ਕਾਰਜ, ਊਰਜਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਸਰੋਤ

ਕਾਰਜ ਦੀ SI ਇਕਾਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੇਮਜ਼ ਪ੍ਰੈਸਕੌਟ ਜੂਲ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। 1 ਜੂਲ ਉਹ ਕਾਰਜ ਹੈ ਜੋ 1 ਨਿਊਟਨ ਦਾ ਬਲ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਬਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ 1 ਮੀਟਰ ਹਿਲਾਉਣ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਇਕਾਈ ਕਿਲੋਜੂਲ ਹੈ: 1 kJ = 1000 J।

ਪੁੰਜ m ਨੂੰ ਉਚਾਈ h ਤੱਕ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਕਾਰਜ W = m × g × h ਹੈ। ਜੋ ਕੁਲੀ 15 kg ਦਾ ਥੈਲਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 1.5 m ਉੱਚਾ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ 15 × 10 × 1.5 = 225 J ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, g = 10 m/s² ਮੰਨ ਕੇ। ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਧਰੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨ ਨਾਲ ਗੁਰੂਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਰ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਗਤੀ ਕਾਰਨ ਵਸਤੂ ਕੋਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਊਰਜਾ: KE = ½mv², ਜਿੱਥੇ m ਪੁੰਜ ਤੇ v ਚਾਲ ਹੈ। ਚਾਲ ਦਾ ਵਰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚਾਲ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਪੁੰਜ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਗਣੀ। 4 m/s ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ 15 kg ਪੁੰਜ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਦੀ KE = ½ × 15 × 4 × 4 = 120 J ਹੈ।

ਸਥਿਤੀ ਜਾਂ ਆਕਾਰ ਕਾਰਨ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਊਰਜਾ। ਉਚਾਈ h ਤੱਕ ਚੁੱਕੀ ਵਸਤੂ ਦੀ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣੀ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ PE = mgh ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਪਹੁੰਚੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 6 m ਉੱਚੀ ਰੱਖੀ 10 kg ਦੀ ਵਸਤੂ ਦੀ PE = 10 × 10 × 6 = 600 J ਹੈ, g = 10 m/s² ਮੰਨ ਕੇ। ਖਿੱਚਿਆ ਰਬੜ ਬੈਂਡ, ਖਿਡੌਣਾ ਕਾਰ ਦਾ ਕੱਸਿਆ ਸਪਰਿੰਗ ਅਤੇ ਝੁਕੀ ਕਮਾਨ ਵੀ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਊਰਜਾ ਨਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਨਾ ਨਸ਼ਟ; ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੂਪ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਮਗਰੋਂ ਕੁੱਲ ਊਰਜਾ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਦੀ ਦਰ, ਜਾਂ ਊਰਜਾ ਵਰਤਣ ਦੀ ਦਰ: P = W / t। ਇਸ ਦੀ SI ਇਕਾਈ ਵਾਟ (W) ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਜੇਮਜ਼ ਵਾਟ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹੈ। 1 W = 1 J/s। ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨਾ ਕਾਰਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਛੇਤੀ ਮੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੱਧ ਹੈ। 60 s ਵਿੱਚ 1200 J ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ 1200 ÷ 60 = 20 W ਹੈ।

1 kWh ਉਹ ਊਰਜਾ ਹੈ ਜੋ 1000 W ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ, ਭਾਵ ਹਰ ਸੈਕਿੰਡ 1000 J, 1 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 1 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ 3600 ਸੈਕਿੰਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 1 kWh = 1000 × 3600 J = 3.6 × 10⁶ J। ਘਰ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਬਿੱਲ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਇੱਕ 'ਯੂਨਿਟ' ਦਾ ਅਰਥ 1 kWh ਹੈ।

ਕੋਲਾ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੇ ਜੰਤੂਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਕਾਰਬਨ, ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਤੇ ਸਲਫ਼ਰ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਸਲਫ਼ਰ ਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੇ ਆਕਸਾਈਡ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਾਰਬਨ ਡਾਈਆਕਸਾਈਡ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ ਹੈ।

ਉੱਚੇ ਡੈਮ ਪਿੱਛੇ ਰੋਕੇ ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤਿਜ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਈਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਡੈਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਤੱਕ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਿੱਗਦਾ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਲ-ਭੰਡਾਰ ਮੁੜ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੱਡੇ ਡੈਮ ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਡੋਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਸਥਿਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਹੇਠ ਡੁੱਬੇ ਪੌਦੇ ਆਕਸੀਜਨ ਬਿਨਾਂ ਗਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੀਥੇਨ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦੇ ਟਿਹਰੀ ਡੈਮ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਉੱਤੇ ਸਰਦਾਰ ਸਰੋਵਰ ਡੈਮ, ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ।

ਗੋਹਾ, ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਸੀਵਰੇਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਘੋਲ (ਸਲਰੀ) ਬਣਾ ਕੇ ਆਕਸੀਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬੰਦ ਡਾਈਜੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਣ-ਆਕਸੀ ਸੂਖਮਜੀਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਬਾਇਓਗੈਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 75% ਤੱਕ ਮੀਥੇਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧੂੰਏਂ ਬਿਨਾਂ ਬਲਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਰਹਿੰਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ ਬਚੀ ਸਲਰੀ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਤੇ ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਖਾਦ ਹੈ। ਬਾਇਓਗੈਸ ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਗੈਸ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜਦੋਂ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਦੀ ਸੀਮਤ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਤੇ ਵਾਸ਼ਪਸ਼ੀਲ ਪਦਾਰਥ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦਾ ਕੋਲਾ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਟ ਬਿਨਾਂ ਬਲਦਾ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਧੂੰਆਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਕੋਲ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੌਣ-ਚੱਕੀਆਂ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕੱਢਦੀਆਂ ਤੇ ਅਨਾਜ ਪੀਸਦੀਆਂ ਸਨ; ਅੱਜ ਪੌਣ ਟਰਬਾਈਨ ਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਪੱਖੇ ਜਨਰੇਟਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਪੌਣ ਊਰਜਾ ਫ਼ਾਰਮ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੌਣ ਸਾਲ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ 15 km/h ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਲ ਨਾਲ ਵਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਮੀਆਂ: ਬਹੁਤ ਜ਼ਮੀਨ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਟਰਬਾਈਨਾਂ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਸੰਭਾਲ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਰੁਕਣ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

ਈਥੇਨੌਲ ਇੱਕ ਜੈਵਿਕ ਈਂਧਣ ਹੈ ਜੋ ਗੰਨੇ ਦੇ ਰਸ ਜਾਂ ਸੀਰੇ ਦੀ ਖੰਡ ਦੇ ਖਮੀਰਣ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਇਸ ਨੂੰ ਪੈਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਕੜ, ਗੋਬਰ ਗੈਸ ਅਤੇ ਕੋਲਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ (ਕੋਲਾ ਪੁਰਾਣੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ), ਪਰ ਨਿਊਕਲੀ ਊਰਜਾ ਨਹੀਂ: ਇਹ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਤੋੜਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅੰਦਰੋਂ ਕਾਲਾ ਰੰਗਿਆ ਡੱਬਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਚਿੱਟੀ ਜਾਂ ਚਮਕੀਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪ ਸੋਖਦੀ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਲੱਗੀ ਕੱਚ ਦੀ ਪਲੇਟ ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤਾਪ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਕੈਦ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਰਪਣ ਵਾਧੂ ਧੁੱਪ ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਪਰਾਵਰਤਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਈਂਧਣ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਂ ਬੱਦਲਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜੀ ਵਾਟਰ ਹੀਟਰ ਵੀ ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।

ਉਹ ਯੰਤਰ ਜੋ ਧੁੱਪ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਲੀਕਾਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਆਮ ਸੈੱਲ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ 0.5–1 V ਵੋਲਟੇਜ ਅਤੇ ਲਗਭਗ 0.7 W ਬਿਜਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਸੈੱਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਘੱਟ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਦਰਜੇ ਦਾ ਸਿਲੀਕਾਨ ਸੀਮਤ ਤੇ ਮਹਿੰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਚਾਂਦੀ ਖ਼ਰਚਾ ਹੋਰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸੂਰਜੀ ਪੈਨਲ ਬਣਾਉਟੀ ਉਪਗ੍ਰਹਿਆਂ ਤੇ ਪੁਲਾੜੀ ਖੋਜ-ਯਾਨਾਂ, ਟ੍ਰੈਫ਼ਿਕ ਸਿਗਨਲਾਂ, ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ, ਅਤੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ TV ਰਿਲੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਜਵਾਰੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਮਰੱਥਾ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਖੰਭਾਤ (ਕੈਂਬੇ) ਦੀ ਖਾੜੀ, ਫਿਰ ਕੱਛ ਦੀ ਖਾੜੀ। ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰਬਨ ਡੈਲਟਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਘੱਟ ਹੈ।

ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਦਾ ਵਿਖੰਡਨ ਕੋਲੇ ਦੇ ਕਾਰਬਨ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਣੂ ਨੂੰ ਬਾਲਣ ਨਾਲੋਂ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵਰਤਿਆ ਈਂਧਣ ਰੇਡੀਓਐਕਟਿਵ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਤੇ ਟਿਕਾਣੇ ਲਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਵਿਕਿਰਨ ਦਾ ਰਿਸਾਅ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੈ, ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਬਣਾਉਣੇ ਮਹਿੰਗੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੀਮਤ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਨਿਊਕਲੀ ਊਰਜਾ ਨਾ-ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਹੈ।

• ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਫੜੀ ਰੱਖਣਾ, ਜਾਂ ਪੱਧਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨਾ, ਗੁਰੂਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਫ਼ਰ ਕਾਰਜ ਹੈ — ਭਾਵੇਂ ਥਕਾਵਟ ਹੋਵੇ।
• ਚਾਲ ਦੁੱਗਣੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਤਿਜ ਊਰਜਾ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੋ ਗੁਣਾ ਨਹੀਂ।
• ਕਿਲੋਵਾਟ ਘੰਟਾ ਊਰਜਾ ਦੀ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਵਾਟ ਤੇ ਹਾਰਸ ਪਾਵਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਹਨ।
• ਨਿਊਕਲੀ ਰਿਐਕਟਰ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਵਿਖੰਡਨ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਤੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਬੰਬ ਸੰਯੋਜਨ।
• ਮੋਟਰ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਯੰਤਰਿਕ ਊਰਜਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ; ਜਨਰੇਟਰ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ।
• ਬਾਇਓਗੈਸ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੀਥੇਨ ਹੈ; LPG ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਊਟੇਨ ਤੇ ਪ੍ਰੋਪੇਨ।

60 W ਦਾ ਬੱਲਬ ਰੋਜ਼ 6 ਘੰਟੇ ਜਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਬਿਜਲਈ ਊਰਜਾ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਯੂਨਿਟਾਂ?

50 kg ਪੁੰਜ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ 20 s ਵਿੱਚ 6 m ਉੱਚੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂਤਾ ਵਿਰੁੱਧ ਉਸ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪਤਾ ਕਰੋ। g = 10 m/s² ਲਓ।

• W = F × s; ਇਕਾਈ ਜੂਲ
• ਸਿਫ਼ਰ ਕਾਰਜ: ਵਿਸਥਾਪਨ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਬਲ ਸਮਕੋਣ ਉੱਤੇ
• KE = ½mv²; PE = mgh
• ਊਰਜਾ ਨਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਨਸ਼ਟ
• P = W / t; 1 W = 1 J/s; 1 hp = 746 W
• 1 kWh = 1 ਯੂਨਿਟ = 3.6 × 10⁶ J
• ਬਾਇਓਗੈਸ: ਮੀਥੇਨ; ਸੂਰਜੀ ਸੈੱਲ: ਸਿਲੀਕਾਨ
• ਰਿਐਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖੰਡਨ; ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਸੰਯੋਜਨ