MockSutraNotes
GENERAL AWARENESS · GEOGRAPHY

ਭਾਰਤ: ਜਲਵਾਯੂ, ਮਿੱਟੀਆਂ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤ

ਮਾਨਸੂਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚਾਰ ਰੁੱਤਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਹਵਾਵਾਂ, ਮੀਂਹ, ਛੇ ਮੁੱਖ ਮਿੱਟੀਆਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਸਾਉਣੀ, ਹਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਜ਼ਾਇਦ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਅਤੇ ਖਣਿਜ, ਕੋਲਾ, ਤੇਲ ਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ।

Punjab PolicePSSSBPPSC20 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂRead in English
ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਲੇ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਧੁੰਦ ਦੀ ਪੱਟੀ, ਵਿੱਚੋਂ ਧੁੱਪ ਦੀ ਕਿਰਨ
ਮੀਨਮੁੱਟੀ ਝਰਨੇ, ਕੇਰਲ ਨੇੜੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਉੱਤੇ ਮਾਨਸੂਨੀ ਬੱਦਲ। ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਲਗਭਗ 1 ਜੂਨ ਨੂੰ, ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਾਟ ਨਮ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪਵਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: Nagesh Jayaraman, Wikimedia Commons · CC BY 2.0

ਭਾਰਤ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਮਾਨਸੂਨੀ ਹੈ: ਹਵਾਵਾਂ ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੀਂਹ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੀਂਹ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਫ਼ਸਲ ਕਿੱਥੇ ਉੱਗੇਗੀ। ਧਰਤੀ ਹੇਠ ਕੋਲਾ, ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਣਿਜ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਸਥਾਨਕ ਹਵਾਵਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਰੁੱਖਾਂ, ਫ਼ਸਲੀ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਖਣਿਜ ਦੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:

  • ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਕੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ
  • ਚਾਰ ਰੁੱਤਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਕਿੱਥੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
  • ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਛੇ ਮੁੱਖ ਮਿੱਟੀਆਂ
  • ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖ
  • ਸਾਉਣੀ, ਹਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਜ਼ਾਇਦ ਫ਼ਸਲਾਂ
  • ਖਣਿਜ, ਕੋਲਾ, ਤੇਲ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ
1 ਜੂਨ
ਮਾਨਸੂਨ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ
ਆਮ ਆਮਦ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼
ਮਾਵਸਿਨਰਾਮ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ
ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਮੇਘਾਲਿਆ
3
ਫ਼ਸਲੀ ਰੁੱਤਾਂ
ਸਾਉਣੀ, ਹਾੜ੍ਹੀ, ਜ਼ਾਇਦ

ਜਲਵਾਯੂ ਨੂੰ ਕੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਾਨਸੂਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਹੈ।

ਛੇ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ ਜਲਵਾਯੂ ਘੜਦੀਆਂ ਹਨ: ਅਕਸ਼ਾਂਸ਼, ਉਚਾਈ, ਦਬਾਅ ਤੇ ਹਵਾਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਦੂਰੀ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਧਰਾਤਲ। ਉਚਾਈ ਨਾਲ ਹਵਾ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਹਰ 1,000 m ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 6.5 °C। ਇਸ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲੋਂ ਠੰਢਾ ਹੈ: ਇਹ ਕਿਤੇ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ
  1. 1
    ਧਰਤੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
    ਅਪ੍ਰੈਲ–ਮਈ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦਾ ਖੇਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਠੰਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦਬਾਅ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
  2. 2
    ਹਵਾਵਾਂ ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ
    ਦੱਖਣੀ ਅੱਧ ਦੀਆਂ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਵਪਾਰਕ ਹਵਾਵਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਘੁੰਮਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਮੋੜਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
  3. 3
    ਨਮ ਹਵਾਵਾਂ ਕੇਰਲ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
    ਇਹ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੋਂ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਗਭਗ 1 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਤੱਟ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਹਨ।
  4. 4
    ਦੋ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ
    ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਸ਼ਾਖ਼ਾ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਢਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
  5. 5
    ਮਾਨਸੂਨ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੀ ਹੈ
    ਅਕਤੂਬਰ–ਨਵੰਬਰ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਠੰਢੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਬਾਅ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੋਰ ਕਾਰਕ: ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ ਉੱਤੇ ITCZ (ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੀ ਪੱਟੀ) ਦਾ ਖਿਸਕਣਾ, ਤਿੱਬਤੀ ਪਠਾਰ ਦਾ ਗਰਮ ਹੋਣਾ, ਜੈੱਟ ਧਾਰਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਸਾਗਰ ਦਾ ਐਲ ਨੀਨੋ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਮਾਨਸੂਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨੀਲੇ ਤੇ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਲਾਲ ਤੀਰ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਹਰੇ ਤੀਰ ਅਤੇ ITCZ ਲਈ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮੁੜਵੀਂ ਪੱਟੀ
ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ (ਲਾਲ ਤੀਰ) ਦੀ ਆਮਦ ਦੀਆਂ ਔਸਤ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ। ਇਹ ਲਗਭਗ 1 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ। ਹਰੇ ਤੀਰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ: ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਆਮ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਂ 2014 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਹਨ (ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਲੱਦਾਖ ਜਾਂ ਦਾਦਰਾ–ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਤੇ ਦਮਨ–ਦੀਉ ਦਾ 2020 ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ ਨਹੀਂ)। IMD ਦੀ 2020 ਦੀ ਸੋਧੀ ਆਮ ਤਾਰੀਖ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨਸੂਨ ਲਗਭਗ 8 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਢਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Saravask (based on Planemad and Nichalp), Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ

ਨਮੀ ਹਵਾ ਵਿਚਲੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਫ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤਾਪਮਾਨ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਂਭੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਭਾਫ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਪੇਖਿਕ ਨਮੀ (relative humidity) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 100% ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਹਵਾ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਤ੍ਰੇਲ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police Constable 2021 — ਦਾਅਵਾ (A): ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਠੰਡਾ ਹੈ। ਕਾਰਨ (R): ਕਸ਼ਮੀਰ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PSSSB Clerk 2021 — ਕਿਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਮਾਨਸੂਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਸੂਨ ਬਾਰੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਕਥਨ ਸਹੀ ਹਨ? 1. ਮਾਨਸੂਨ ਉਹ ਧੁਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੁਆਲੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੇਤੀ-ਚੱਕਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। 2. ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਭਿੰਨਤਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਉਗਾਉਣ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੈ। 3. ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਲਾਹੇਵੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਰੁੱਤਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਦੀਆਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ।

ਰੁੱਤਮਹੀਨੇਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤਨਵੰਬਰ ਦੇ ਅੱਧ ਤੋਂ ਫ਼ਰਵਰੀਸਾਫ਼ ਅਸਮਾਨ; ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜਾਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
ਗਰਮੀ ਦੀ ਰੁੱਤਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਲੂ; ਪੂਰਬ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ
ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਮਾਨਸੂਨ (ਬਰਸਾਤ)ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰਭਾਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲਾਨਾ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ
ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੀ ਮਾਨਸੂਨਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ'ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਗਰਮੀ' (ਗਰਮ, ਹੁੰਮਸ ਭਰੇ ਦਿਨ) ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ; ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੱਟ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੀਂਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
NCERT ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਰ ਰੁੱਤਾਂ। ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਥੋੜ੍ਹੇ ਵੱਖਰੇ ਮਹੀਨੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ: ਜਨਵਰੀ–ਫ਼ਰਵਰੀ (ਸਰਦੀ), ਮਾਰਚ–ਮਈ (ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ), ਜੂਨ–ਸਤੰਬਰ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ) ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ–ਦਸੰਬਰ (ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ)।
ਸਰਦੀ, ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ
ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜਾਂ

ਭੂ-ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਿਸਟਮ। ਪੰਜਾਬ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਮੀਂਹ; ਕਣਕ ਲਈ ਚੰਗਾ।

ਗਰਮੀ, ਉੱਤਰ
ਲੂ

ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਮਈ–ਜੂਨ ਦੀਆਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਗਰਮ, ਖ਼ੁਸ਼ਕ, ਧੂੜ ਭਰੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ।

ਗਰਮੀ, ਦੱਖਣ
ਅੰਬ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ

ਕੇਰਲ ਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਮੀਂਹ ਜੋ ਅੰਬ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਬਲੌਸਮ ਸ਼ਾਵਰ' ਕੌਫ਼ੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਗਰਮੀ, ਪੂਰਬ
ਨੌਰਵੈਸਟਰ (ਕਾਲਬੈਸਾਖੀ)

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਹਵਾ, ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ; ਚਾਹ, ਪਟਸਨ ਤੇ ਚੌਲਾਂ ਲਈ ਚੰਗੇ।

ਸਥਾਨਕ ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਜੋ ਪੇਪਰ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।

ਮੀਂਹ ਕਿੱਥੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ: ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ 400 cm ਤੋਂ ਵੱਧ; ਮੇਘਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਵਸਿਨਰਾਮ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਸਤ ਮੀਂਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ ਵਿੱਚ 60 cm ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦਾ ਪੂਰਬੀ (ਹਵਾ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਵਾਲਾ) ਪਾਸਾ ਮੀਂਹ-ਛਾਂ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ ਵੱਧ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2016 — ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਦੀ ਰੁੱਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਮੀਂਹ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਤੇ ਮੋਹਲੇਧਾਰ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਗੜੇ ਵੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੀ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਮਿੱਟੀਆਂ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਦਰਿਆ ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਲਾਵਾ ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਲੈਟਰਾਈਟ।

ਮਿੱਟੀਕਿੱਥੇਖ਼ੂਬੀਆਂਫ਼ਸਲਾਂ
ਜਲੋਢਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿੰਧ-ਗੰਗਾ ਮੈਦਾਨ; ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਡੈਲਟੇਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ; ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ; ਪੋਟਾਸ਼, ਫ਼ਾਸਫ਼ੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਤੇ ਚੂਨਾਕਣਕ, ਚੌਲ, ਗੰਨਾ
ਕਾਲੀ (ਰੇਗੁਰ)ਦੱਖਣ ਦਾ ਲਾਵਾ ਖੇਤਰ: ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਗੁਜਰਾਤ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਨਮੀ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ; ਸੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਤਰੇੜਾਂ; ਚੂਨਾ, ਪੋਟਾਸ਼, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ ਭਰਪੂਰਕਪਾਹ — ਇਸ ਲਈ 'ਕਾਲੀ ਕਪਾਹ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ'
ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੀਪੂਰਬੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ ਦੱਖਣ ਪਠਾਰ: ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਓਡੀਸ਼ਾ, ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹਲੋਹੇ ਕਾਰਨ ਲਾਲ; ਗਿੱਲੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਪੀਲੀਮੋਟੇ ਅਨਾਜ, ਦਾਲਾਂ, ਮੂੰਗਫਲੀ
ਲੈਟਰਾਈਟਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ: ਕੇਰਲ, ਕਰਨਾਟਕ, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਪਹਾੜੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬਮੀਂਹ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਧੋ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਲੀਚਿੰਗ); ਹੁੰਮਸ ਘੱਟਚਾਹ, ਕੌਫ਼ੀ, ਕਾਜੂ (ਖਾਦ ਨਾਲ)
ਮਾਰੂਥਲੀਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨਰੇਤਲੀ ਤੇ ਖਾਰੀ; ਹੇਠਾਂ ਕੰਕਰਬਾਜਰਾ; ਸਿੰਚਾਈ ਨਾਲ ਹੋਰ ਫ਼ਸਲਾਂ
ਜੰਗਲੀ (ਪਹਾੜੀ)ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀਆਂਪਤਲੀ; ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਮਸ ਭਰਪੂਰਪਹਾੜੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹ ਤੇ ਫਲ
ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ: ਖਾਦਰ (ਨਵੀਂ, ਹੜ੍ਹ ਵਾਲੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਵੱਧ ਉਪਜਾਊ) ਅਤੇ ਬਾਂਗਰ (ਪੁਰਾਣੀ, ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੰਕਰ ਵਾਲੀ, ਘੱਟ ਉਪਜਾਊ)।
ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿੱਲਾਂ ਕੱਟਣ ਲਈ ਭਾਰੀ ਗੈਂਤੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਪਿੱਛੇ ਚਿਣੀਆਂ ਲਾਲ ਪੱਥਰ-ਸਿੱਲਾਂ ਦੀ ਕੰਧ
ਅੰਗਾਡੀਪੁਰਮ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਲੈਟਰਾਈਟ ਦੀਆਂ ਸਿੱਲਾਂ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ। ਲੈਟਰਾਈਟ ਪੁੱਟਣ ਵੇਲੇ ਨਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇਮਾਰਤੀ ਇੱਟ ਵਜੋਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਨਾਂ ਲਾਤੀਨੀ ਸ਼ਬਦ later, 'ਇੱਟ', ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Werner Schellmann, Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.5
ਕਾਲੀ ਬਨਾਮ ਲੈਟਰਾਈਟ ਮਿੱਟੀ
ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ
ਲੈਟਰਾਈਟ ਮਿੱਟੀ
ਕਿਸ ਤੋਂ ਬਣੀ
ਦੱਖਣ ਦਾ ਲਾਵਾ (ਬੇਸਾਲਟ)
ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਦੀ ਲੀਚਿੰਗ
ਪਾਣੀ
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭਦੀ
ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ
ਮੁੱਖ ਫ਼ਸਲ
ਕਪਾਹ
ਚਾਹ, ਕੌਫ਼ੀ, ਕਾਜੂ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC DDSWO 2023 — ਸੂਚੀ I (ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਿੱਟੀਆਂ: A. ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ, B. ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ, C. ਲਾਲ ਮਿੱਟੀ, D. ਲੈਟਰਾਈਟ ਮਿੱਟੀ) ਦਾ ਸੂਚੀ II (ਮੁੱਖ ਰਾਜ/ਖੇਤਰ: 1. ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ, ਉੜੀਸਾ, ਮਨੀਪੁਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ; 2. ਸਿੰਧ-ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਮੈਦਾਨ; 3. ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਪੱਛਮੀ ਕਰਨਾਟਕ, ਪੂਰਬੀ ਉੜੀਸਾ; 4. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਐਮ.ਪੀ., ਗੁਜਰਾਤ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC ICS 2016 — 'ਰੇਗੁਰ' ਸ਼ਬਦ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PSSSB Excise Inspector 2026 — 'ਖਾਦਰ' ਅਤੇ 'ਬਾਂਗਰ' ਮਿੱਟੀਆਂ ਜਲੋੜੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀਆਂ ਉਪ-ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ। ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਕਥਨ ਮਿੱਟੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਕੁਦਰਤੀ ਬਨਸਪਤੀ: ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਜਿੰਨਾ ਵੱਧ ਮੀਂਹ, ਓਨਾ ਸੰਘਣਾ ਤੇ ਹਰਾ ਜੰਗਲ; ਉਚਾਈ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ।

ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਿਸਮਮੀਂਹ / ਥਾਂਖ਼ਾਸ ਰੁੱਖ
ਊਸ਼ਣ ਸਦਾਬਹਾਰ200 cm ਤੋਂ ਵੱਧ; ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ, ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ, ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰਆਬਨੂਸ, ਮਹੋਗਨੀ, ਰੋਜ਼ਵੁੱਡ, ਰਬੜ, ਸਿਨਕੋਨਾ
ਊਸ਼ਣ ਪਤਝੜੀ (ਮਾਨਸੂਨੀ)70–200 cm; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੇਸਾਗਵਾਨ, ਸਾਲ, ਬਾਂਸ, ਸ਼ੀਸ਼ਮ, ਚੰਦਨ, ਖੈਰ
ਕੰਡੇਦਾਰ ਤੇ ਝਾੜੀਦਾਰ70 cm ਤੋਂ ਘੱਟ; ਰਾਜਸਥਾਨ, ਗੁਜਰਾਤ, ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਦੱਖਣਕਿੱਕਰ (ਅਕੇਸ਼ੀਆ), ਪਾਮ, ਥੋਹਰ, ਕੈਕਟਸ
ਪਰਬਤੀਹਿਮਾਲਿਆ, ਉਚਾਈ ਅਨੁਸਾਰਓਕ, ਚੈਸਟਨਟ; ਫਿਰ ਚੀੜ, ਦਿਓਦਾਰ, ਸਿਲਵਰ ਫ਼ਰ, ਸਪ੍ਰੂਸ; ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਜੂਨੀਪਰ, ਭੋਜ-ਪੱਤਰ
ਮੈਂਗਰੋਵ (ਜਵਾਰੀ)ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਦਰਿਆਈ ਡੈਲਟੇਸੁੰਦਰੀ ਰੁੱਖ; ਜੜ੍ਹਾਂ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ
ਮੈਂਗਰੋਵ ਗੰਗਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਡੈਲਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਦਾਬਹਾਰ (Evergreen) ਰੁੱਖ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੇਪਰ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਡੈਲਟਾਈ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 'ਸਦਾਬਹਾਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਲਾ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਨਾਮਲਾਈ ਪਹਾੜੀਆਂ (ਨੀਲਗਿਰੀ, ਅਨਾਮਲਾਈ ਤੇ ਪਲਾਨੀ ਪਹਾੜੀਆਂ) ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗਦੇ ਹਨ।
ਸਲੇਟੀ ਚਿੱਕੜ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗਾਰੇ ਭਰੀ ਜਵਾਰੀ ਖਾੜੀ, ਪਿੱਛੇ ਮੈਂਗਰੋਵ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੰਘਣੀ ਕਤਾਰ, ਧੁੰਦਲਾ ਅਸਮਾਨ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ–ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਡੈਲਟੇ ਉੱਤੇ ਸੁੰਦਰਬਨ ਦਾ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ। ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜਵਾਰ ਚਿੱਕੜ ਨੂੰ ਡੋਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਉੱਪਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁੰਦਰੀ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਨਾਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Pinakpani, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਕਿਸਮ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗ਼ਲਤ ਜੋੜੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰੋ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦਰਿਆ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਡੈਲਟਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਖੇਤੀ: ਫ਼ਸਲੀ ਰੁੱਤਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲਾਂ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸਾਉਣੀ ਮਾਨਸੂਨ ਨਾਲ, ਹਾੜ੍ਹੀ ਸਰਦੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜ਼ਾਇਦ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਛੋਟੀ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ।

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫ਼ਸਲੀ ਰੁੱਤਾਂ
ਸਾਉਣੀ (ਖ਼ਰੀਫ਼)
ਹਾੜ੍ਹੀ (ਰਬੀ)
ਜ਼ਾਇਦ
ਬਿਜਾਈ
ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਆਮਦ (ਜੂਨ–ਜੁਲਾਈ)
ਸਰਦੀ (ਅਕ–ਦਸੰ)
ਗਰਮੀ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ
ਵਾਢੀ
ਸਤੰ–ਅਕ
ਅਪ੍ਰੈਲ–ਜੂਨ
ਸਾਉਣੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ
ਫ਼ਸਲਾਂ
ਝੋਨਾ, ਮੱਕੀ, ਮੋਟੇ ਅਨਾਜ, ਕਪਾਹ, ਪਟਸਨ
ਕਣਕ, ਜੌਂ, ਛੋਲੇ, ਸਰ੍ਹੋਂ
ਤਰਬੂਜ਼-ਖ਼ਰਬੂਜ਼ਾ, ਖੀਰਾ, ਚਾਰਾ
ਚੌਲ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਹੈ; ਕਣਕ (Wheat) ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਨਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਅਤੇ ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲਾਂ

ਜੋ ਫ਼ਸਲਾਂ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਥਾਨਕ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਫ਼ਸਲਾਂ (subsistence crops) ਹਨ — ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੇ ਖੇਤ ਦਾ ਅਨਾਜ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਉਗਾਈਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਪਾਹ, ਗੰਨਾ ਜਾਂ ਚਾਹ, ਨਕਦੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਹਨ।

ਇੱਕ ਭੋਜਨ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ਾਨੀ ਫ਼ਸਲ
ਪਾਣੀ ਭਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਕੇ ਚਿੱਕੜ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਹਰੇ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰ, ਪਿੱਛੇ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਰੁੱਖ
ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਭਰੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸਾਉਣੀ ਫ਼ਸਲ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲੁਆਈ
Thamizhpparithi Maari, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀਆਂ ਕੱਟੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਗੋਲ ਪਹਾੜੀ, ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਉੱਚੇ ਪਤਲੇ ਛਾਂਦਾਰ ਰੁੱਖ
ਮੁੰਨਾਰ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਚਾਹ ਦਾ ਬਾਗ਼। ਚਾਹ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਿੱਘੀਆਂ, ਸਿੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਸਾਮ ਅਤੇ ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਹੋਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਤਰ ਹਨ।
Ruben Joseph, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਤਸਵੀਰ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2021 — ਸਾਉਣੀ (ਖ਼ਰੀਫ਼) ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC ICS 2016 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਹਾੜ੍ਹੀ (ਰਬੀ) ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਪੁਰਾਣੇ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾਂ ਹਨ; ਤੱਟਾਂ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲ।

ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ

ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 70% ਤੱਕ ਲੋਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੈਮੇਟਾਈਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 50–60% ਲੋਹੇ ਵਾਲਾ। ਲਿਮੋਨਾਈਟ ਵੀ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਹੈ। ਬਾਕਸਾਈਟ ਵੱਖਰਾ ਹੈ: ਇਹ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੀ ਕੱਚੀ ਧਾਤ ਹੈ।

ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ→ਹੈਮੇਟਾਈਟ→ਲਿਮੋਨਾਈਟ→ਸਾਰੇ ਲੋਹਾ ਦਿੰਦੇ
ਖਣਿਜਕਿੱਥੇਨੋਟ
ਕੱਚਾ ਲੋਹਾਓਡੀਸ਼ਾ–ਝਾਰਖੰਡ ਪੱਟੀ; ਬੈਲਾਡੀਲਾ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ); ਕੁਦਰੇਮੁਖ (ਕਰਨਾਟਕ)ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਮਾਲ
ਕੋਲਾਦਾਮੋਦਰ ਘਾਟੀ: ਝਰੀਆ, ਰਾਣੀਗੰਜ, ਬੋਕਾਰੋਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਕੋਲਾ, ਲਗਭਗ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ
ਲਿਗਨਾਈਟਨੇਵੇਲੀ, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂਘਟੀਆ ਦਰਜੇ ਦਾ ਭੂਰਾ ਕੋਲਾ
ਅਬਰਕ (ਮਾਈਕਾ)ਕੋਡਰਮਾ–ਗਯਾ–ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ ਪੱਟੀ, ਝਾਰਖੰਡਬਿਜਲਈ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ
ਬਾਕਸਾਈਟਅਮਰਕੰਟਕ ਪਠਾਰ; ਪੰਚਪਤਮਾਲੀ (ਕੋਰਾਪੁਟ, ਓਡੀਸ਼ਾ)ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੀ ਕੱਚੀ ਧਾਤ
ਯੂਰੇਨੀਅਮਜਾਦੂਗੁੜਾ, ਝਾਰਖੰਡਪਰਮਾਣੂ ਈਂਧਣ; ਕੇਰਲ ਦੀ ਮੋਨਾਜ਼ਾਈਟ ਰੇਤ ਤੋਂ ਥੋਰੀਅਮ
ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ (Chota Nagpur Plateau) (ਝਾਰਖੰਡ ਤੇ ਨੇੜੇ) ਕੋਲੇ, ਲੋਹੇ ਅਤੇ ਅਬਰਕ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਖਣਨ ਖੇਤਰ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੂਹਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਲੇਟੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਪੁਟਾਈ ਕਰਦੀ ਵੱਡੀ ਪੀਲੀ ਐਕਸਕੇਵੇਟਰ ਮਸ਼ੀਨ, ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਅਤੇ ਚਟਾਨੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਬਲਦੀ ਲਾਲ ਅੱਗ ਦਾ ਟੁਕੜਾ
ਧਨਬਾਦ, ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਝਰੀਆ ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਖਾਣ — ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੋਕਿੰਗ-ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਲਾਲ ਚਮਕ ਝਰੀਆ ਦੀਆਂ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੀਆਂ ਕੋਲਾ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: TripodStories-AB, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਊਰਜਾ ਸਰੋਤਮੁੱਖ ਥਾਵਾਂ
ਤੇਲ — ਅਸਾਮ (ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਰਾਜ)ਡਿਗਬੋਈ, ਨਾਹਰਕਟੀਆ, ਮੋਰਾਨ–ਹੁਗਰੀਜਾਨ, ਗਾਲੇਕੀ
ਤੇਲ — ਹੋਰ ਥਾਂਮੁੰਬਈ ਹਾਈ (ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ); ਅੰਕਲੇਸ਼ਵਰ (ਗੁਜਰਾਤ); ਖਰਸਾਂਗ (ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀਡਿਗਬੋਈ, ਅਸਾਮ (1901)
ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀਤਾਰਾਪੁਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਹਿਲਾ), ਰਾਵਤਭਾਟਾ (ਰਾਜਸਥਾਨ), ਕਲਪੱਕਮ ਤੇ ਕੁਡਨਕੁਲਮ (ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ), ਨਰੋਰਾ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਕਾਕਰਾਪਾਰ (ਗੁਜਰਾਤ), ਕੈਗਾ (ਕਰਨਾਟਕ)
ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਜਲੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸੂਰਜੀ ਅਤੇ ਪੌਣ ਊਰਜਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2016 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਝਾਰਖੰਡ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੋਲਾ ਉਤਪਾਦਕ ਖਾਣ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਾਰੇ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਸਿਵਾਏ:
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC JE 2021 — ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ: ਸੂਚੀ I (ਪਰਮਾਣੂ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ): (A) ਨਰੋਰਾ (B) ਕਾਕਰਾਪਾਰ (C) ਕੁਡਨਕੁਲਮ (D) ਕੈਗਾ; ਸੂਚੀ II (ਰਾਜ): 1. ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 2. ਕਰਨਾਟਕ 3. ਗੁਜਰਾਤ 4. ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ। ਕੋਡ: A B C D
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ

ਆਖ਼ਰੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਲਪ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜਾਂ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਜਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਨਹੀਂ।
  • ਨੌਰਵੈਸਟਰ = ਬੰਗਾਲ ਤੇ ਅਸਾਮ; ਅੰਬ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ = ਕੇਰਲ ਤੇ ਕਰਨਾਟਕ; ਲੂ = ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨ।
  • ਖਾਦਰ ਨਵੀਂ ਤੇ ਵੱਧ ਉਪਜਾਊ ਹੈ; ਬਾਂਗਰ ਪੁਰਾਣੀ, ਕੰਕਰ ਵਾਲੀ।
  • ਰੇਗੁਰ = ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ (ਕਪਾਹ)। ਲੈਟਰਾਈਟ = ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ (ਚਾਹ, ਕੌਫ਼ੀ, ਕਾਜੂ, ਇੱਟਾਂ)।
  • ਜੂਨੀਪਰ ਅਤੇ ਸਿਲਵਰ ਫ਼ਰ ਪਹਾੜੀ ਰੁੱਖ ਹਨ; ਮੈਂਗਰੋਵ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੁੰਦਰੀ ਹੈ।
  • ਬਾਕਸਾਈਟ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ।
  • ਖਰਸਾਂਗ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਮਾਨਸੂਨ ਚਲੀ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੀਂਹ ਕਿਉਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜਾਂ — ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਿਸਟਮ — ਪੱਛਮੀ ਹਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆ ਕੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮੀਂਹ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਕਣਕ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਸਰੋਤ ਫ਼ਲੈਸ਼ਕਾਰਡ
ਮਾਨਸੂਨ ਕੇਰਲ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ
ਲਗਭਗ 1 ਜੂਨ
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ
ਮਾਵਸਿਨਰਾਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ
ਕਾਲਬੈਸਾਖੀ
ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨੌਰਵੈਸਟਰ
ਰੇਗੁਰ
ਕਾਲੀ ਕਪਾਹ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ
ਸੁੰਦਰੀ ਰੁੱਖ
ਮੈਂਗਰੋਵ, ਸੁੰਦਰਬਨ
ਸਾਉਣੀ ਕਿਸ ਨਾਲ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਮਾਨਸੂਨ
ਮੁੱਖ ਹਾੜ੍ਹੀ ਫ਼ਸਲ
ਕਣਕ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ
ਝਰੀਆ, ਝਾਰਖੰਡ
'ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੂਹਰ'
ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇਲ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ
ਡਿਗਬੋਈ, ਅਸਾਮ
ਝਟਪਟ ਤੱਥ
  • ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਗਰਮ → ਘੱਟ ਦਬਾਅ → ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ
  • ਕੇਰਲ ਲਗਭਗ 1 ਜੂਨ; ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ
  • ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੀਂਹ: ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜਾਂ (ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ)
  • ਜਲੋਢ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ; ਕਾਲੀ = ਰੇਗੁਰ = ਕਪਾਹ; ਲੈਟਰਾਈਟ = ਲੀਚਿੰਗ
  • ਸਦਾਬਹਾਰ 200 cm ਤੋਂ ਵੱਧ; ਪਤਝੜੀ 70–200 cm; ਕੰਡੇਦਾਰ 70 cm ਤੋਂ ਘੱਟ
  • ਸਾਉਣੀ = ਮਾਨਸੂਨ; ਹਾੜ੍ਹੀ = ਸਰਦੀ (ਕਣਕ); ਜ਼ਾਇਦ = ਛੋਟੀ ਗਰਮੀ
  • ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਧਾਤਾਂ: ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ, ਹੈਮੇਟਾਈਟ, ਲਿਮੋਨਾਈਟ; ਬਾਕਸਾਈਟ = ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ
  • ਝਰੀਆ ਕੋਲਾ; ਡਿਗਬੋਈ ਤੇਲ; ਖਰਸਾਂਗ ਅਰੁਣਾਚਲ ਵਿੱਚ

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ?

ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨਮ ਹਵਾਵਾਂ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਤੋਂ ਇਸ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੂਨ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?

ਕੇਰਲ ਤੱਟ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ, ਲਗਭਗ 1 ਜੂਨ ਨੂੰ।

ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜਾਂ ਕੀ ਹਨ?

ਘੱਟ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਜੋ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਦੀ ਦਾ ਮੀਂਹ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨੌਰਵੈਸਟਰ ਕੀ ਹਨ?

ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੇ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ–ਮਈ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਗਰਜ-ਤੂਫ਼ਾਨ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ, ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੜਿਆਂ ਨਾਲ। ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲਬੈਸਾਖੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਲੀ ਮਿੱਟੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ?

ਜਲੋਢ ਮਿੱਟੀ, ਜੋ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਦੇ ਡੈਲਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਉਪਜਾਊ ਹੈ।

ਕਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਕਪਾਹ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਮੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਂਭਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਦੀਆਂ ਲਾਵਾ ਚਟਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੇਗੁਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂਗਰੋਵ ਜੰਗਲ ਕਿੱਥੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ?

ਗੰਗਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ ਦੇ ਡੈਲਟਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਸੇ। ਗੰਗਾ–ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਡੈਲਟੇ ਦਾ ਸੁੰਦਰਬਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।

ਸਾਉਣੀ ਅਤੇ ਹਾੜ੍ਹੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?

ਝੋਨਾ, ਮੱਕੀ ਤੇ ਕਪਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਉਣੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਨਾਲ ਬੀਜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਣਕ, ਛੋਲੇ ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਾੜ੍ਹੀ ਫ਼ਸਲਾਂ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੀਜੀਆਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਵੱਢੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਕੱਚੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ?

ਮੈਗਨੇਟਾਈਟ (ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, 70% ਤੱਕ ਲੋਹਾ), ਹੈਮੇਟਾਈਟ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ) ਅਤੇ ਲਿਮੋਨਾਈਟ। ਬਾਕਸਾਈਟ ਲੋਹੇ ਦੀ ਧਾਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਖੇਤਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਅਸਾਮ। ਡਿਗਬੋਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ (1901) ਹੈ; ਨਾਹਰਕਟੀਆ ਅਤੇ ਮੋਰਾਨ–ਹੁਗਰੀਜਾਨ ਅਸਾਮ ਦੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰ ਹਨ। ਖਰਸਾਂਗ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲ ਬਾਰੇ ਹੋਰ

← ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਸ