ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ 800 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ (ਜਨਮ 1173) ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੀ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਲੰਮੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿੱਸੇ (ਜਿਵੇਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ, 1766) ਅਤੇ ਬੀਰ-ਰਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਆਈਆਂ। ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ 1800ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ (ਸੁੰਦਰੀ, 1898) ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਨਾਂ ਆਏ। ਇਸ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ: (1) ਚਾਰ ਦੌਰ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ, (2) ਕਿਹੜੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਲੇਖਕ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ (3) ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਤੇ ਖ਼ਿਤਾਬ। ਘੱਟ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਲੇਖਕ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
1173
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਦਾ ਜਨਮ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ
1766
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ
ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ
1898
ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਸੁੰਦਰੀ, ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
2
ਪੰਜਾਬੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਵਿਜੇਤਾ
1981 ਅਤੇ 1999
ਜੜ੍ਹਾਂ: ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਲਿਪੀ
ਦੋ ਤੱਥ ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸੌਖੇ ਰੂਪ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਮਾਗਧੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ — ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ।
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਰੂਪ ਦੂਜੇ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 35 ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਪੈਂਤੀ ਪੱਕੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਾਲ-ਬੋਧ (ਕਾਇਦਾ) ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ।
- ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਥਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਲਈ ਮੁੱਢਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਬਹੁਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ — ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕ ਸਮਝ ਸਕਣ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਦੌਰ ਹਨ: ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ, ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਹਿਤ, ਕਿੱਸਾ ਅਤੇ ਵਾਰ ਕਾਵਿ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੋਂ)। ਪਹਿਲਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕਾਵਿ-ਰੂਪ ਸਿੱਖੋ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲਾ ਚਾਰਟ ਚਾਰ ਦੌਰ ਵਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
| ਕਾਵਿ-ਰੂਪ | ਇਹ ਕੀ ਹੈ |
|---|---|
| ਕਾਫ਼ੀ | ਟੇਕ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਗੀਤ, ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| ਦੋਹਾ / ਸਲੋਕ | ਦੋ-ਤੁਕਾ ਛੰਦ |
| ਸੀਹਰਫ਼ੀ | ਫ਼ਾਰਸੀ ਦੇ 30 ਅੱਖਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰ-ਕ੍ਰਮ ਰਚਨਾ, ਹਰ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦ |
| ਬਾਰਾਂਮਾਹ | ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾ |
| ਅਠਵਾਰਾ | ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਵਿਤਾ |
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਦੌਰ
- 12ਵੀਂ–19ਵੀਂ ਸਦੀਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿਸਲੋਕ, ਕਾਫ਼ੀ, ਸੀਹਰਫ਼ੀ, ਬਾਰਾਂਮਾਹ। ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ, ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ।
- 16ਵੀਂ–18ਵੀਂ ਸਦੀਗੁਰਮਤਿ ਸਾਹਿਤਬਾਣੀ, ਵਾਰ, ਜਨਮਸਾਖੀ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ, ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ।
- ਲਗਭਗ 1600–1900ਕਿੱਸਾ ਅਤੇ ਵਾਰਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾਵਾਂ; ਬੀਰ-ਕਾਵਿ। ਦਮੋਦਰ, ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ, ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ, ਕਾਦਰਯਾਰ, ਨਜਾਬਤ, ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ।
- 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੋਂਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਟਕ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ, ਵਾਰਤਕ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: C — ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ
ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਪਭ੍ਰੰਸ਼ ਤੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। ਮਾਗਧੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੂਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ।
ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਵਿ
ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਉਹ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫ਼ਕੀਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੱਬ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।
ਸੂਫ਼ੀ ਸਿਲਸਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਚਿਸ਼ਤੀ ਸਿਲਸਿਲਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ। ਕਾਦਰੀ, ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ (ਮੁਲਤਾਨ) ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਬੰਦੀ (ਸਰਹਿੰਦ) ਸਿਲਸਿਲੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਏ।
| ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ | ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਿਲਸਿਲਾ | ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ (ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ-ਉਦ-ਦੀਨ ਗੰਜ-ਏ-ਸ਼ਕਰ) (1173–1266) | ਜਨਮ ਕੋਠੇਵਾਲ, ਮੁਲਤਾਨ ਨੇੜੇ; ਦਰਗਾਹ ਪਾਕਪਟਨ; ਚਿਸ਼ਤੀ | ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ; ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ 112 ਸਲੋਕ ਅਤੇ 4 ਸ਼ਬਦ; ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰੱਬ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਵਹੁਟੀ ਵਜੋਂ ਚਿਤਰਿਆ; ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਨਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ |
| ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ (ਮਾਧੋ ਲਾਲ ਹੁਸੈਨ) (1538–1599) | ਲਾਹੌਰ; ਕਾਦਰੀ | ਕਾਫ਼ੀ ਵਰਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫ਼ੀ; "ਮਾਏ ਨੀ ਮੈਂ ਕਿਨੂੰ ਆਖਾਂ"; ਮਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ |
| ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ (1630–1691) | ਸ਼ੋਰਕੋਟ (ਝੰਗ); ਕਾਦਰੀ | ਅਬਿਆਤ (ਸੀਹਰਫ਼ੀ) — ਹਰ ਤੁਕ ਦਾ ਅੰਤ "ਹੂ" ਨਾਲ |
| ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ (ਅਬਦੁੱਲਾ ਸ਼ਾਹ) (1680–1757) | ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦਫ਼ਨ; ਕਾਦਰੀ; ਮੁਰਸ਼ਦ ਸ਼ਾਹ ਇਨਾਇਤ ਕਾਦਰੀ | ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕਵੀ: "ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਕੀ ਜਾਣਾਂ ਮੈਂ ਕੌਣ", "ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨਚਾਇਆ" |
| ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ (ਲਗਭਗ 1735–1843 (ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੀਕਾਂ ਵੱਖ)) | ਜਗਦੇਵ ਕਲਾਂ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) | ਸੂਫ਼ੀ ਦੋਹੜੇ; ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਵੀ |
ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਰਗਾਹਾਂ
ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਝੰਗ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਬਿਆਤ ਦੀ ਹਰ ਤੁਕ "ਹੂ" ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ
User:Luckyaim, Wikimedia Commons · Public domain
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਮਕਬਰਾ, ਲਾਹੌਰ (ਚਿੱਤਰ, 1892) — ਇੱਥੇ ਮੇਲਾ ਚਿਰਾਗ਼ਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
Syad Muhammad Latif, Wikimedia Commons · Public domain
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਕਾਫ਼ੀ
ਕਾਫ਼ੀ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਸੂਫ਼ੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਕ (ਟੇਕ) ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਗਾਉਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਵਰਤਿਆ; ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਸਤਾਦ ਹਨ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਿਆ, ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ: ਪਹਿਲੀ ਕਾਫ਼ੀ→ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ: ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਉਸਤਾਦ→ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ: ਸਰਾਇਕੀ ਕਾਫ਼ੀਆਂ
ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛੇ ਗਏ: ਦੋ ਹੋਰ ਸੂਫ਼ੀ, ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀ | ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਿਲਸਿਲਾ | ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਅਲੀ ਹੈਦਰ (1690–1785) | ਕਾਜ਼ੀਆਂ (ਮੁਲਤਾਨ) | ਸੀਹਰਫ਼ੀਆਂ |
| ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ (1845–1901) | ਚਾਚੜਾਂ / ਮਿਠਣਕੋਟ (ਬਹਾਵਲਪੁਰ); ਚਿਸ਼ਤੀ | ਸਰਾਇਕੀ (ਮੁਲਤਾਨੀ) ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀਆਂ |
ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ (1253–1325), ਨਿਜ਼ਾਮੁਦੀਨ ਔਲੀਆ ਦੇ ਮੁਰੀਦ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਸੂਫ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੱਵਾਲੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਫ਼ਾਰਸੀ ਰਚਨਾ ਨੂਹ ਸਿਪਿਹਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਵਰਗ ਕਿਹਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਤੂਤੀ-ਏ-ਹਿੰਦ" (ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੋਤਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਕਵੀ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ
ਪਾਕਪਟਨ ਵਾਲੇ ਚਿਸ਼ਤੀ ਸੂਫ਼ੀ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ (1173–1266) ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਨ।
ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਹਿਤ
ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ।
- ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ (1604): ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮਸਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਲਿਖਾਰੀ ਸਨ। 1604 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਇਆ; ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਬਣੇ।
- ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਹੇਠਾਂ ਦੱਸਿਆ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ) 31 ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ 1,430 ਅੰਗ (ਪੰਨੇ) ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ) ਨਾਲ ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਤੇ ਰਾਗਮਾਲਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਛੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿੱਚ 15 ਭਗਤਾਂ (ਕਬੀਰ, ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਨਾਮਦੇਵ, ਰਵਿਦਾਸ ਆਦਿ) ਅਤੇ 11 ਭੱਟਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ।
- ਦਮਦਮੀ ਬੀੜ (1705–06): ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲਿਖਵਾਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ। 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ — ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ — ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
- ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1704 ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਰਚਨਾਵਾਂ ਸਰਸਾ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ, ਅਕਾਲ ਉਸਤਤਿ, ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, ਬ੍ਰਜ ਵਿੱਚ), ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਅਤੇ ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ (ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੂੰ ਪੱਤਰ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
2,218
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਬਦ
974
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
ਸ਼ਬਦ
907
ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
ਸ਼ਬਦ
679
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
ਸ਼ਬਦ
116
ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ ਜੀ
ਸ਼ਬਦ
63
ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ
62–63 ਸਲੋਕ
ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ
ਗਿਣਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ।
| ਬਾਣੀ | ਰਚਨਾਕਾਰ |
|---|---|
| ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ, ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ, ਬਾਬਰਵਾਣੀ | ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ |
| ਅਨੰਦ ਸਾਹਿਬ | ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ |
| ਲਾਵਾਂ (ਵਿਆਹ ਦੀ ਬਾਣੀ) | ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ |
| ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ | ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ |
| ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ, ਬਚਿੱਤਰ ਨਾਟਕ, ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ, ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ | ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ |
| ਵਿਦਵਾਨ / ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ | ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ (ਲਗਭਗ 1551–1636) | 40 ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਬਿੱਤ ਸਵੱਯੇ | ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ "ਕੁੰਜੀ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
| ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ (1861–1938) | ਗੁਰੁਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ (1930); ਹਮ ਹਿੰਦੂ ਨਹੀਂ (1898) | ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਕੋਸ਼ ਹੈ, ਜੋ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਛਾਪਿਆ |
ਹੋਰ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਵਿਦਵਾਨ / ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ | ਮੁੱਖ ਰਚਨਾ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ "ਗੋਯਾ" (1633–1713) | ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ, ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ, ਗੰਜ ਨਾਮਾ | ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵੀ |
| ਸੈਨਾਪਤਿ | ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਸੋਭਾ | ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ |
| ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ | ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (1841) | ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ |
| ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ | ਸ੍ਰੀ ਗੁਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ | ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ |
| ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ (1822–1921) | ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ (ਨਵੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼) ਅਤੇ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ | ਇਹ ਭੰਗੂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ |
| ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ (1915–2014) | ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਸਿੱਖਸ (A History of the Sikhs), 2 ਜਿਲਦਾਂ, 1963–66 | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ (ਹੇਠਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਲੇਖਕ ਵੇਖੋ) |
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ "ਨਵੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼" ਕਿਸ ਪੰਜਾਬੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਨੇ ਲਿਖੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ
ਨਵੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ (1822–1921) ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਦਾ ਹੈ।
ਕਿੱਸਾ: ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾਵਾਂ
ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਕਿੱਸਾ
ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾ। ਇੱਕੋ ਕਥਾ ਨੂੰ ਕਈ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ। ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਪੁੱਛੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਦਮੋਦਰ: ਪਹਿਲੀ ਹੀਰ (ਲਗਭਗ 1600)→ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ: ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੀਰ (1766)
| ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾ | ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਕਵੀ | ਕਿੱਥੋਂ ਦੀ ਅਤੇ ਯਾਦ-ਸੂਤਰ |
|---|---|---|
| ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ | ਦਮੋਦਰ (ਪਹਿਲੀ, ਲਗਭਗ 1600); ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ (ਮਸ਼ਹੂਰ, 1766) | ਝੰਗ (ਸਿਆਲਾਂ ਦੀ ਹੀਰ) ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ਾਰਾ (ਰਾਂਝਾ) |
| ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ | ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ (ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਰੂਪ) | ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਖੇ ਚਨਾਬ। ਸੋਹਣੀ ਪੱਕੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਘੜਾ ਕੱਚੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਈ |
| ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ | ਪੀਲੂ (ਪਹਿਲਾ ਕਿੱਸਾ) | ਦਾਨਾਬਾਦ (ਮਿਰਜ਼ਾ, ਖਰਲ) ਅਤੇ ਝੰਗ ਦਾ ਖੀਵਾ (ਸਾਹਿਬਾਂ, ਸਿਆਲ) |
| ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ | ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ (ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ) | ਭੰਬੋਰ (ਸਿੰਧ) ਅਤੇ ਕੇਚ (ਮਕਰਾਨ) |
| ਪੂਰਨ ਭਗਤ | ਕਾਦਰਯਾਰ (ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ); ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ (ਲਗਭਗ 40 ਸਾਲ ਬਾਅਦ) | ਸਿਆਲਕੋਟ। ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਨ (ਸਾਲਵਾਹਨ) ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਇੱਛਰਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਲੂਣਾ |
| ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ | ਕਾਦਰਯਾਰ; ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ | ਸਿਆਲਕੋਟ। ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦਾ ਭਰਾ |
| ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ | ਲੋਕ-ਗੀਤ | ਪਿੰਡੀ ਭੱਟੀਆਂ। ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਨਾਇਕ ("ਸੁੰਦਰ ਮੁੰਦਰੀਏ") |
ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ: ਕਥਾ → ਕਵੀ
- ਹੀਰ — ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ
- ਦਮੋਦਰ (ਲਗਭਗ 1600, ਅਕਬਰ ਦਾ ਸਮਾਂ)
- ਹੀਰ — ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੂਪ (1766)
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ, ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ ਵਿਖੇ
- ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ — ਪਹਿਲਾ ਕਿੱਸਾ
- ਪੀਲੂ
- ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ
- ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ
- ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (ਚਨਾਬ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ)
- ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ
- ਪੂਰਨ ਭਗਤ — ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿੱਸਾ
- ਕਾਦਰਯਾਰ; ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ ਨੇ ਲਗਭਗ 40 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਿਆ
- ਲੂਣਾ (1965), ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ
- ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
ਸਾਰੇ ਕਿੱਸਾਕਾਰ, ਸਮੇਂ ਸਮੇਤਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਕਿੱਸਾਕਾਰ (ਕਵੀ) | ਸਮਾਂ | ਕਿੱਸੇ (ਰਚਨਾਵਾਂ) |
|---|---|---|
| ਦਮੋਦਰ ਦਾਸ (ਗੁਲਾਟੀ) | ਅਕਬਰ ਦਾ ਰਾਜ, ਲਗਭਗ 1600 | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਹੀਰ |
| ਪੀਲੂ | 17ਵੀਂ ਸਦੀ (ਜਹਾਂਗੀਰ) | ਪਹਿਲਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ |
| ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ | ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦਾ ਕਾਲ | ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਯੂਸੁਫ਼ ਜ਼ੁਲੈਖ਼ਾ |
| ਅਹਿਮਦ ਯਾਰ | ਲਗਭਗ 1768–1845 | ਕਾਮਰੂਪ, ਹੀਰ, ਸੱਸੀ, ਰਾਜ ਬੀਬੀ |
| ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ | 1722–1798 | ਹੀਰ (1766), ਪਾਕਪਟਨ ਨੇੜੇ ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ ਵਿਖੇ ਲਿਖੀ — ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ |
| ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ | ਲਗਭਗ 1735–1843 (ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਰੀਕਾਂ ਵੱਖ) | ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ, ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਹਾਦ |
| ਕਾਦਰਯਾਰ | 1802–1892 | ਪੂਰਨ ਭਗਤ (ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰੂਪ), ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ |
| ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ | 1827–1890 | ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰਾ ਰੂਪ), ਹੀਰ, ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ |
| ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼ | 1836–1900 | ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਕਾਦਰਯਾਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਲਿਖਿਆ; ਸੱਸੀ, ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ |
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਸੋਹਣੀ–ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ-ਕਥਾ ਕਿਸ ਦਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਚਨਾਬ
ਸੋਹਣੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਚਨਾਬ ਪਾਰ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਘੜਾ ਕੱਚੇ ਘੜੇ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਡੁੱਬ ਗਈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਕਿੱਸਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਪੀਲੂ
ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਿੱਸਾ ਪੀਲੂ (17ਵੀਂ ਸਦੀ) ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਦਮੋਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਹੀਰ ਅਤੇ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੀਰ ਲਿਖੀ।
ਵਾਰ: ਜੰਗਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ
ਵਾਰ ਬੀਰ-ਕਾਵਿ ਹੈ (ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਵਿਤਾ)।
| ਰਚਨਾ | ਕਵੀ / ਲੇਖਕ | ਵਿਸ਼ਾ |
|---|---|---|
| ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਾਰ | ਨਜਾਬਤ | ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹਮਲਾ (1739) |
| ਜੰਗਨਾਮਾ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ (1846) | ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ (1780–1862) | ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ — "ਜੰਗ ਹਿੰਦ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ" |
| ਜੰਗਨਾਮਾ (1765) | ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ | ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਲ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ |
| ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ | ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ | ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ |
| ਚੱਠਿਆਂ ਦੀ ਵਾਰ | ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ | ਬੀਰ-ਕਾਵਿ |
ਢਾਡੀ ਵਾਰਾਂ
ਢਾਡੀ ਉਹ ਗਵੱਈਏ ਹਨ ਜੋ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ, ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਾਜ਼ ਢੱਡ ਹੈ — ਡਮਰੂ ਵਰਗਾ ਛੋਟਾ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ — ਜੋ ਸਾਰੰਗੀ ਨਾਲ ਵਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਢਾਡੀ ਸਨ। (ਅਲਗੋਜ਼ਾ ਜੋੜੀ ਬੰਸਰੀਆਂ ਹਨ, ਢਾਡੀਆਂ ਦਾ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ।)
ਵਾਰਾਂ ਨਹੀਂ: ਦੋ ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਤਿਹਾਸਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਰਚਨਾ | ਕਵੀ / ਲੇਖਕ | ਵਿਸ਼ਾ |
|---|---|---|
| ਉਮਦਾਤ-ਉਤ-ਤਵਾਰੀਖ਼ | ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਸੂਰੀ | ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰਾਜ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਦਰਬਾਰੀ ਰੋਜ਼ਨਾਮਚਾ (ਇਤਿਹਾਸ, ਵਾਰ ਨਹੀਂ) |
| ਚਾਰ ਬਾਗ਼-ਏ-ਪੰਜਾਬ | ਗਣੇਸ਼ ਦਾਸ | ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਇਤਿਹਾਸ (ਵਾਰ ਨਹੀਂ) |
ਲੋਕ-ਗੀਤ: ਜ਼ਬਾਨੀ ਸਾਹਿਤਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਲੋਕ-ਗੀਤ | ਕਦੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
|---|---|
| ਸੁਹਾਗ | ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਅਤੇ ਡੋਲੀ ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ |
| ਘੋੜੀਆਂ | ਲਾੜੇ ਦੇ ਘਰ |
| ਸਿੱਠਣੀਆਂ | ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਜਾਂਞੀਆਂ ਨੂੰ ਛੇੜਦੀਆਂ ਹਨ |
| ਅਲਾਹੁਣੀਆਂ | ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੋਗ ਦੇ ਗੀਤ |
| ਮਾਹੀਆ | ਤਿੰਨ ਤੁਕਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪਿਆਰ-ਗੀਤ |
| ਟੱਪੇ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ | ਛੋਟੇ ਦੋ-ਤੁਕੇ; ਬੋਲੀਆਂ ਗਿੱਧੇ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਨਾਲ |
| ਲੋਰੀ | ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੁਆਉਣ ਦਾ ਗੀਤ |
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਜੰਗਨਾਮਾ (1765 ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਬਿਰਤਾਂਤ) ਦਾ ਲੇਖਕ ਕੌਣ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: A — ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ
ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਜੰਗਨਾਮਾ (1765) ਲਿਖਿਆ — ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਅੱਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਲ।
ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਛਾਪੇਖਾਨਿਆਂ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਵਾਰਤਕ, ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਿੱਤੇ।
| ਪਹਿਲਾ / ਖ਼ਿਤਾਬ | ਉੱਤਰ |
|---|---|
| ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ | ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ |
| ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਪੇਪਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ) | ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਲਾਹੌਰ, 1886 — ਅਜੀਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਜਾਂ ਜਗਬਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਏ |
| ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ | ਸੁੰਦਰੀ (1898), ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |
| ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ | ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ |
| ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ | ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਮੋਢੀ ਵੀ) |
| ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ | ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ (1905), ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |
| ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ | ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ — ਸੁਹਾਗ (1913), ਸੁਭੱਦਰਾ (1920) |
| ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਨੱਕੜ ਦਾਦੀ | ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ — ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ; 1911 ਤੋਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੇਟਾ ਵਿਖੇ ਰਹੀ |
| ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਉਸਤਾਦ | ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ (ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, 1941), ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ (ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ) |
| ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੀ ਫ਼ਿਲਮ | ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1932), ਸਾਊਂਡ-ਆਨ-ਡਿਸਕ |
ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ, 1865–1936ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ
- 1865ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਪੰਜਾਬ
ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਡਾ. ਗੋਟਲੀਬ ਵਿਲਹੈਲਮ ਲਾਈਟਨਰ ਵੱਲੋਂ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਸਾਹਿਤਕ ਸਭਾ।
- 1866ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਇਤਿਹਾਸ ਪੁਸਤਕ
ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਲਿਖੀ (ਮੁੱਖ ਛਾਪਾਂ 1868)।
- 1867ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ (ਲਿਥੋ ਛਪਾਈ, ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਜ)।
- ਲਗਭਗ 1870"ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ"
ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ਫਿਲੌਰ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ ਨੇ ਲਿਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਗਯਵਤੀ ਵੀ ਲਿਖਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੀ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
- 1886ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਲਾਹੌਰ; ਸੰਪਾਦਕ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ। ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- 1898ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੁੰਦਰੀ, ਫਿਰ ਬਿਜੈ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ।
- 1899ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ।
- 1905ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ।
- 1913ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ
ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ ਦਾ ਸੁਹਾਗ, ਜੋ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।
- 1926ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ
ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।
- 1930ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼
ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ-ਕੋਸ਼ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਛਾਪਿਆ।
- 1932ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ; ਪਹਿਲੀ ਬੋਲਦੀ ਫ਼ਿਲਮ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਵਲ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ। ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸਾਊਂਡ-ਆਨ-ਡਿਸਕ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ।
- 1933ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ
ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ; ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ "ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ" ਕਹਾਏ। 1938 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਵਸਿਆ।
- 1936ਦੋ ਪਹਿਲੇ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
"ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਨੱਕੜ ਦਾਦੀ" ਵਜੋਂ ਕੌਣ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: A — ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼
ਆਇਰਿਸ਼ ਮੂਲ ਦੀ ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਨੇ 1911 ਤੋਂ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।
ਮੋਢੀ ਲੇਖਕ (1900 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮੇ)
ਪੰਜ ਲੇਖਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਪੰਜੇ ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜ ਮੋਢੀ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
1872–1957 · ਕਵੀ, ਨਾਵਲਕਾਰ
- ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ; "ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ"
- ਸੁੰਦਰੀ (1898) — ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ
- ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1955 (ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ)
Unknown photographer, Wikimedia Commons · Public domain
ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ
1876–1954 · ਕਵੀ
- ਚੰਦਨਵਾੜੀ, ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ, ਸੂਫ਼ੀ ਖ਼ਾਨਾ
- ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, 1926
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਛਪਾਈ ਦੇ ਟਾਈਪ ਨੂੰ ਮਾਨਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ
Anonymous, Wikimedia Commons · Public domain
ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
1881–1931 · ਕਵੀ (ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ)
- "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟੈਗੋਰ"
- ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ
- ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ
Anonymous, Wikimedia Commons · Public domain
ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ
1895–1977 · ਵਾਰਤਕਕਾਰ
- ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ ਰਸਾਲਾ (1933) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਲਾਹੌਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ (1938) ਵਸਾਇਆ
- ਅਣਵਿਆਹੀ ਮਾਂ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
1897–1971 · ਨਾਵਲਕਾਰ
- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ
- ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ (1932); ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ (1970)
- ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1961 (ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ)
Anonymous, Wikimedia Commons · Public domain
ਪੂਰੀ ਸਾਰਣੀ: ਪੰਜ ਮੋਢੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਲੇਖਕ | ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (1872–1957) · ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ | ਸੁੰਦਰੀ, ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ, ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ, ਕਲਗੀਧਰ ਚਮਤਕਾਰ | ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1955 — ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਜੇਤਾ; ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 1956; ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਲਰਨਿੰਗ (1949); "ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ" |
| ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ (1876–1954) · ਕਵਿਤਾ | ਚੰਦਨਵਾੜੀ, ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ, ਸੂਫ਼ੀ ਖ਼ਾਨਾ, ਨਵਾਂ ਜਹਾਨ | ਪ੍ਰਧਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ, 1926; ਗੁਰਮੁਖੀ ਛਪਾਈ ਦੇ ਟਾਈਪ ਨੂੰ ਮਾਨਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ |
| ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ (1881–1931) · ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ | ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦ ਸਪਿਰਿਟ ਆਫ਼ ਓਰੀਐਂਟਲ ਪੋਇਟਰੀ | "ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟੈਗੋਰ"; ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ |
| ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ (1895–1977) · ਵਾਰਤਕ | ਅਣਵਿਆਹੀ ਮਾਂ | ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ ਰਸਾਲਾ (1933) ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਲਾਹੌਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ (1938) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ; ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਨਾਮ "ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ" ਪਿਆ |
| ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ (1897–1971) · ਨਾਵਲ | ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ (1932), ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ, ਅੱਧ ਖਿੜਿਆ ਫੁੱਲ, ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ | ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ; ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1961 (ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ); ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ 1962; ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਉੱਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ (1970) |
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕਿਸ ਨਾਵਲ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: A — ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਵਲ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ਉੱਤੇ 1970 ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣੀ।
1900–1925 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਲੇਖਕ
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ।
| ਲੇਖਕ | ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (1905–1978) · ਕਵਿਤਾ | ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ (1936, ਪਹਿਲਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), ਕਸੁੰਭੜਾ, ਅਧਵਾਟੇ, ਵੱਡਾ ਵੇਲਾ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1959; ਰਸਾਲੇ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਦਾ ਸੰਪਾਦਨ; ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ |
| ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ (1908–1997) · ਆਲੋਚਨਾ, ਨਾਟਕ, ਕਹਾਣੀ | ਕਲਾਕਾਰ, ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰਾ, ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ (ਨਾਟਕ) | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1972; ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਲੋਚਕ; ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ "ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ" |
| ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ (1916–2003) · ਨਾਟਕ | ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ (1944), ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ, ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲ; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ (The Naked Triangle, 1979) | ਨਾਟਕਕਾਰ, ਆਲੋਚਕ ਨਹੀਂ; ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1962; ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ 1972 |
| ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1919–2005) · ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ | ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ, ਸੁਨੇਹੜੇ, ਪਿੰਜਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ, ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ | ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਕਾਲਮ ਵੇਖੋ |
| ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ (1915–2014) · ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਰਤਕ, ਇਤਿਹਾਸ | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ: ਟ੍ਰੇਨ ਟੂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ; ਏ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਸਿੱਖਸ; ਦ ਫ਼ਾਲ ਆਫ਼ ਦ ਕਿੰਗਡਮ ਆਫ਼ ਦ ਪੰਜਾਬ (1962); ਵਿਮੈੱਨ ਐਂਡ ਮੈੱਨ ਇਨ ਮਾਈ ਲਾਈਫ਼; ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਟਰੁੱਥ, ਲਵ ਐਂਡ ਏ ਲਿਟਲ ਮੈਲਿਸ (Truth, Love and a Little Malice, 2002) | ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਸ਼ੋਕ-ਲੇਖ ਆਪ ਲਿਖਿਆ; ਦ ਵੰਡਰ ਦੈਟ ਵਾਜ਼ ਇੰਡੀਆ (The Wonder That Was India) ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ (ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਾਸ਼ਮ ਦੀ ਹੈ) |
ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਲੇਖਕ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (ਅੱਗੇ ਬੈਠੀ) ਨਾਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ
Amarjit Chandan, Wikimedia Commons · CC BY 4.0
ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ (ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ) ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ, ਜਲੰਧਰ, 1969
Amarjit Chandan, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1919–2005): ਰਚਨਾਵਾਂ
- ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ (1936) — ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ
- ਸੁਨੇਹੜੇ; ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ
- "ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ" (1947) — ਵੰਡ ਬਾਰੇ ਕਵਿਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੀਰ ਦੇ ਰਚੇਤਾ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦਰਦ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ
- ਨਾਵਲ: ਪਿੰਜਰ (1950, ਵੰਡ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਕੀਤਾ) ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ
- ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ: ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ; ਰਸਾਲਾ: ਨਾਗਮਣੀ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ: ਸਨਮਾਨ
- ਸੁਨੇਹੜੇ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1956 — ਇਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ
- ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ ਲਈ ਗਿਆਨਪੀਠ 1981 — ਇਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ
- ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ 1969; ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ 2004
- ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 1986–92
ਇਹ ਵੀ ਜਾਣੋ: ਸੱਤ ਹੋਰ ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸ਼ੋਕ-ਲੇਖਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਲੇਖਕ | ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ (1909–1998) · ਨਾਵਲ; ਢਾਡੀ | ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ, ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ | ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1974; ਮਸ਼ਹੂਰ ਢਾਡੀ ਵੀ |
| ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ (1909–1993) · ਕਹਾਣੀ | ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਗਰਾਂ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1986 |
| ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ (1917–2012) · ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ | ਇੱਕ ਛਿੱਟ ਚਾਨਣ ਦੀ, ਸਵੇਰ ਸਾਰ, ਨੌ ਬਹਾਰ; ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਕਿਸ ਪਹਿ ਖੋਲ੍ਹਉ ਗੰਠੜੀ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1965; ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ 1988 |
| ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ (1921–1987) · ਕਹਾਣੀ | ਛਾਹ ਵੇਲਾ, ਨਵੇਂ ਲੋਕ, ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1968 |
| ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ (1924–2001) · ਲੋਕਧਾਰਾ | ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ (8 ਜਿਲਦਾਂ), ਮੇਰੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ, ਗਲੀਏ ਚਿੱਕੜ ਦੂਰ ਘਰ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1988; ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨ |
| ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ (1913–1973) · ਵਾਰਤਕ, ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ | ਮੇਰਾ ਰੂਸੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ (ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ), ਮੇਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ; ਮੇਰੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ | ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
| ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ · ਵਾਰਤਕ | ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ (ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ) | ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਰਚਨਾ |
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਜੋੜਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਆਲੋਚਕ – ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸਨ (ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ), ਆਲੋਚਕ ਨਹੀਂ। ਆਲੋਚਕ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਹਨ।
1925 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਨਮੇ ਲੇਖਕ
ਪੇਂਡੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਦਰਦ ਤੇ ਰੋਹ ਦੇ ਕਵੀ।
ਆਧੁਨਿਕ ਉਸਤਾਦ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
1933–2016 · ਨਾਵਲਕਾਰ
- ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ (1964)
- ਗਿਆਨਪੀਠ 1999 — ਇਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ
- ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ
Anonymous, Wikimedia Commons · Public domain
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ
1935–2020 · ਨਾਵਲਕਾਰ
- ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ 2001 (ਕਥਾ ਕਹੋ ਉਰਵਸ਼ੀ)
- ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ: ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
- ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1971
Satdeep Gill, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
1936–1973 · ਕਵੀ
- "ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ"
- ਲੂਣਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1967 — ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ
- ਲਾਜਵੰਤੀ (1961), ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ (1963)
BBC News اردو, Wikimedia Commons · CC BY 3.0
ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ
ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ
- ਰੁੱਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ
- ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ 1994
- ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1969
Amarjit Chandan, Wikimedia Commons · CC BY 4.0
ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ
1945–2024 · ਕਵੀ
- ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ (1979)
- ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1993; ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ 2009
- ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ 2017–24
Jaypee, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਪੂਰੀ ਸਾਰਣੀ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਲੇਖਕ | ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (1933–2016) · ਨਾਵਲ | ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ (1964), ਅੰਨ੍ਹੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਦਾਨ, ਅੱਧ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ, ਪਰਸਾ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1975; ਗਿਆਨਪੀਠ 1999 (ਨਿਰਮਲ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ) — ਇਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ; ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ 1998; ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ |
| ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ (1935–2020) · ਨਾਵਲ | ਏਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ, ਪੀਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ, ਕਥਾ ਕਹੋ ਉਰਵਸ਼ੀ; ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1971; ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ 2001; ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ 2004 |
| ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ (1936–1973) · ਕਵਿਤਾ | ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਾ, ਲਾਜਵੰਤੀ (1961), ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ (1963), ਲੂਣਾ (1965) — ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਉੱਤੇ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ | ਲੂਣਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1967 — ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ; "ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ"; "ਬਟਾਲਵੀ" = ਬਟਾਲੇ ਵਾਲਾ |
| ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ · ਕਵਿਤਾ, ਆਲੋਚਨਾ | ਰੁੱਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1969; ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ 1994 |
| ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ (1945–2024) · ਕਵਿਤਾ | ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ (1979), ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ, ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ | ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1993; ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ 2009; ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ 2012; ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ 2017–24 |
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
- ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਾ
- ਲਾਜਵੰਤੀ (1961)
- ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ (1963)
- ਲੂਣਾ (1965) — ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1967
ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ
- ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ (1979)
- ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ
- ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ — ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1993
- ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ — ਸਰਸਵਤੀ 2009
ਇਹ ਵੀ ਜਾਣੋ: ਪੰਜ ਹੋਰ ਲੇਖਕਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਲੇਖਕ | ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ | ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ · ਨਾਵਲ | ਪੇਂਡੂ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਨਾਵਲ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1997 |
| ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ · ਨਾਵਲ | ਕੋਠੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1987 |
| ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ (1942–2017) · ਨਾਟਕ | ਅਰਬਦ ਨਰਬਦ ਧੁੰਦੂਕਾਰਾ, ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਨਮਾਜ਼ ਦਾ ਹੱਜ ਨਾਹੀਂ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2006; ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ |
| ਪਾਸ਼ (ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ) (1950–1988) · ਕਵਿਤਾ | ਲੋਹ ਕਥਾ | ਇਨਕਲਾਬੀ ਕਵੀ; 1988 ਵਿੱਚ ਕਤਲ |
| ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ · ਕਹਾਣੀ | ਚੌਥੀ ਕੂਟ | ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2000 |
ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ → ਕਵੀ
- ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ (1936)
- ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ
- ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ, ਸੁਨੇਹੜੇ, ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
- ਲਾਜਵੰਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੋ, ਲੂਣਾ
- ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
- ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼, ਬਿਰਖ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ
- ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ
- ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ, ਰਾਣਾ ਸੂਰਤ ਸਿੰਘ
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
- ਚੰਦਨਵਾੜੀ, ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀ
- ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ
- ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ
- ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ → ਲੇਖਕ
- ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ (1932)
- ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ
- ਪਿੰਜਰ (1950); ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
- ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ)
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
- ਨੰਗੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ (ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ)
- ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ
- ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ
- ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ
- ਮੇਰੇ ਰਾਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ
- ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ
- ਮੇਰਾ ਰੂਸੀ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ
- ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ
- ਦ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ; ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲ
- ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
- ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ
- ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
- ਮੜ੍ਹੀ ਦਾ ਦੀਵਾ (1964)
- ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਪੁਸਤਕ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ
ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ 1993 ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਲਈ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ।
ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ (1955 ਤੋਂ), ਗਿਆਨਪੀਠ (1965 ਤੋਂ) ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ (1991 ਤੋਂ)।
ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1955 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕ ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ ਲਈ ਮਿਲਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਸੁਨੇਹੜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 1956 ਵਿੱਚ, ਮਿਲਿਆ — ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਕਲਪ ਸੁਨੇਹੜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜੇਤੂ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ।
ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ
- 1955ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ — ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ
- 1956ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਵਿਜੇਤਾ
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ — ਸੁਨੇਹੜੇ
- 1961"ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ"
ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ — ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ
- 1967ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ
ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ — ਲੂਣਾ
- 1971ਨਾਵਲਕਾਰ ਲੇਖਿਕਾ
ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ — ਏਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ
- 1974ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਢਾਡੀ
ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ — ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ
- 1978ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੇ
ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ
- 1993ਕਵੀ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ
ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ — ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ (1955–2006)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਸਾਲ | ਵਿਜੇਤਾ — ਰਚਨਾ / ਨੋਟ |
|---|---|
| 1955 | ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ — ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ — ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਪੁਰਸਕਾਰ |
| 1956 | ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ — ਸੁਨੇਹੜੇ — ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ |
| 1959 | ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ |
| 1961 | ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ — ਇੱਕ ਮਿਆਨ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ |
| 1962 | ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ |
| 1964 | ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ |
| 1965 | ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ |
| 1967 | ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ — ਲੂਣਾ — ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ |
| 1968 | ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ |
| 1969 | ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ |
| 1971 | ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ — ਏਹੁ ਹਮਾਰਾ ਜੀਵਣਾ |
| 1972 | ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ |
| 1974 | ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ — ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ |
| 1975 | ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ |
| 1978 | ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ — ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਰਹੇ |
| 1986 | ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ |
| 1987 | ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ — ਕੋਠੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ |
| 1988 | ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ |
| 1993 | ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ — ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਦੀ ਵਰਣਮਾਲਾ |
| 1997 | ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ |
| 2000 | ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ — ਚੌਥੀ ਕੂਟ |
| 2006 | ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ |
| ਪੁਰਸਕਾਰ | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਜੇਤਾ | ਨੋਟ |
|---|---|---|
| ਗਿਆਨਪੀਠ | ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1981), ਕਾਗ਼ਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ; ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (1999) | ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਦੋ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ = ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ; ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ = ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ। ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। |
| ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ | ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ (1994), ਰੁੱਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ; ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ (2001), ਕਥਾ ਕਹੋ ਉਰਵਸ਼ੀ; ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ (2009), ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ | ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। |
| ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ | ਅਜਮੇਰ ਔਲਖ, ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਤਸਨੀਮ, ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ ਆਦਿ | ਪੰਜਾਬ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ (ਪਟਿਆਲਾ) ਦਾ ਸਰਵ-ਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ, 10 ਲੱਖ ਰੁਪਏ |
| ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ | ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਕਵੀ, ਆਲੋਚਕ ਆਦਿ | ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਹਰੇਕ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ |
ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ
ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ "ਪਹਿਲੇ": ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ — ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1955); ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ — ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ (1956) ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਨਪੀਠ (1981); ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ — ਗਿਆਨਪੀਠ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ (1999)।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ਕਿਹੜੀ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ — ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ
ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1955 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ ਲਈ ਮਿਲਿਆ। ਸੁਨੇਹੜੇ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਲੂਣਾ ਨੂੰ 1967 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ
ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ (1994), ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ (2001) ਅਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ (2009) ਨੂੰ ਇਹ ਮਿਲਿਆ। ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਮਿਲਿਆ, ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ।
ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਉਪਨਾਮ
ਕਿਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਖ਼ਿਤਾਬ → ਵਿਅਕਤੀ
- ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ (ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦਰਦ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ)
- ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ
- ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟੈਗੋਰ
- ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ — ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ
- ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ
- ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ — ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ
- ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ
- ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ — ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੀਰ (1766) ਦੇ ਰਚੇਤਾ
- ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ (ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ)
- ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ
- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ
- ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ — ਸੁਹਾਗ (1913)
- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਨੱਕੜ ਦਾਦੀ
- ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼
- ਗੋਯਾ
- ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ
- ਪਾਸ਼
- ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
- ਤੂਤੀ-ਏ-ਹਿੰਦ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੋਤਾ)
- ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ
ਯਾਦ ਰੱਖੋ
"ਨਾਨਕ ਨਾਵਲ, ਵੀਰ ਆਧੁਨਿਕ, ਨੰਦਾ ਨਾਟਕ, ਨੋਰਾ ਦਾਦੀ।" ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ = ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ; ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ = ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ; ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ = ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ; ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ = ਨਾਟਕ ਦੀ ਨੱਕੜ ਦਾਦੀ।
ਸਾਰੇ ਖ਼ਿਤਾਬ ਇੱਕ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਖ਼ਿਤਾਬ | ਵਿਅਕਤੀ |
|---|---|
| ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ | ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ |
| ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ | ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ |
| ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ | ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |
| ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ | ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ |
| ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕ / ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਨੱਕੜ ਦਾਦੀ | ਨੋਰਾ ਰਿਚਰਡਜ਼ |
| ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ | ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ ਕਰਕੇ) |
| ਗੋਯਾ | ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ |
| ਪਾਸ਼ | ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ |
| ਤੂਤੀ-ਏ-ਹਿੰਦ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੋਤਾ) | ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ |
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਟੈਗੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
ਪੰਜਾਬੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ (1881–1931) (ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਘੁੰਡ) ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟੈਗੋਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
ਸਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਰਸਾਲੇਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
| ਅਖ਼ਬਾਰ / ਰਸਾਲਾ | ਸਾਲ | ਬਾਨੀ / ਸੰਪਾਦਕ |
|---|---|---|
| ਅਖ਼ਬਾਰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ | 1867 | ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਬ੍ਰਜ ਵਿੱਚ) |
| ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ | 1886 | ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ, ਲਾਹੌਰ — ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ (ਪੇਪਰਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ) |
| ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ | 1899 | ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ |
| ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ | 1933 | ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ |
| ਪੰਜ ਦਰਿਆ | — | ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ |
| ਨਾਗਮਣੀ | — | ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ |
| ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ | 1953 | ਜਲੰਧਰ |
| ਅਜੀਤ | 1955 | ਜਲੰਧਰ ਦਾ ਦੈਨਿਕ; ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ |
| ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | 1978 | ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ; ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਰਦਾਰ ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਨੇ ਕੀਤੀ (1881, ਲਾਹੌਰ) |
| ਜਗਬਾਣੀ | 1978 | ਜਲੰਧਰ; ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ |
- ਅੰਜੁਮਨ-ਏ-ਪੰਜਾਬ (1865, ਲਾਹੌਰ) — ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਡਾ. ਗੋਟਲੀਬ ਵਿਲਹੈਲਮ ਲਾਈਟਨਰ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਸਭਾ — ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ 1926 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ (1954) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ — ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ।
- ਪੰਜਾਬ ਕਲਾ ਪਰਿਸ਼ਦ (ਰਾਜ ਕਲਾ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) — ਕਵੀ ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ 2017 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਰਹੇ।
- ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ (ਪੰਜਾਬ), ਪਟਿਆਲਾ — ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਰਤਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਕਸ਼ਾ
ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਥਾਵਾਂ
ਦਰਿਆ
ਨਕਸ਼ਾ: geoBoundaries (ODbL; DataMeet CC BY 2.5 IN), Natural Earth ਦਰਿਆ (ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ)
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਕਿਹੜਾ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: C — ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ 1886 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਹੇਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਅਜੀਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਜਗਬਾਣੀ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ ਆਏ।
ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
- ਦਮੋਦਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਹੀਰ ਲਿਖੀ; ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੀਰ (1766)। ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ, ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਹੀਰ ਨਹੀਂ ਲਿਖੀ।
- ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ = ਸੁੰਦਰੀ (ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ, 1898)। ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ = ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਰਲਾਓ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ = ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ (1955, ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ) — ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਸੁਨੇਹੜੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1956)। ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਨਪੀਠ = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ (1981)। ਗਿਆਨਪੀਠ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲਕਾਰ = ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ (1999)।
- ਲੂਣਾ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦਾ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਬਾਰੇ ਕਾਵਿ-ਨਾਟਕ ਹੈ (ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1967) — ਨਾਵਲ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਾਦਰਯਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।
- ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹਨ (ਦ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਹੈ); ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ ਆਲੋਚਕ ਹਨ।
- ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜੰਗਨਾਮਾ (ਪੰਜਾਬੀ, 1846, ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ) ਬਨਾਮ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ ਦਾ ਜੰਗਨਾਮਾ (ਫ਼ਾਰਸੀ, 1765, ਅਬਦਾਲੀ)। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜੰਗਨਾਮਾ ਨਹੀਂ।
- ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼: ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਿਖਿਆ; ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਨੇ (ਨਵੀਨ) ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼। ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੂਰਜ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਿਆ।
- ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ (1886) ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ; ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ (1899) ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੈ; ਅਜੀਤ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਜਗਬਾਣੀ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਨ।
- ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ — ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ (ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ); ਪੰਜ ਦਰਿਆ — ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ; ਨਾਗਮਣੀ — ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ।
- ਪਿੰਜਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਹਨ — ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ, ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਦ ਵੰਡਰ ਦੈਟ ਵਾਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਬਾਸ਼ਮ ਦੀ ਹੈ — ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਹੀਂ।
- ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਗਿਆਨਪੀਠ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਸਰਸਵਤੀ ਸਨਮਾਨ ਨਹੀਂ।
ਤੁਰੰਤ ਦੁਹਰਾਈ
ਪੇਪਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਇਹ ਪੜ੍ਹੋ।
ਝਟਪਟ ਤੱਥ
- ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਸਰੋਤ: ਸ਼ੌਰਸੈਨੀ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤ
- ਗੁਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਰੂਪ: ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ
- ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਵੀ: ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ (ਪਾਕਪਟਨ)
- ਪਹਿਲੀ ਕਾਫ਼ੀ: ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ; ਕਾਫ਼ੀ ਦੇ ਉਸਤਾਦ: ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ
- ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ (1930): ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ
- ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼: ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ
- ਪਹਿਲੀ ਹੀਰ: ਦਮੋਦਰ; ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੀਰ (1766): ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ
- ਪਹਿਲਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ: ਪੀਲੂ
- ਪੂਰਨ ਭਗਤ: ਕਾਦਰਯਾਰ, ਫਿਰ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼
- ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ: ਚਨਾਬ ਦਰਿਆ
- ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਵਾਰ: ਨਜਾਬਤ
- ਜੰਗਨਾਮਾ (ਫ਼ਾਰਸੀ, 1765): ਕਾਜ਼ੀ ਨੂਰ ਮੁਹੰਮਦ
- ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ: ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖ਼ਬਾਰ (1886)
- ਓਮ ਜੈ ਜਗਦੀਸ਼ ਹਰੇ: ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ
- ਪਹਿਲਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ: ਸੁੰਦਰੀ (1898)
- ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲ ਦੇ ਪਿਤਾਮਾ: ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ (ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ)
- ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਟੈਗੋਰ: ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ
- ਪ੍ਰੀਤ ਲੜੀ (1933): ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ
- ਬਿਰਹਾ ਦਾ ਸੁਲਤਾਨ: ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ (ਲੂਣਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 1967)
- ਗਿਆਨਪੀਠ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 1981, ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ 1999
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ
ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀਰ ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖੀ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਦਮੋਦਰ (ਲਗਭਗ 1600, ਅਕਬਰ ਦਾ ਸਮਾਂ) ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਹੀਰ ਲਿਖੀ। ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ (1766, ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ) ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਰੂਪ ਹੈ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਕੌਣ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
1955 ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਈਆਂ ਜੀਓ ਲਈ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ। ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੀ, 1956 ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹੜੇ ਲਈ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ
ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ: ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ, ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼, ਲਾਜਵੰਤੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ।
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਸਾਵੇ ਪੱਤਰ — ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਹਰਫ਼ — ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ; ਲਾਜਵੰਤੀ — ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ — ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ।