ ਵਾਲੀ (ਸਰਕਲ) ਕਬੱਡੀ 22 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਵਾਲੇ ਗੋਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹਰ ਪਾਸੇ 8 ਖਿਡਾਰੀ।
  • ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਪਿੰਡ (ਜਲੰਧਰ) ਨੂੰ "ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਮੱਕਾ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਓਲੰਪਿਕ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨਿਕਲੇ ਹਨ।
  • ਗੱਤਕਾ (ਸਿੱਖ ਜੰਗੀ ਕਲਾ) ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਹੋਲੇ ਮਹੱਲੇ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੇਂਡੂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਸੰਸਾਰਪੁਰ ਹਾਕੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਇਮਾਰਤ, ਪਿੱਛੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਗੁੰਬਦ
ਸੰਸਾਰਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ), "ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਦਾ ਮੱਕਾ" — ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਾਕੀ ਕਲੱਬ। ਤਸਵੀਰ: Geet Arts, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਲੋਕ-ਖੇਡਕੌਣ ਖੇਡਦਾ ਹੈਕਿਵੇਂ ਖੇਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਥਾਲਕੁੜੀਆਂਗੀਤ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਲੀਰਾਂ ਦੀ ਖਿੱਦੋ ਟਪਾਉਣਾ — "ਥਾਲ ਥਾਲ ਥਾਲ…"
ਕਿੱਕਲੀਕੁੜੀਆਂਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਕੈਂਚੀ ਵਾਂਗ ਫਸਾ ਕੇ ਹੱਥ ਫੜਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ
ਸਟਾਪੂਕੁੜੀਆਂਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਹੇ ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੰਗ ਉੱਤੇ ਟੱਪਣਾ
ਕੋਟਲਾ-ਛਪਾਕੀਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂਗੋਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਪਿੱਛੇ ਵੱਟਿਆ ਕੱਪੜਾ (ਕੋਟਲਾ) ਰੱਖਣਾ
ਜੰਡ-ਖਰਾਂਡ; ਬਿੱਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂਬੱਚੇਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖੇਡਾਂ — ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਅਸਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਖੇਡਾਂ ਹਨ
ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾਮੁੰਡੇਡੰਡੇ ਨਾਲ ਲੱਕੜ ਦੀ ਛੋਟੀ ਗੁੱਲੀ ਨੂੰ ਟੁੱਲ ਮਾਰਨਾ
ਖਿੱਦੋ-ਖੂੰਡੀਮੁੰਡੇਲੀਰਾਂ ਦੀ ਖਿੱਦੋ ਤੇ ਟੇਢੀ ਡਾਂਗ — ਹਾਕੀ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ
ਕਬੱਡੀਗੱਭਰੂਦਾਇਰੇ ਵਾਲੀ; ਧਾਵੀ ਤੇ ਜਾਫੀ
ਪੌਂਚੀ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਗੁੱਟ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ-ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਂ ਕੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਜਨਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ

ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ।

ਰਸਮਜੀਵਨ ਦਾ ਪੜਾਅਅਰਥ
ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾਗਰਭ / ਵੰਸ਼ (ਗਰਭ ਸੰਸਕਾਰ)ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵੱਡ-ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੇ ਥਾਨ (ਜਠੇਰੇ) ਦੀ ਪੂਜਾ
ਛਟੀਜਨਮ — ਛੇਵਾਂ ਦਿਨਜਨਮ ਤੋਂ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਰਸਮ
ਬਾਹਰ ਵਧਾਉਣਾਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦਜੱਚਾ ਤੇ ਨਵਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਣਾ
ਪਹਿਲੀ ਲੋਹੜੀਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਸਿਆਲਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਵੰਡਣੀ
ਸੁਰਮਾ ਪੁਆਈਵਿਆਹਭਰਜਾਈ ਲਾੜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਮਾ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ / ਰਸਮ-ਪਗੜੀਮੌਤਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਹੁਣ ਉਹ ਘਰ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ
ਪੇਪਰ ਵਾਲਾ ਮਿਲਾਨ (ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ ਅਨੁਸਾਰ): ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ – ਗਰਭ ਸੰਸਕਾਰ; ਬਾਹਰ ਵਧਾਉਣਾ – ਜਣੇਪੇ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ; ਸੁਰਮਾ ਪੁਆਈ – ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ; ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ – ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ: (A) ਜਠੇਰਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ (B) ਬਾਹਰ ਵਧਾਉਣਾ (C) ਸੁਰਮਾ ਪੁਆਈ (D) ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ — (I) ਜਣੇਪੇ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ (II) ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ (III) ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ (IV) ਗਰਭ ਸੰਸਕਾਰ ਨਾਲ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ

ਰੋਕੇ ਤੋਂ ਮੁਕਲਾਵੇ ਤੱਕ।

ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ
  1. ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ
    ਰੋਕਾ, ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਸਾਹੇ-ਚਿੱਠੀ

    ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੱਕਾ (ਰੋਕਾ); ਛੁਹਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਗਨ / ਕੁੜਮਾਈ; ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਮਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸਾਹੇ-ਚਿੱਠੀ ਭੇਜਦੇ ਹਨ।

  2. ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ
    ਮਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਟਣਾ

    ਲਾੜੇ-ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਹਲਦੀ-ਵੇਸਣ ਦਾ ਵਟਣਾ ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੁੱਟ ਉੱਤੇ ਗਾਨਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ) ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਗਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣਾ)।

  3. ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ
    ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਅਤੇ ਨਾਨਕੀ ਛੱਕ

    ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਕੇ (ਨਾਨਕੇ) ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।

  4. ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ
    ਜਾਗੋ

    ਔਰਤਾਂ ਦੀਵਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਜੀ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਗਾਗਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ-ਨੱਚਦੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।

  5. ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਵੇਰ
    ਘੜੋਲੀ (ਘੜਾ ਘੜੋਲੀ)

    ਭਰਜਾਈ ਨ੍ਹਾਈ-ਧੋਈ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਸਜਾਏ ਘੜੇ (ਘੜੋਲੀ) ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।

  6. ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ
    ਚੂੜਾ, ਕਲੀਰੇ, ਸਿਹਰਾ ਅਤੇ ਘੋੜੀ

    ਕੁੜੀ ਦਾ ਮਾਮਾ ਚੂੜਾ ਤੇ ਕਲੀਰੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਞ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾੜੇ ਨੂੰ ਸਿਹਰਾ ਤੇ ਕਲਗੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ (ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ), ਅਤੇ ਭਰਜਾਈ ਸੁਰਮਾ ਪਾ ਕੇ ਨੇਗ ਲੈਂਦੀ ਹੈ (ਸੁਰਮਾ ਪੁਆਈ)। ਭੈਣਾਂ ਵਾਗ ਗੁੰਦਦੀਆਂ ਤੇ ਵਾਗ-ਫੜਾਈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਲਾੜਾ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ (ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨਾ)।

  7. ਵਿਆਹ ਦਾ ਦਿਨ
    ਜੰਞ, ਮਿਲਣੀ ਅਤੇ ਲਾਵਾਂ

    ਜੰਞ ਢੁੱਕਦੀ ਹੈ; ਮਿਲਣੀ ਵੇਲੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਗਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ (ਜਾਂ ਫੇਰੇ)।

  8. ਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
    ਛੰਦ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀ ਚੁਰਾਈ

    ਸਾਲੀਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਲਾੜਾ ਛੰਦ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਾਲੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਵੀ ਲੁਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ (ਜੁੱਤੀ ਚੁਰਾਈ)।

  9. ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
    ਡੋਲੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰਨਾ, ਮੁਕਲਾਵਾ

    ਡੋਲੀ ਵੇਲੇ ਕੁੜੀ ਸਿਰ ਉੱਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਚੌਲ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ। ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਸੱਸ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੜਵੀ ਵਾਰ ਕੇ ਪੀਂਦੀ ਹੈ (ਪਾਣੀ ਵਾਰਨਾ)। ਫਿਰ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਹਾਸੇ-ਖੇਡ ਵਾਲੀਆਂ ਰਸਮਾਂ (ਛਟੀਆਂ ਖੇਡਣਾ, ਗੋਤ ਕੁਨਾਲਾ)। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੁਕਲਾਵਾ — ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਲਈ ਪੱਕੀ ਵਿਦਾਈ।

ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਗੀਤ
ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ
ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ
ਮੌਤ ਵੇਲੇ
ਗੀਤ
ਸੁਹਾਗ; ਸਿੱਠਣੀਆਂ
ਘੋੜੀਆਂ
ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ; ਵੈਣ / ਕੀਰਨੇ
ਕੌਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ
ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ; ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾੜੇ ਤੇ ਜਾਂਞੀਆਂ ਨੂੰ ਮਖ਼ੌਲ
ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੇ
ਸੋਗ ਕਰਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ (ਸਿਆਪਾ)
ਕਿਸ ਬਾਰੇ
ਵਿਦਾਈ; ਮਖ਼ੌਲ
ਲਾੜੇ ਤੇ ਘੋੜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ
ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵਿਰਲਾਪ
ਸੁਹਾਗ ਕੁੜੀ ਦੀ ਵਿਦਾਈ ਵੇਲੇ ਵੀ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਹੋਰ: ਛੰਦ (ਸਾਲੀਆਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ ਲਾੜਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ਹੇਅਰੇ (ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਗੀਤ)। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਾਗ ਵਡਹੰਸ ਵਿੱਚ ਅਲਾਹਣੀਆ ਹਨ — ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਬਾਣੀ (ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਹਨ)।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ

ਸੁਹਾਗ = ਕੁੜੀ ਦਾ ਘਰ, ਘੋੜੀਆਂ = ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਘਰ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ = ਮਖ਼ੌਲ, ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ = ਅੰਤਿਮ ਵੇਲਾ (ਮੌਤ)। ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਸੁ-ਘੋ-ਸਿ-ਅ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਕੁੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿਹੜੇ ਗੀਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੰਡੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਖ਼ੌਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
'ਜਾਗੋ' ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਕਿਸ ਨਾਲ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ

  • ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਬੈਠ ਕੇ ਸੋਗ (ਸਿਆਪਾ) ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ, ਵੈਣ ਤੇ ਕੀਰਨੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
  • ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਹਿੰਦੂ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਚਾਰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ (ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ 'ਚਾਰਜ'), ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਰਿਆ-ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਬਿਸਤਰਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੱਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਦਸਤਾਰਬੰਦੀ ਜਾਂ ਰਸਮ-ਪਗੜੀ। ਉਹ ਘਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੁਖੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।
  • ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸਮਾਂ ਭੋਗ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਕਿਰਿਆ-ਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਮਾਨ ਕੌਣ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹੀਂ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਪਹਿਰਾਵਾ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਖਾਣਾ

ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
  • ਕੁੜਤਾ ਅਤੇ ਚਾਦਰਾ ਜਾਂ ਤਹਿਮਤ (ਤੰਬਾ) — ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਲਪੇਟਿਆ ਕੱਪੜਾ
  • ਪੱਗ (ਅਕਸਰ ਤੁਰਲੇ ਵਾਲੀ); ਪਰਨਾ
  • ਖੁੱਸਾ ਜਾਂ ਤਿੱਲੇ ਵਾਲੀ ਜੁੱਤੀ
  • ਸਿਆਲ ਵਿੱਚ ਲੋਈ ਜਾਂ ਖੇਸ
  • ਕੈਂਠਾ — ਮਰਦਾਂ ਦਾ ਗਲ ਦਾ ਗਹਿਣਾ
ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪਹਿਰਾਵਾ
  • ਸਲਵਾਰ-ਕਮੀਜ਼ — ਪੰਜਾਬੀ ਸਲਵਾਰ ਸੂਟ
  • ਪਟਿਆਲਾ ਸਲਵਾਰ — ਬਹੁਤ ਚੁੰਨਟਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ
  • ਚੁੰਨੀ / ਦੁਪੱਟਾ, ਅਕਸਰ ਫੁਲਕਾਰੀ
  • ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰਾ (ਲਹਿੰਗਾ)
  • ਪਰਾਂਦੀ — ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਫੁੰਮਣਾਂ ਵਾਲੀ ਗੁੱਤ
ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਛਾਣੋ
ਰੰਗਦਾਰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਚੁੰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦੀਆਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਚੁੰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ।
DilPree, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਰੰਗਦਾਰ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਮੇਖਾਂ ਜੜੇ ਤਲੇ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਦਾ ਜੋੜਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ — ਪਟਿਆਲਾ, ਮੁਕਤਸਰ, ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ।
Daderot, Wikimedia Commons · CC0
ਤਸਵੀਰ
ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਗਹਿਣਾ → ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਗ
ਆਰਸੀ
ਅੰਗੂਠਾ (ਹੱਥ) — ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਛੱਲਾ
ਹੱਸ (ਹੰਸਲੀ)
ਗਲ — ਸਖ਼ਤ ਗੋਲ ਕਾਲਰ ਵਰਗਾ ਗਹਿਣਾ
ਪੌਂਚੀ
ਗੁੱਟ — ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਖੇਡ ਨਹੀਂ
ਨੱਥ, ਲੌਂਗ, ਫੁੱਲੀ
ਨੱਕ
ਡਉਣੀ (ਡੁਮਣੀ), ਬਰਵੱਟਾ, ਕਸਕਾ
ਮੱਥਾ
ਸੱਗੀ-ਫੁੱਲ
ਸਿਰ — ਚੀਰ ਉੱਤੇ
ਤਗੜੀ
ਲੱਕ
ਮੌਲੀ / ਫੁੰਮਣੀ
ਮੱਥੇ ਜਾਂ ਨੱਕ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ: ਮੌਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਫੁੰਮਣੀ ਫੁੰਦਾ
ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਗਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ
ਸਿਰਸੱਗੀ-ਫੁੱਲ (ਚੀਰ ਉੱਤੇ), ਟਿੱਕਾ, ਚੌਂਕ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ-ਪੱਟੀ
ਮੱਥਾਡਉਣੀ / ਡੁਮਣੀ, ਬਰਵੱਟਾ, ਕਸਕਾ
ਕੰਨਬੁੰਦੇ, ਵਾਲੀਆਂ, ਡੰਡੀਆਂ, ਪਿੱਪਲ-ਪੱਤੀਆਂ
ਨੱਕਨੱਥ (ਛੱਲਾ), ਲੌਂਗ (ਲੌਂਗ ਵਰਗਾ ਤੀਲਾ), ਫੁੱਲੀ (ਛੋਟਾ ਤੀਲਾ), ਕੋਕਾ, ਮਛਲੀ
ਗਲਹੱਸ (ਹੰਸਲੀ) — ਸਖ਼ਤ ਗੋਲ ਕਾਲਰ ਵਰਗਾ ਗਹਿਣਾ; ਹਮੇਲ, ਰਾਣੀ-ਹਾਰ, ਤਵੀਤ, ਜੁਗਨੀ
ਬਾਂਹ ਤੇ ਗੁੱਟਚੂੜਾ, ਕੰਗਣ, ਗਜਰੇ, ਬਾਜ਼ੂਬੰਦ, ਪੌਂਚੀ (ਗੁੱਟ)
ਹੱਥ / ਉਂਗਲਾਂਆਰਸੀ — ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਅੰਗੂਠੇ ਦਾ ਛੱਲਾ; ਛਾਪਾਂ (ਮੁੰਦਰੀਆਂ)
ਲੱਕਤਗੜੀ
ਪੈਰਝਾਂਜਰਾਂ, ਪੰਜੇਬਾਂ, ਬਿਛੂਏ
ਮੌਲੀ ਲਾਲ-ਪੀਲਾ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੁੰਮਣੀ (ਫੁੰਮਣ) ਪਰਾਂਦੀ ਜਾਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਫੁੰਦਾ ਹੈ — ਦੋਵੇਂ ਮੱਥੇ ਜਾਂ ਨੱਕ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਨਹੀਂ।
  • ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਆਲ ਦਾ ਪਛਾਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਖਾਣਾ ਹੈ।
  • ਲੱਸੀ, ਮੱਖਣ, ਘਿਓ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਣੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
  • ਲੋਹੜੀ ਉੱਤੇ ਤਿਲ, ਰਿਓੜੀਆਂ, ਗੱਚਕ, ਮੂੰਗਫਲੀ ਤੇ ਫੁੱਲੇ; ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਉੱਤੇ ਗੁਲਗੁਲੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਕਾਇਆ ਭੋਜਨ।
  • ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਾਪੜ-ਵੜੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ ਕੋਲ ਹਰੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਸਾਗ ਦੀ ਕੌਲੀ
ਸਰ੍ਹੋਂ ਦਾ ਸਾਗ ਅਤੇ ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੋਟੀ — ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਿਆਲੀ ਖਾਣਾ। ਤਸਵੀਰ: Yash Kapoor, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਔਰਤਾਂ 'ਹੱਸ' ਗਹਿਣਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕਿਸ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਗਹਿਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦਸਤਕਾਰੀ

ਫੁਲਕਾਰੀ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ।

ਫੁਲਕਾਰੀ ਜਾਂ ਬਾਗ਼?
ਬੁੱਤ ਉੱਤੇ ਲਪੇਟੀ ਕਰੀਮ ਰੰਗੇ ਖੱਦਰ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਕੰਢੇ ਨਾਲ
ਫੁਲਕਾਰੀ — ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੱਦਰ ਉੱਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਫੁੱਲ।
Chiswick Chap, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਪੁਤਲੇ ਉੱਤੇ ਲਪੇਟਿਆ ਬਾਗ਼, ਜਿਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਸੰਘਣੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਢਾਈ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੈ
ਬਾਗ਼ — ਸਾਰਾ ਕੱਪੜਾ ਕਢਾਈ ਨਾਲ ਢਕਿਆ, ਕੱਪੜਾ ਮਸਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
Chiswick Chap, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਤਸਵੀਰ
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਫੁਲਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਗ਼

ਫੁਲਕਾਰੀ ("ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ") ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਹੱਥ ਦੇ ਕੱਤੇ ਖੱਦਰ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੱਟ ਵਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ (ਪੱਟ) ਨਾਲ, ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਉਲਟੇ ਪਾਸਿਓਂ ਰਫ਼ੂ ਵਾਲੇ ਟਾਂਕੇ ਨਾਲ ਕਢਾਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਏਨੀ ਭਰਵੀਂ ਕਢਾਈ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕੱਪੜਾ ਮਸਾਂ ਦਿਸੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ ਚੋਪ, ਸੁੱਬਰ ਅਤੇ ਸੈਂਚੀ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ GI ਟੈਗ (ਭੂਗੋਲਿਕ ਪਛਾਣ ਨਿਸ਼ਾਨ) ਮਿਲਿਆ (ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ)। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮੂਲ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।

ਫੁਲਕਾਰੀ: ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੱਪੜੇ ਉੱਤੇ ਫੁੱਲ→ਬਾਗ਼: ਸਾਰਾ ਕੱਪੜਾ ਕਢਾਈ ਨਾਲ ਢਕਿਆ
ਹੋਰ ਦਸਤਕਾਰੀ: ਰਾਜ, ਸ਼ਹਿਰ, ਮਿੱਟੀ-ਕਲਾਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਕਲਾ / ਦਸਤਕਾਰੀਰਾਜਕਿਸਮ
ਫੁਲਕਾਰੀਪੰਜਾਬਲੋਕ-ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ
ਮਧੂਬਨੀਬਿਹਾਰਲੋਕ-ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ
ਬਸੋਹਲੀਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰਲਘੂ-ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ
ਪੋਚਮਪੱਲੀਤੇਲੰਗਾਨਾਇਕਤ (ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੰਗਾਈ) ਰੇਸ਼ਮੀ ਸਾੜ੍ਹੀਆਂ
ਕਾਂਥਾਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲਕਸੀਦਾਕਾਰੀ
ਚਿਕਨਕਾਰੀਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਲਖਨਊ)ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ
ਦਸਤਕਾਰੀ / ਉਦਯੋਗਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ
ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ, ਪਰਾਂਦੀ, ਨਾਲਾਪਟਿਆਲਾ; ਜੁੱਤੀਆਂ ਮੁਕਤਸਰ ਤੇ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੀਆਂ ਵੀ
ਕਸੀਦਾਕਾਰੀਮਲੇਰਕੋਟਲਾ
ਲੱਕੜ ਦੀ ਜੜਤਕਾਰੀ (ਟਾਹਲੀ ਉੱਤੇ ਹਾਥੀ-ਦੰਦ ਜਾਂ ਪਲਾਸਟਿਕ)ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ
ਫ਼ਰਨੀਚਰਕਰਤਾਰਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ)
ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ; ਚਮੜਾਜਲੰਧਰ
ਹੌਜ਼ਰੀ ਅਤੇ ਊਨੀ ਕੱਪੜੇ; ਸਾਈਕਲਲੁਧਿਆਣਾ
ਢਲਾਈ; ਖੇਤੀ ਦੇ ਸੰਦਬਟਾਲਾ
ਸ਼ਾਲ; ਪਿੱਤਲ ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
ਦਰੀਆਂ (ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੁਣੀਆਂ ਸੂਤੀ)ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘਰ; ਨਕੋਦਰ ਬੁਣਾਈ ਦਾ ਕੇਂਦਰ
ਉਦਯੋਗ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰਤਾ।
ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

ਦਿੱਲੀ ਬਲੂ ਪੌਟਰੀ ਦੇ ਬਾਨੀ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟੂਡੀਓ ਪੌਟਰੀ (ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਕਲਾ) ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਕਾਰਾਂ ਐੱਸ.ਜੀ. ਠਾਕੁਰ ਸਿੰਘ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮਨਜੀਤ ਬਾਵਾ ਨਾਲ ਨਾ ਰਲਾਓ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ = ਮਾਘ, ਫੱਗਣ ਜਾਂ ਚੇਤ ਨਹੀਂ। ਤੀਆਂ = ਸਾਉਣ, ਵਿਸਾਖ ਨਹੀਂ। ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ = ਭਾਦੋਂ, ਸਾਉਣ ਨਹੀਂ। ਲੋਹੜੀ = ਪੋਹ।
  • ਜਰਗ (ਚੇਤ, ਖੋਤੇ, ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ) ਬਨਾਮ ਛਪਾਰ (ਭਾਦੋਂ, ਗੁੱਗਾ ਪੀਰ) ਬਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨੀ (ਫੱਗਣ, ਜਗਰਾਉਂ) — ਤਿੰਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।
  • ਹਰਿਵੱਲਭ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਠਾਨਕੋਟ ਜਾਂ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਵੀ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਹੈ।
  • ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ 3 ਦਿਨ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ, ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ।
  • ਟਿੱਕਾ = ਭੈਣ ਤੇ ਭਰਾ (ਕੱਤਕ ਸੁਦੀ 2, ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ)। ਕਰਵਾ ਚੌਥ = ਪਤੀ ਤੇ ਪਤਨੀ। ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ = ਫੱਗਣ ਵਦੀ 14, ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ।
  • ਅਹੋਈ — ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਜਰਗ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨਾਲ।
  • ਕਾਲ ਬੈਸਾਖੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੈ — ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਨਹੀਂ।
  • ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ: ਮੌਲੀ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਫੁੰਮਣੀ ਫੁੰਦਾ ਹੈ, ਪੌਂਚੀ ਗੁੱਟ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਹੈ (ਖੇਡ ਨਹੀਂ), ਹੱਸ ਗਲ ਦਾ, ਆਰਸੀ ਹੱਥ ਦੀ।

ਤੁਰੰਤ ਦੁਹਰਾਈ

ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ।

ਝਟਪਟ ਤੱਥ
  • ਦੇਸੀ ਸਾਲ: ਚੇਤ → ਫੱਗਣ
  • ਲੋਹੜੀ: ਪੋਹ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ, ਧੂਣੀ
  • ਮਾਘੀ: 1 ਮਾਘ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ
  • ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ: ਮਾਘ
  • ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ: ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ, 3 ਦਿਨ, 1701 ਤੋਂ
  • ਵਿਸਾਖੀ: 13/14 ਅਪ੍ਰੈਲ; ਖ਼ਾਲਸਾ 1699
  • ਤੀਆਂ: ਸਾਉਣ; ਰੱਖੜੀ: ਸਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ
  • ਗੁੱਗਾ ਨੌਮੀ ਤੇ ਛਪਾਰ ਮੇਲਾ: ਭਾਦੋਂ
  • ਜਰਗ ਮੇਲਾ: ਚੇਤ (ਮਾਰਚ–ਅਪ੍ਰੈਲ), ਖੋਤੇ
  • ਰੌਸ਼ਨੀ ਮੇਲਾ: ਜਗਰਾਉਂ (ਲੁਧਿਆਣਾ)
  • ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਮੇਲਾ: ਜਲੰਧਰ
  • ਹਰਿਵੱਲਭ: ਜਲੰਧਰ, 1875 ਤੋਂ
  • ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ: "ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ"
  • ਸ਼ਹੀਦੀ ਮੇਲਾ: 23 ਮਾਰਚ, ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ
  • ਫ਼ਰੀਦ ਆਗਮਨ ਪੁਰਬ: ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ
  • ਕਪੂਰਥਲਾ ਹੈਰੀਟੇਜ ਫ਼ੈਸਟੀਵਲ: ਬਾਬਾ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ
  • ਘੜੋਲੀ: ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਵੇਰ; ਜਾਗੋ: ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ
  • ਸਿੱਠਣੀਆਂ: ਮਖ਼ੌਲ ਦੇ ਗੀਤ; ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ: ਮੌਤ
  • ਚਾਰਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ: ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਮਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  • ਫੁਲਕਾਰੀ: ਲੋਕ-ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ; ਬਾਗ਼: ਪੂਰੀ ਭਰਵੀਂ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ: ਦੀਵਾਲੀ, ਕਰਵਾ ਚੌਥ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ, ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਥਾਂ ਨਾਲ।

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਦੀਵਾਲੀ – ਕੱਤਕ ਦੀ ਮੱਸਿਆ; ਕਰਵਾ ਚੌਥ – ਕੱਤਕ ਵਦੀ 4 (ਹਨੇਰੇ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਥੀ ਤਿਥ); ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ – ਕੱਤਕ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ; ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ – ਫੱਗਣ ਵਦੀ 14, ਮੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ (ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀਆਂ "ਫੱਗਣ ਦੀ ਮੱਸਿਆ" ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ)।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਕਿਹੜਾ ਮੇਲਾ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਖੋਤਿਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਦੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਰਗ ਵਿੱਚ, ਚੇਤ (ਮਾਰਚ–ਅਪ੍ਰੈਲ) ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸੀਤਲਾ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਖੋਤਾ ਹੈ।

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਕਿਹੜੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਘੜੋਲੀ — ਭਰਜਾਈ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਸਜਾਏ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਾਗੋ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੋੜੀ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਲਾੜਾ ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੇਲੇ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

ਮੁੱਖ ਤਿਉਹਾਰ ਲੋਹੜੀ, ਮਾਘੀ, ਬਸੰਤ ਪੰਚਮੀ, ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ, ਵਿਸਾਖੀ, ਤੀਆਂ, ਰੱਖੜੀ, ਦੀਵਾਲੀ (ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ) ਅਤੇ ਗੁਰਪੁਰਬ ਹਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਾਘੀ ਮੇਲਾ, ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਰਗ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਛਪਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ, ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਬਾਬਾ ਸੋਢਲ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋੜ ਮੇਲਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਲੋਹੜੀ ਕਿਸ ਮਹੀਨੇ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

ਲੋਹੜੀ ਦੇਸੀ ਮਹੀਨੇ ਪੋਹ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਤ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 13 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਆਲ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਧੂਣੀ ਵਾਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 1 ਮਾਘ ਨੂੰ ਮਾਘੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1701 ਵਿੱਚ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਲੀ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜੰਗਜੂ ਤਿਉਹਾਰ ਵਜੋਂ ਹੋਲਾ ਮਹੱਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਗੱਤਕਾ, ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਜੰਗ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜਗਰਾਉਂ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਮੋਹਕਮ ਦੀਨ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਉੱਤੇ 14–16 ਫੱਗਣ (ਫ਼ਰਵਰੀ–ਮਾਰਚ) ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਵੇਰਵੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਅਬਦੁਲ ਕਾਦਿਰ ਜੀਲਾਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ।

ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਰਾਏਪੁਰ ਖੇਡ ਮੇਲਾ, ਜੋ 1933 ਤੋਂ ਹਰ ਫ਼ਰਵਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੈਲ-ਗੱਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਫੁਲਕਾਰੀ ਕੀ ਹੈ?

ਫੁਲਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਸੀਦਾਕਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਖੱਦਰ ਉੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵੱਟ ਵਾਲੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਉਲਟੇ ਪਾਸਿਓਂ ਡਾਰਨ ਸਟਿੱਚ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਭਰਵੀਂ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਬਾਗ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੁਲਕਾਰੀ ਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ GI ਟੈਗ ਮਿਲਿਆ।

ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?

ਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹਨ: ਰੋਕਾ, ਸ਼ਗਨ, ਮਾਈਆਂ ਤੇ ਵਟਣਾ, ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਜਾਗੋ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਸਵੇਰ ਘੜੋਲੀ, ਚੂੜਾ ਤੇ ਕਲੀਰੇ, ਸਿਹਰਾਬੰਦੀ, ਘੋੜੀ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਮਿਲਣੀ, ਲਾਵਾਂ, ਡੋਲੀ, ਪਾਣੀ ਵਾਰਨਾ ਅਤੇ ਮੁਕਲਾਵਾ।

ਹੁਣ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹੱਲ ਕਰੋ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ PPSC ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ, ਹੱਲ ਸਮੇਤ ਮੁਫ਼ਤ।

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਹੋਰ

← ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਸ