ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਝ ਸਰਲ ਨਿਯਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਦਰਪਣ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦਾ ਹੈ (ਪਰਾਵਰਤਨ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਅਪਵਰਤਨ)। ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਲੈਂਜ਼ ਰਾਹੀਂ ਅਪਵਰਤਨ ਨਾਲ ਰੈਟਿਨਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਪਰਾਵਰਤਨ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਕਿਹੜਾ ਦਰਪਣ ਕਿੱਥੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਡਾਇਓਪਟਰ ਵਿੱਚ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਅੱਖ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੈਂਜ਼, ਅਤੇ ਆਸਮਾਨ ਨੀਲਾ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਾਵਰਤਨ ਦੇ ਦੋ ਨਿਯਮ
- ਸਮਤਲ, ਅਵਤਲ ਤੇ ਉੱਤਲ ਦਰਪਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
- ਅਪਵਰਤਨ, ਅਪਵਰਤਨ ਅੰਕ, ਲੈਂਜ਼ ਅਤੇ ਡਾਇਓਪਟਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥਾ
- ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਸਮੰਜਨ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਅੱਖ ਦੇ ਦੋਸ਼
- ਵਰਣ-ਵਿਖੇਪਣ, ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ, ਖਿੰਡਾਅ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਅਪਵਰਤਨ
- ਪੂਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਾਵਰਤਨ: ਆਪਟੀਕਲ ਫ਼ਾਈਬਰ, ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਾਵਰਤਨ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਆਪਤਨ ਕੋਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਾਵਰਤਨ ਕੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੀ ਲਾਟ ਜਾਂ ਜਗਦਾ ਬਲਬ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ। ਚੰਦ ਸਮੇਤ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਸਤੂਆਂ ਗ਼ੈਰ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹਨ: ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਰਾਵਰਤਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੱਧੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿੰਨਹੋਲ ਕੈਮਰਾ ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਗਭਗ 3 × 10⁸ m/s ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਚਾਲ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾ ਨਿਯਮ: ਆਪਤਨ ਕੋਣ ਪਰਾਵਰਤਨ ਕੋਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਨਿਯਮ: ਆਪਤਿਤ ਕਿਰਨ, ਪਰਾਵਰਤਿਤ ਕਿਰਨ ਅਤੇ ਆਪਤਨ ਬਿੰਦੂ ਉੱਤੇ ਅਭਿਲੰਬ ਤਿੰਨੇ ਇੱਕੋ ਤਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਕੋਣ ਅਭਿਲੰਬ ਤੋਂ ਮਾਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਪਣ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਹਰ ਪਰਾਵਰਤਕ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸਮਤਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਕਰ।
| ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਾ ਗੁਣ | ਸਮਤਲ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ |
|---|---|
| ਵਾਸਤਵਿਕ ਜਾਂ ਆਭਾਸੀ | ਆਭਾਸੀ; ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ |
| ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਉਲਟਾ | ਸਿੱਧਾ |
| ਆਕਾਰ | ਵਸਤੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ |
| ਦੂਰੀ | ਦਰਪਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਓਨੀ ਹੀ ਦੂਰ ਜਿੰਨੀ ਵਸਤੂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ |
| ਪਾਸੇ | ਪਾਰਸ਼ਵ ਉਲਟਾਅ: ਖੱਬਾ ਸੱਜਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ |
θ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਦੋ ਸਮਤਲ ਦਰਪਣ ਵਿਚਕਾਰ ਪਈ ਵਸਤੂ ਦੇ 360/θ − 1 ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ: 90° ਉੱਤੇ 3 ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਮਾਂਤਰ ਦਰਪਣ ਅਣਗਿਣਤ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਲੀਡੋਸਕੋਪ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਦਰਪਣ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਨਮੂਨੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਰੀਸਕੋਪ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੋ ਸਮਤਲ ਦਰਪਣ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲਾਕਾਰ ਦਰਪਣ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਅਵਤਲ ਦਰਪਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉੱਤਲ ਦਰਪਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਧ ਖੇਤਰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਗੋਲਾਕਾਰ ਦਰਪਣ ਇੱਕ ਖੋਖਲੇ ਗੋਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਧਰੁਵ (P) ਹੈ; ਗੋਲੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵਕਰਤਾ ਕੇਂਦਰ (C) ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਰਧਵਿਆਸ ਵਕਰਤਾ ਅਰਧਵਿਆਸ (R) ਹੈ। ਮੁੱਖ ਧੁਰੇ ਦੇ ਸਮਾਂਤਰ ਕਿਰਨਾਂ ਮੁੱਖ ਫੋਕਸ (F) ਉੱਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਰੀ PF ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਦਰਪਣਾਂ ਲਈ f = R/2।
| ਵਸਤੂ ਦੀ ਥਾਂ | ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੀ ਥਾਂ | ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਆਕਾਰ |
|---|---|---|
| ਅਨੰਤ ਉੱਤੇ | F ਉੱਤੇ | ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ, ਬਿੰਦੂ ਵਰਗਾ |
| C ਤੋਂ ਪਰੇ | F ਅਤੇ C ਵਿਚਕਾਰ | ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ, ਛੋਟਾ |
| C ਉੱਤੇ | C ਉੱਤੇ | ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ, ਬਰਾਬਰ ਆਕਾਰ |
| C ਅਤੇ F ਵਿਚਕਾਰ | C ਤੋਂ ਪਰੇ | ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ, ਵੱਡਾ |
| F ਉੱਤੇ | ਅਨੰਤ ਉੱਤੇ | ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ |
| P ਅਤੇ F ਵਿਚਕਾਰ | ਦਰਪਣ ਦੇ ਪਿੱਛੇ | ਆਭਾਸੀ, ਸਿੱਧਾ, ਵੱਡਾ |
1/v + 1/u = 1/f, ਜਿੱਥੇ u ਵਸਤੂ ਦੀ ਦੂਰੀ, v ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੀ ਦੂਰੀ ਅਤੇ f ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਹੈ। ਸਾਰੀਆਂ ਦੂਰੀਆਂ ਧਰੁਵ ਤੋਂ ਮਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਆਪਤਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀਆਂ ਧਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਉਲਟ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਿਣਾਤਮਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਵਤਲ ਦਰਪਣ ਦੀ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਰਿਣਾਤਮਕ ਅਤੇ ਉੱਤਲ ਦਰਪਣ ਦੀ ਧਨਾਤਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡਦਰਸ਼ਨ m = −v/u; ਰਿਣਾਤਮਕ m ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੇ ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ।
ਵੱਡੇ ਅਵਤਲ ਦਰਪਣ ਸੂਰਜੀ ਭੱਠੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਗਰਮੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਵਤਲ ਦਰਪਣ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਾਰਚ ਜਾਂ ਹੈੱਡਲਾਈਟ ਦੇ ਬਲਬ ਪਿੱਛੇ ਪਰਾਵਰਤਕ ਅਵਤਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਫੋਕਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਬਲਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਾਕਤਵਰ ਸਮਾਂਤਰ ਕਿਰਨ-ਪੁੰਜ ਬਣ ਕੇ ਨਿਕਲੇ।
ਅਪਵਰਤਨ ਅਤੇ ਲੈਂਜ਼
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸੰਘਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਭਿਲੰਬ ਵੱਲ ਝੁਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਅਭਿਲੰਬ ਤੋਂ ਦੂਰ।
ਅਪਵਰਤਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਝੁਕਣਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਤਿਰਛਾ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੀ ਚਾਲ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਕੱਚ ਵਿੱਚ (ਵਿਰਲੇ ਤੋਂ ਸੰਘਣੇ) ਜਾਂਦਿਆਂ ਕਿਰਨ ਅਭਿਲੰਬ ਵੱਲ ਝੁਕਦੀ ਹੈ; ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਿਆਂ (ਸੰਘਣੇ ਤੋਂ ਵਿਰਲੇ) ਇਹ ਅਭਿਲੰਬ ਤੋਂ ਦੂਰ ਝੁਕਦੀ ਹੈ। ਅਭਿਲੰਬ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਕਿਰਨ ਸਿੱਧੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਈ ਪੈਨਸਿਲ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਮੁੜੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਤੈਰਨ ਵਾਲਾ ਤਲਾਅ ਅਸਲ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਡੂੰਘਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਟੇ ਕੱਚ ਦੀ ਸਲੈਬ ਹੇਠਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਠੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦਾ ਅਪਵਰਤਨ ਅੰਕ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਿੰਨਾ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: n = ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਚਾਲ ÷ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਚਾਲ। ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਇਕਾਈ ਨਹੀਂ। ਵੱਧ ਅਪਵਰਤਨ ਅੰਕ ਵਾਲਾ ਮਾਧਿਅਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਤੇ ਦੋ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਲਈ ਆਪਤਨ ਕੋਣ ਦੀ sine ਅਤੇ ਅਪਵਰਤਨ ਕੋਣ ਦੀ sine ਦਾ ਅਨੁਪਾਤ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਨੈੱਲ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।
ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਫੈਲਾਉਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ: P = 1/f, ਜਿੱਥੇ f ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। SI ਇਕਾਈ ਡਾਇਓਪਟਰ (D) ਹੈ; 1 D ਉਸ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ 1 m ਹੋਵੇ। +2.0 D ਵਾਲਾ ਲੈਂਜ਼ f = 0.5 m ਵਾਲਾ ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ −2.0 D ਵਾਲਾ f = −0.5 m ਵਾਲਾ ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼। ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖੇ ਲੈਂਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਜੁੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਇੱਕ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਵਿਰਤੀ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਵਿਰਤੀ ਸਰੋਤ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਲਈ, 2F ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਵਸਤੂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ 2F ਉੱਤੇ ਉਸੇ ਆਕਾਰ ਦਾ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। F ਅਤੇ ਲੈਂਜ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖੀ ਵਸਤੂ ਆਭਾਸੀ, ਸਿੱਧਾ, ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ: ਇਹ ਵੱਡਦਰਸ਼ੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੈ।
ਲੈਂਜ਼ਾਂ ਲਈ 1/v − 1/u = 1/f, ਅਤੇ ਵੱਡਦਰਸ਼ਨ m = v/u। ਦੂਰੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਮਾਪੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਧਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਰਿਣਾਤਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਟਾਓ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਦਰਪਣ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ।
ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸ਼
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਨਿਕਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
| ਅੱਖ ਦਾ ਹਿੱਸਾ | ਇਹ ਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ |
|---|---|
| ਕੌਰਨੀਆ | ਸਾਹਮਣੇ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਰਤ; ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਅਪਵਰਤਨ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ |
| ਆਇਰਿਸ | ਗੂੜ੍ਹਾ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀ ਪਰਦਾ ਜੋ ਪੁਤਲੀ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕਾਬੂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਖ ਨੂੰ ਰੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ |
| ਪੁਤਲੀ | ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦਾ ਛੇਕ; ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ, ਮੱਧਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੌੜੀ |
| ਅੱਖ ਦਾ ਲੈਂਜ਼ | ਲਚਕੀਲਾ ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਜੋ ਰੈਟਿਨਾ ਉੱਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ, ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ |
| ਸਿਲੀਅਰੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ | ਲੈਂਜ਼ ਨੂੰ ਫੜਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ, ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ |
| ਰੈਟਿਨਾ | ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸੰਵੇਦੀ ਪਰਦਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੜਾਂ ਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ |
| ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾੜੀ | ਰੈਟਿਨਾ ਤੋਂ ਬਿਜਲਈ ਸੰਕੇਤ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
| ਅੰਨ੍ਹਾ ਬਿੰਦੂ | ਜਿੱਥੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾੜੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ; ਛੜਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ੰਕੂ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ |
- ਕੌਰਨੀਆਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਝੁਕਦਾ ਹੈ
- ਪੁਤਲੀਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲੰਘੇ, ਇਹ ਕਾਬੂ ਕਰਦੀ ਹੈ
- ਅੱਖ ਦਾ ਲੈਂਜ਼ਫੋਕਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ
- ਰੈਟਿਨਾਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਸੈੱਲ ਸੰਕੇਤ ਭੇਜਦੇ ਹਨ
- ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾੜੀਸੰਕੇਤ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ
ਅੱਖ ਦੇ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਆਪਣੀ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ। ਸਿਲੀਅਰੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਲੈਂਜ਼ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ; ਸੁੰਗੜਨ ਉੱਤੇ ਲੈਂਜ਼ ਮੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਦਾ ਬਿੰਦੂ ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਅੱਖ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਨਿਕਟ ਬਿੰਦੂ ਹੈ, ਲਗਭਗ 25 cm, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੂਰੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਅੱਖ ਦਾ ਦੂਰ ਬਿੰਦੂ ਅਨੰਤ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
| ਦੋਸ਼ | ਕੀ ਗੜਬੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | ਇਲਾਜ |
|---|---|---|
| ਨਿਕਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ (ਮਾਇਓਪੀਆ) | ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ; ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਰੈਟਿਨਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅੱਖ ਦਾ ਗੋਲਾ ਲੰਮਾ ਜਾਂ ਲੈਂਜ਼ ਵੱਧ ਵਕਰ | ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼ |
| ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ (ਹਾਈਪਰਮੈਟ੍ਰੋਪੀਆ) | ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਧੁੰਦਲੀਆਂ; ਨਿਕਟ ਬਿੰਦੂ 25 cm ਤੋਂ ਦੂਰ; ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਰੈਟਿਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅੱਖ ਦਾ ਗੋਲਾ ਛੋਟਾ | ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ |
| ਜਰ-ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਪ੍ਰੈੱਸਬਾਇਓਪੀਆ) | ਉਮਰ ਨਾਲ ਸਿਲੀਅਰੀ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਲਚਕ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਬਾਈਫੋਕਲ ਲੈਂਜ਼ |
| ਮੋਤੀਆਬਿੰਦ | ਅੱਖ ਦਾ ਲੈਂਜ਼ ਦੁੱਧੀਆ ਤੇ ਧੁੰਦਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ | ਸਰਜਰੀ (ਅਪਰੇਸ਼ਨ) |
| ਅਸਟਿਗਮੈਟਿਜ਼ਮ | ਕੌਰਨੀਆ ਦੀ ਅਸਮਾਨ ਵਕਰਤਾ; ਲੇਟਵੀਆਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਵੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਫੋਕਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ | ਬੇਲਨਾਕਾਰ ਲੈਂਜ਼ |
ਰੈਟਿਨਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਸੰਵੇਦੀ ਸੈੱਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਛੜਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸ਼ੰਕੂ ਰੰਗ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸ਼ੰਕੂ ਠੀਕ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਉਹ ਕੁਝ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਇਹ ਰੰਗ-ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ
ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਲਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੁੜਦਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਿੰਡਦਾ ਹੈ; ਬੈਂਗਣੀ ਤੇ ਨੀਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ।
ਕੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਸੱਤ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ। ਹਰ ਰੰਗ ਵੱਖਰੇ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ: ਲਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ ਬੈਂਗਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਪੱਟੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਹੈ। ਆਈਜ਼ਕ ਨਿਊਟਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਦਾ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਦੂਜਾ ਉਲਟਾ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਚਿੱਟੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
VIBGYOR: ਬੈਂਗਣੀ, ਜਾਮਣੀ, ਨੀਲਾ, ਹਰਾ, ਪੀਲਾ, ਸੰਤਰੀ, ਲਾਲ। ਬੈਂਗਣੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੜਦਾ ਹੈ; ਲਾਲ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸਣਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਮੀਂਹ ਮਗਰੋਂ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਕੁਦਰਤੀ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਛੋਟੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਧੁੱਪ ਬੂੰਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਅਪਵਰਤਿਤ ਤੇ ਵਿਖੇਪਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਪਰਾਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਮੁੜ ਅਪਵਰਤਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਵੇ।
| ਅਸੀਂ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ | ਕਾਰਨ |
|---|---|
| ਨੀਲਾ ਆਸਮਾਨ | ਹਵਾ ਦੇ ਅਣੂ ਘੱਟ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨੀਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਲ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਖਿੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ |
| ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਡੁੱਬਦੇ ਸਮੇਂ ਲਾਲ ਸੂਰਜ | ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਵਾ ਦੀ ਮੋਟੀ ਪਰਤ ਲੰਘਦਾ ਹੈ; ਨੀਲਾ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਲ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ |
| ਲਾਲ ਖ਼ਤਰੇ ਤੇ ਰੁਕਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ | ਧੁੰਦ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਿੰਡਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦੂਰੋਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ |
| ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਾਲਾ ਆਸਮਾਨ | ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਖਿੰਡਾਅ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ |
| ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਟਿਮਟਿਮਾਉਣਾ | ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਅਪਵਰਤਨ: ਹਵਾ ਹਿੱਲਣ ਨਾਲ ਤਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਦਲਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੁੜਦਾ ਹੈ |
| ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ | ਇਹ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫੈਲੇ ਸਰੋਤ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਬਦਲਾਅ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |
| ਸੂਰਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਸਣਾ ਤੇ ਦੇਰ ਨਾਲ ਡੁੱਬਣਾ | ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਅਪਵਰਤਨ: ਅਸਲ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 2 ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅਸਲ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਓਨਾ ਹੀ ਬਾਅਦ |
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੰਘਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਵਿਰਲੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਤਨ ਕੋਣ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕ ਕੋਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ: ਸਾਰਾ ਸੰਘਣੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਾਵਰਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੀਰੇ ਦੀ ਚਮਕ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ ਕ੍ਰਾਂਤਿਕ ਕੋਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਫਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਟੀਕਲ ਫ਼ਾਈਬਰ, ਜੋ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੰਕੇਤਾਂ ਅਤੇ ਐਂਡੋਸਕੋਪੀ ਲਈ ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਕੱਚ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਗਰਮ ਸੜਕਾਂ ਤੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੇੜੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵੱਧ ਗਰਮ ਤੇ ਵਿਰਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਰਤੋਂਆਂ: ਲੰਮੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੰਪਰਕ, ਐਂਡੋਸਕੋਪੀ (ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਦੇਖਣਾ), ਜੈੱਟ ਇੰਜਣਾਂ ਅੰਦਰ ਤਾਪਮਾਨ ਮਾਪਣ ਵਾਲੇ ਸੈਂਸਰ, ਅਤੇ ਛੱਤ ਤੋਂ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ ਤੱਕ ਧੁੱਪ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਲੀਆਂ।
ਹੋਰ ਤੱਥ ਜੋ ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
ਸੂਰਜ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਧਰਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 8 ਮਿੰਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਧਿਅਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਖ਼ਾਲੀ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਲੰਘ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਮਤਲ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਕੱਦ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦਰਪਣ ਤੁਹਾਡੇ ਕੱਦ ਦਾ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਅਪਵਰਤਨ ਅੰਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਣਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਹਲਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤੈਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਘਣਤਾ ਅਤੇ ਪੁੰਜ ਘਣਤਾ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਉੱਲੂ ਵਰਗੇ ਰਾਤ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਰੈਟਿਨਾ ਵਿੱਚ ਛੜਾਂ ਬਹੁਤ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕੂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੱਧਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਇੱਲ ਤੇ ਬਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਦਿਨ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕੂ ਵੱਧ ਅਤੇ ਛੜਾਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਟਾਮਿਨ A ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਰਤੌਂਧੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਰਾਬ ਕੌਰਨੀਆ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ ਅੰਨ੍ਹਾਪਣ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅੱਖ ਦਾ ਕੌਰਨੀਆ ਲਗਾ ਕੇ ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਜਾਲ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ
- ਸਮਤਲ ਦਰਪਣ ਖੱਬਾ-ਸੱਜਾ ਉਲਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਆਭਾਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਹੀਂ।
- ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਵਕਰਤਾ ਅਰਧਵਿਆਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹੈ: f = R/2, 2R ਨਹੀਂ।
- ਉੱਤਲ ਦਰਪਣ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- P = 1/f ਵਿੱਚ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰਿਣਾਤਮਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਨਿਕਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
- ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਲਾਲ ਇਸ ਲਈ ਹਨ ਕਿ ਲਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਖਿੰਡਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।
- ਤਾਰੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਅਪਵਰਤਨ ਕਾਰਨ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਿੰਡਾਅ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ; ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ।
ਐਨਕਾਂ ਵਾਲਾ −2.5 D ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਲੈਂਜ਼ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਲੈਂਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਫੋਕਸ ਦੂਰੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
f = 1/P = 1/(−2.5) = −0.4 m = −40 cm। ਰਿਣਾਤਮਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਵਤਲ ਲੈਂਜ਼ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਕਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਰੇ ਕਿਉਂ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਤਾਰੇ ਇੰਨੇ ਦੂਰ ਹਨ ਕਿ ਬਿੰਦੂ ਸਰੋਤ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹਿੱਲਦੀਆਂ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਅਪਵਰਤਨ ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤਾਰਾ ਟਿਮਟਿਮਾਉਂਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਟਿਕਵੀਂ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।
- ਸਮਤਲ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ
- ਆਭਾਸੀ, ਸਿੱਧਾ, ਬਰਾਬਰ, ਪਾਰਸ਼ਵ ਉਲਟਿਆ
- ਹੈੱਡਲਾਈਟ ਬਲਬ ਪਿੱਛੇ ਦਰਪਣ
- ਅਵਤਲ
- ਲੈਂਜ਼ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਇਕਾਈ
- ਡਾਇਓਪਟਰ (D)
- ਸਪਸ਼ਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੂਰੀ
- 25 cm
- ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਲੈਂਜ਼
- ਉੱਤਲ
- ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੜਨ ਵਾਲਾ ਰੰਗ
- ਬੈਂਗਣੀ
- ਹੀਰੇ ਦੀ ਚਮਕ
- ਪੂਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਾਵਰਤਨ
- ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਥਾਈਪਣ
- ਲਗਭਗ 1/16 s
- ਖਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀ ਚਾਲ: 3 × 10⁸ m/s
- ਆਪਤਨ ਕੋਣ = ਪਰਾਵਰਤਨ ਕੋਣ
- f = R/2; ਦਰਪਣ: 1/v + 1/u = 1/f
- ਅਵਤਲ ਦਰਪਣ: ਹੈੱਡਲਾਈਟ, ਸ਼ੇਵਿੰਗ, ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ; ਉੱਤਲ: ਪਿੱਛੇ ਦੇਖਣ ਲਈ
- P = 1/f ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ; ਇਕਾਈ ਡਾਇਓਪਟਰ
- ਨਿਕਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ: ਅਵਤਲ; ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ: ਉੱਤਲ; ਜਰ-ਦੂਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ: ਬਾਈਫੋਕਲ; ਅਸਟਿਗਮੈਟਿਜ਼ਮ: ਬੇਲਨਾਕਾਰ
- VIBGYOR: ਲਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਬੈਂਗਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੜਦਾ
- ਨੀਲਾ ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣਾ: ਖਿੰਡਾਅ; ਟਿਮਟਿਮਾਉਣਾ: ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਅਪਵਰਤਨ