MockSutraNotes
GENERAL AWARENESS · GEOGRAPHY

ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ, ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ (ਜਨਗਣਨਾ 2011)

28 ਰਾਜ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ, ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ, ਪੇਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੇ ਅੰਕੜੇ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ।

Punjab PolicePSSSBPPSC17 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂRead in English
ਭਾਰਤ ਦਾ ਰੰਗਦਾਰ ਨਕਸ਼ਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰਾਜ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ, ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ, ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ ਤੇ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਲਿਖੇ ਹਨ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼। ਚਿੱਟੇ ਗੋਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਹਨ; ਕਾਲੇ ਬਿੰਦੂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ। ਇਹ ਨਕਸ਼ਾ ਨਵੇਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਲੱਦਾਖ (2019) ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 26 ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਾਦਰਾ ਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦੀਵ ਹਾਲੇ ਦੋ ਵੱਖ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ — ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: Maximilian Dörrbecker (Chumwa), Wikimedia Commons · CC BY-SA 2.5

ਭਾਰਤ 28 ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਘ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਰਾਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੇਪਰ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ, ਹਰ ਰਾਜ ਦੇ ਬਣਨ ਦਾ ਸਾਲ, ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੇ ਅੰਕੜੇ, ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜ ਕਿਸ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:

  • ਸਾਰੇ 28 ਰਾਜ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ ਸਮੇਤ
  • ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ, 1953 ਤੋਂ 2020 ਤੱਕ
  • ਖੇਤਰਫਲ ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ
  • ਜਨਗਣਨਾ 2011: ਘਣਤਾ, ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ, ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮ
  • ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਦਰ
  • ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ, ਸਰਹੱਦਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਰਾਜ
28
ਰਾਜ
31 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਤੋਂ
8
ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
26 ਜਨਵਰੀ 2020 ਤੋਂ
121.09 ਕਰੋੜ
ਲੋਕ, ਜਨਗਣਨਾ 2011
ਦੁਨੀਆ ਦੀ 2.4% ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਗਭਗ 17.5% ਲੋਕ

ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਰਾਜ ਨਾਲ ਰਾਜਧਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵੀ — ਸਾਂਝੀਆਂ, ਨਵੀਆਂ ਜਾਂ ਮੌਸਮੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ।

ਰਾਜਰਾਜਧਾਨੀ
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਅਮਰਾਵਤੀ (ਐਲਾਨੀ ਗਈ; ਹਾਲੇ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ)
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਈਟਾਨਗਰ
ਅਸਾਮਦਿਸਪੁਰ
ਬਿਹਾਰਪਟਨਾ
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹਰਾਏਪੁਰ
ਗੋਆਪਣਜੀ
ਗੁਜਰਾਤਗਾਂਧੀਨਗਰ
ਹਰਿਆਣਾਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਸ਼ਿਮਲਾ
ਝਾਰਖੰਡਰਾਂਚੀ
ਕਰਨਾਟਕਬੈਂਗਲੁਰੂ
ਕੇਰਲਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਭੋਪਾਲ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰਮੁੰਬਈ
ਮਣੀਪੁਰਇੰਫ਼ਾਲ
ਮੇਘਾਲਿਆਸ਼ਿਲਾਂਗ
ਮਿਜ਼ੋਰਮਆਈਜ਼ੋਲ
ਨਾਗਾਲੈਂਡਕੋਹਿਮਾ
ਓਡੀਸ਼ਾਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ
ਪੰਜਾਬਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
ਰਾਜਸਥਾਨਜੈਪੁਰ
ਸਿੱਕਮਗੰਗਟੋਕ
ਤਾਮਿਲਨਾਡੂਚੇਨਈ
ਤੇਲੰਗਾਨਾਹੈਦਰਾਬਾਦ
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਅਗਰਤਲਾ
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਲਖਨਊ
ਉੱਤਰਾਖੰਡਦੇਹਰਾਦੂਨ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲਕੋਲਕਾਤਾ
28 ਰਾਜ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ।
ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ

ਜਦੋਂ 2014 ਵਿੱਚ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵੱਖ ਹੋਇਆ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਦਸ ਸਾਲ, ਜੂਨ 2024 ਤੱਕ, ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਰਿਹਾ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਲਾਨਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਹਾਲੇ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਾ ਸਵਾਲ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਈ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਪੇਪਰ ਦਾ ਸਾਲ ਵੇਖੋ।

ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਰਾਜਧਾਨੀਯਾਦ ਰੱਖੋ
ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਸ੍ਰੀ ਵਿਜਯਾ ਪੁਰਮ (ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਂ ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ)2024 ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਬਦਲਿਆ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹਚੰਡੀਗੜ੍ਹ1966 ਤੋਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ; ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਦਾਦਰਾ ਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦੀਵਦਮਨਦੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਿਲਾਏ, 2020
ਦਿੱਲੀ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ)ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀਆਪਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ
ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰਸ੍ਰੀਨਗਰ (ਗਰਮੀਆਂ), ਜੰਮੂ (ਸਰਦੀਆਂ)2019 ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਲੱਦਾਖਲੇਹਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ; ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨਹੀਂ
ਲਕਸ਼ਦੀਪਕਵਰੱਤੀਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ; 36 ਮੂੰਗਾ ਟਾਪੂ
ਪੁਡੂਚੇਰੀਪੁਡੂਚੇਰੀਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ; ਚਾਰ ਵੱਖ ਹਿੱਸੇ
8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼। ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹੈ: ਦਿੱਲੀ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ।
ਦੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ
ਵੱਡੀ ਨੰਗੇ ਕੰਕਰੀਟ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਜਿਸ ਦੀ ਮੁੜੀ ਹੋਈ ਵੱਡੀ ਛੱਤ ਹੈ, ਸਾਫ਼ ਨੀਲੇ ਅਸਮਾਨ ਹੇਠ ਸ਼ਾਂਤ ਤਲਾਅ ਵਿੱਚ ਪਰਛਾਵਾਂ
ਵਿਧਾਨ ਭਵਨ, ਕੈਪੀਟਲ ਕੰਪਲੈਕਸ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ — ਲੇ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਅਰ ਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਂ ਚੰਡੀ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਪਿਆ; 'ਗੜ੍ਹ' ਦਾ ਅਰਥ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ।
UnpetitproleX, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਚੌੜੀ ਪੱਕੀ ਸੜਕ, ਸਟਰੀਟ ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਰਾਬਾਂ ਵਾਲੀ ਚਿੱਟੀ ਇਮਾਰਤ
ਬੀਚ ਪ੍ਰੋਮੇਨੇਡ, ਪੁਡੂਚੇਰੀ — ਕਦੇ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ। ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ 'ਪੁਡੂਚੇਰੀ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਨਵੀਂ ਬਸਤੀ' (ਨਵਾਂ ਨਗਰ)।
Dey.sandip, Wikimedia Commons · CC BY 3.0
ਤਸਵੀਰ
ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨ ਕੁ ਨਿੱਕੇ ਹਲਕੇ-ਹਰੇ ਮੂੰਗਾ ਟਾਪੂ ਤੇ ਚਟਾਨਾਂ ਹਨ
ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਦੀਪ (ਨਾਸਾ, 2015): ਕੇਰਲ ਨੇੜੇ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮੂੰਗਾ ਟਾਪੂ ਤੇ ਚਟਾਨਾਂ। ਇਹ 36 ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ — ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਵਰੱਤੀ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਵਾਂਗ ਇੱਥੇ ਵੀ ਮਲਿਆਲਮ ਆਮ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Jeff Schmaltz, MODIS Land Rapid Response Team, NASA GSFC, Wikimedia Commons · Public domain
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC ACE 2021 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਟਾਪੂ ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਚੰਡੀ ਮੰਦਰ' ਨਾਮਕ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਲੇ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਅਰ ਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: 1956 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵੰਡੇ ਗਏ; ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ।

ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਗਠਨ: ਪੁੱਛੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ
  1. 1953
    ਆਂਧਰਾ ਰਾਜ

    1 ਅਕਤੂਬਰ 1953: ਭਾਸ਼ਾ (ਤੇਲਗੂ) ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ।

  2. 1956
    ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ

    1 ਨਵੰਬਰ 1956: ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ 14 ਰਾਜਾਂ ਤੇ 6 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਕੇਰਲ ਅਤੇ ਸਾਂਝਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਮੇਤ) ਬਣੇ।

  3. 1960
    ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ

    1 ਮਈ 1960: ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ।

  4. 1963
    ਨਾਗਾਲੈਂਡ

    1 ਦਸੰਬਰ 1963: ਅਸਾਮ ਵਿੱਚੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

  5. 1966
    ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ: ਹਰਿਆਣਾ

    1 ਨਵੰਬਰ 1966: ਹਰਿਆਣਾ ਬਣਿਆ; ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਨੂੰ ਗਏ; ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ।

  6. 1971–72
    ਹਿਮਾਚਲ, ਮਣੀਪੁਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਮੇਘਾਲਿਆ

    ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 1971 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਬਣਿਆ; ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ 1972 ਵਿੱਚ।

  7. 1975
    ਸਿੱਕਮ

    16 ਮਈ 1975: 22ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ।

  8. 1987
    ਮਿਜ਼ੋਰਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੋਆ

    ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਤੇ ਅਰੁਣਾਚਲ ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ; ਗੋਆ 30 ਮਈ 1987 ਨੂੰ 25ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।

  9. 2000
    ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਝਾਰਖੰਡ

    ਨਵੰਬਰ 2000: ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚੋਂ। ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਂ ਉੱਤਰਾਂਚਲ ਸੀ।

  10. 2014
    ਤੇਲੰਗਾਨਾ

    2 ਜੂਨ 2014: ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ 29ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ।

  11. 2019
    ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਲੱਦਾਖ

    31 ਅਕਤੂਬਰ 2019: ਰਾਜ ਦੋ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ। ਰਾਜ 29 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 28 ਰਹਿ ਗਏ।

  12. 2020
    ਦੋ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

    26 ਜਨਵਰੀ 2020: ਦਾਦਰਾ ਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦੀਵ ਮਿਲਾਏ ਗਏ। ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 9 ਤੋਂ ਘਟ ਕੇ 8 ਰਹਿ ਗਏ।

ਯਾਦ ਰੱਖੋ

ਨਵੇਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ: ਤੇਲੰਗਾਨਾ 2014 (29ਵਾਂ) → 2000 ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ → ਗੋਆ 1987 (25ਵਾਂ) → ਸਿੱਕਮ 1975 (22ਵਾਂ)।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਦਮਨ, ਦੀਵ ਅਤੇ _________ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਵੱਡੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜ; ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੇ ਅੰਕੜੇ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਧਰਤੀ ਪੱਖੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਲੋਕਾਂ ਪੱਖੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼; ਗੋਆ ਤੇ ਸਿੱਕਮ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ।

ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਾਜ
ਰਾਜਸਥਾਨ
3.42 ਲੱਖ km²
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
3.08 ਲੱਖ km²
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
3.07 ਲੱਖ km²
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
2.41 ਲੱਖ km²
ਗੁਜਰਾਤ
1.96 ਲੱਖ km²
ਨੇੜਲੇ ਅੰਕੜੇ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ ਗੋਆ ਹੈ (ਲਗਭਗ 3,702 km²)।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ (ਜਨਗਣਨਾ 2011)
ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
19.98 ਕਰੋੜ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ
11.24 ਕਰੋੜ
ਬਿਹਾਰ
10.41 ਕਰੋੜ
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
9.13 ਕਰੋੜ
ਜਨਗਣਨਾ 2011। ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਹੈ (ਲਗਭਗ 6.1 ਲੱਖ ਲੋਕ)।
ਮਾਪ (ਜਨਗਣਨਾ 2011)ਭਾਰਤਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ
ਘਣਤਾ (ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀ km²)382ਬਿਹਾਰ 1,106 (ਰਾਜ); ਦਿੱਲੀ 11,320ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 17
ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ (ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦ)943ਕੇਰਲ 1084; ਪੁਡੂਚੇਰੀ 1037 (ਪ੍ਰਦੇਸ਼)ਹਰਿਆਣਾ 879 (ਰਾਜ); ਦਮਨ ਤੇ ਦੀਵ 618 (ਪ੍ਰਦੇਸ਼)
ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ74.04%ਕੇਰਲ, ਲਗਭਗ 94%ਬਿਹਾਰ, 65% ਤੋਂ ਘੱਟ
ਵਾਧਾ, 2001–2011ਲਗਭਗ 17.7%——
ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਜਨਗਣਨਾ 2011' ਕਹਿ ਕੇ ਲਿਖੋ। ਦਿੱਲੀ (868) ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਹਰਿਆਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ, ਰਾਜ ਨਹੀਂ। ਸਾਖਰਤਾ 74.04% ਉਹ ਅੰਕੜਾ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਰਤਦੀਆਂ ਹਨ; ਅੰਤਿਮ ਸਾਰਣੀਆਂ ਲਗਭਗ 73% ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਜ-ਵਾਰ ਨੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਕੇਰਲ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਲਕਾ
ਰਾਜ-ਵਾਰ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ, ਜਨਗਣਨਾ 2011 (2011 ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਜ ਹੱਦਾਂ)। ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ = ਪ੍ਰਤੀ km² ਵੱਧ ਲੋਕ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਤੇ ਕੇਰਲ ਸੰਘਣੇ ਹਨ; ਪਹਾੜੀ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਨਹੀਂ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਔਸਤ 382 ਸੀ। ਤਸਵੀਰ: M Tracy Hunter, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0
ਧਰਮ (ਜਨਗਣਨਾ 2011)ਲੋਕਹਿੱਸਾ
ਹਿੰਦੂ96.63 ਕਰੋੜ79.8%
ਮੁਸਲਮਾਨ17.22 ਕਰੋੜ14.2%
ਈਸਾਈ (ਤੀਜੇ)2.78 ਕਰੋੜ2.3%
ਸਿੱਖ2.08 ਕਰੋੜ1.7%
ਬੋਧੀ0.84 ਕਰੋੜ0.7%
ਜੈਨ0.45 ਕਰੋੜ0.4%
ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਦੇ ਧਰਮ ਅੰਕੜੇ। ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੰਦੂ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ (ਲਗਭਗ 95%)। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਅੰਕੜੇ — 2.77 ਕਰੋੜ ਲੋਕ, ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 895 — ਪੰਜਾਬ ਵਾਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਿਲਾਣ ਕਰੋ: 1. ਕੇਰਲ, 2. ਪੁਡੂਚੇਰੀ, 3. ਦਿੱਲੀ, 4. ਹਰਿਆਣਾ — ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ: a. 1037, b. 1084, c. 879, d. 868।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC OHE 2016 — ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਅਨੁਸਾਰ, 2.78 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਕਿਵੇਂ ਵਧੀ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਦਰ ਘਟੇ ਪਰ ਜਨਮ ਦਰ ਉੱਚੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ।

ਵਾਧੇ ਦੇ ਚਾਰ ਪੜਾਅ (NCERT)
  1. 1
    1901–1921: ਖੜੋਤ
    ਕਾਲ, ਪਲੇਗ ਅਤੇ 1918 ਦੇ ਫ਼ਲੂ ਨੇ ਮੌਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰੱਖੀਆਂ। 1911–21 ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਘਟ ਵੀ ਗਈ।
  2. 2
    1921–1951: ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਧਾ
    ਬਿਹਤਰ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ; ਮੌਤ ਦਰ ਘਟੀ। 1921 ਨੂੰ 'ਮਹਾਨ ਵੰਡ' ਦਾ ਸਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
  3. 3
    1951–1981: ਆਬਾਦੀ ਵਿਸਫੋਟ
    ਮੌਤਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟੀਆਂ ਪਰ ਜਨਮ ਉੱਚੇ ਰਹੇ।
  4. 4
    1981–2011: ਉੱਚਾ ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੁੰਦਾ ਵਾਧਾ
    ਜਨਮ ਦਰ ਘਟਣ ਲੱਗੀ; 2001–11 ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਲਗਭਗ 17.7% ਸੀ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਕੱਚੀ (ਕਰੂਡ) ਜਨਮ ਦਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਰ

ਕੱਚੀ ਜਨਮ ਦਰ = ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜੀਵਤ ਜਨਮ। ਕੱਚੀ ਮੌਤ ਦਰ = ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹਰ 1000 ਲੋਕਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮੌਤਾਂ। ਵਾਧਾ = ਜਨਮ ਦਰ ਘਟਾਓ ਮੌਤ ਦਰ (ਨਾਲ ਪਰਵਾਸ)।

ਜਨਮ ਪ੍ਰਤੀ 1000→ਘਟਾਓ ਮੌਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ 1000→= ਕੁਦਰਤੀ ਵਾਧਾ
ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਗਣਨਾ 1872 ਵਿੱਚ ਹੋਈ; ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੀ ਜਨਗਣਨਾ 1881 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਹਰ ਦਸ ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 2011 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 15ਵੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 7ਵੀਂ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — 1921-1951 ਦੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਤੇ ਸਫ਼ਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦਰ _______।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PSSSB Patwari 2021 — ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਆਬਾਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਜੀਵਤ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਰਾਜ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸੱਤ ਦੇਸ਼ ਧਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਥਲ ਸਰਹੱਦਾਂ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
4,096.7 km
ਚੀਨ
3,488 km
ਪਾਕਿਸਤਾਨ
3,323 km
ਨੇਪਾਲ
1,751 km
ਮਿਆਂਮਾਰ
1,643 km
ਭੂਟਾਨ
699 km
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ
106 km
ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੀਆਂ ਲੰਬਾਈਆਂ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਸਰਹੱਦ ਹੈ; ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨਕਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਗਿਲਗਿਤ-ਬਾਲਤਿਸਤਾਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ)।
ਗੁਆਂਢੀਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ / ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਅਸਾਮ, ਮੇਘਾਲਿਆ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ
ਚੀਨਲੱਦਾਖ, ਹਿਮਾਚਲ, ਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਸਿੱਕਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ
ਪਾਕਿਸਤਾਨਗੁਜਰਾਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੰਜਾਬ, ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਲੱਦਾਖ
ਨੇਪਾਲਉੱਤਰਾਖੰਡ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਸਿੱਕਮ
ਮਿਆਂਮਾਰਅਰੁਣਾਚਲ, ਨਾਗਾਲੈਂਡ, ਮਣੀਪੁਰ, ਮਿਜ਼ੋਰਮ
ਭੂਟਾਨਸਿੱਕਮ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਅਸਾਮ, ਅਰੁਣਾਚਲ
ਸਿੱਕਮ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ: ਨੇਪਾਲ, ਚੀਨ ਤੇ ਭੂਟਾਨ। ਅਰੁਣਾਚਲ ਭੂਟਾਨ, ਚੀਨ ਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮਣੀਪੁਰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਤੁਰੰਤ ਤੱਥ

ਭਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਗੋਲਾਰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ। ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ਲਗਭਗ 8°4'N ਤੋਂ 37°6'N ਅਤੇ 68°7'E ਤੋਂ 97°25'E ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੈ (NCERT)।

1947
ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਰੇਖਾ

ਭਾਰਤ–ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੀ ਭਾਰਤ–ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼) ਸਰਹੱਦ, ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਸਿਰਿਲ ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਨੇ ਖਿੱਚੀ।

1914
ਮੈਕਮੋਹਨ ਰੇਖਾ

ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤ–ਚੀਨ ਰੇਖਾ।

1893
ਡੂਰੰਡ ਰੇਖਾ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ–ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਰੇਖਾ। ਅੱਜ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਹੀਂ।

ਤਿੰਨ ਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੇਪਰ ਰਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਦੇਸ਼ਰਾਜਧਾਨੀਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ
ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨਕਾਬੁਲਪਸ਼ਤੋ, ਦਰੀ
ਪਾਕਿਸਤਾਨਇਸਲਾਮਾਬਾਦਉਰਦੂ
ਚੀਨਬੀਜਿੰਗਮੈਂਡਰਿਨ
ਨੇਪਾਲਕਾਠਮੰਡੂਨੇਪਾਲੀ
ਭੂਟਾਨਥਿੰਫੂਜ਼ੋਂਗਖਾ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ਢਾਕਾਬੰਗਾਲੀ (ਬਾਂਗਲਾ)
ਮਿਆਂਮਾਰਨੇਪੀਡਾਬਰਮੀ
ਸ੍ਰੀਲੰਕਾਸ੍ਰੀ ਜੈਵਰਧਨੇਪੁਰਾ ਕੋਟੇ (ਕੋਲੰਬੋ: ਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ)ਸਿੰਹਲਾ, ਤਾਮਿਲ
ਮਾਲਦੀਵਮਾਲੇਧਿਵੇਹੀ
ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼, ਮੋਟੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ। ਮਾਲਦੀਵ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ: ਇਸ ਦੀ 2014 ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ ਨੇ ਲਗਭਗ 0.40 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ (ਲਗਭਗ 4 ਲੱਖ) ਗਿਣੇ। ਚੀਨ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਬੱਚਾ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾਈ; 2016 ਤੋਂ ਇਹ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਢਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2016 — ਕਿਸ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · RSMSSB LDC 2024 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਸਾਂਝੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਭੂਟਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC OHE 2016 — ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਰੇਖਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਪਛਾਣੋ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · Punjab Police SI 2023 — ਧਿਵੇਹੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ

ਆਖ਼ਰੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਲਪ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਕਵਰੱਤੀ ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ। ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ (ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਵਿਜਯਾ ਪੁਰਮ) ਅੰਡੇਮਾਨ ਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ।
  • ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ = ਹਰਿਆਣਾ (879)। ਦਿੱਲੀ (868) ਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦੀਵ (618) ਹੋਰ ਘੱਟ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ।
  • ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮੂਹ = ਈਸਾਈ (2.78 ਕਰੋੜ), ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ (2.08 ਕਰੋੜ)।
  • ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਨੇਪਾਲ–ਭੂਟਾਨ–ਚੀਨ = ਸਿੱਕਮ। ਅਰੁਣਾਚਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਨ ਭੂਟਾਨ–ਚੀਨ–ਮਿਆਂਮਾਰ।
  • ਭਾਰਤ–ਭੂਟਾਨ ਸਰਹੱਦ = 699 km। 669 ਜਾਂ 696 ਨਾਲ ਨਾ ਰਲਾਓ।
  • ਅੱਜ ਰਾਜ: 28; ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼: 8। ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ 29 ਰਾਜ ਤੇ 7 ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਲਿਖਦੀਆਂ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

1951 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵਧੀ, ਭਾਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਡੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਦਵਾਈਆਂ, ਟੀਕਿਆਂ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਨੇ ਮੌਤ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਨਮ ਦਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉੱਚੀ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਜਨਮਾਂ ਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ — ਭਾਵ ਵਾਧਾ — ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਰਾਜ ਅਤੇ ਜਨਗਣਨਾ ਫ਼ਲੈਸ਼ਕਾਰਡ
ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਕਵਰੱਤੀ
ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਆਈਜ਼ੋਲ
ਦਾਦਰਾ ਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ ਅਤੇ ਦਮਨ ਤੇ ਦੀਵ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਦਮਨ
ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰਾਜ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ, 2 ਜੂਨ 2014
ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ
ਰਾਜਸਥਾਨ
ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰਾਜ
ਗੋਆ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ (ਜਨਗਣਨਾ 2011)
ਕੇਰਲ, 1084
ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਰਾਜ (ਜਨਗਣਨਾ 2011)
ਬਿਹਾਰ, 1,106 ਪ੍ਰਤੀ km²
ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਥਲ ਸਰਹੱਦ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਮਾਲਦੀਵ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਧਿਵੇਹੀ
ਝਟਪਟ ਤੱਥ
  • 28 ਰਾਜ, 8 ਪ੍ਰਦੇਸ਼; ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦਾ ਸਾਂਝਾ
  • 1956 ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੁਨਰਗਠਨ; ਤੇਲੰਗਾਨਾ 2014; ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੇ ਲੱਦਾਖ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 2019
  • ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਗੋਆ ਛੋਟਾ; ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਸਿੱਕਮ ਘੱਟ
  • ਜਨਗਣਨਾ 2011: 121.09 ਕਰੋੜ, ਘਣਤਾ 382, ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ 943, ਸਾਖਰਤਾ 74.04%
  • 1921–51 ਮੌਤ ਦਰ ਘਟੀ; ਕੱਚੀ ਜਨਮ ਦਰ = ਹਰ ਸਾਲ ਪ੍ਰਤੀ 1000 ਜਨਮ
  • ਸਰਹੱਦਾਂ: ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ, ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ, ਭੂਟਾਨ 699 km

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹਨ?

28 ਰਾਜ ਅਤੇ 8 ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼। ਗਿਣਤੀ 2019 ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ, ਜਦੋਂ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੋ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੋ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਿਲਾਏ ਗਏ।

ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀ ਹੈ?

ਕਵਰੱਤੀ। ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ 36 ਮੂੰਗਾ ਟਾਪੂਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਹੈ।

ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੀ ਹੈ?

ਅਮਰਾਵਤੀ ਐਲਾਨੀ ਗਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੋ ਹੁਣ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ, ਜੂਨ 2024 ਤੱਕ ਸਾਂਝੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ ਰਾਜ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਤੇਲੰਗਾਨਾ, 2 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ 29ਵੇਂ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਬਣਿਆ। 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 28 ਰਾਜ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਿਆ।

ਖੇਤਰਫਲ ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ। ਆਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 19.98 ਕਰੋੜ)। ਖੇਤਰਫਲ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹਨ।

ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਲਿੰਗ ਅਨੁਪਾਤ ਕੀ ਸੀ?

ਹਰ 1000 ਮਰਦਾਂ ਪਿੱਛੇ 943 ਔਰਤਾਂ। ਕੇਰਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ (1084) ਅਤੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ (879) ਸੀ।

ਜਨਗਣਨਾ 2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਘਣਤਾ ਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਕੀ ਸੀ?

ਘਣਤਾ 382 ਲੋਕ ਪ੍ਰਤੀ km² ਸੀ, ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਸਾਖਰਤਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ ਅਨੁਸਾਰ 74.04% ਸੀ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ।

ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਥਲ ਸਰਹੱਦ ਹੈ?

ਸੱਤ: ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼, ਚੀਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਨੇਪਾਲ, ਮਿਆਂਮਾਰ, ਭੂਟਾਨ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਤੇ ਮਾਲਦੀਵ ਸਮੁੰਦਰੀ ਗੁਆਂਢੀ ਹਨ।

ਕਿਹੜਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਨੇਪਾਲ, ਭੂਟਾਨ ਤੇ ਚੀਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?

ਸਿੱਕਮ। ਇਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇਪਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਗੰਗਟੋਕ ਹੈ।

ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਰੇਖਾ ਕੀ ਹੈ?

1947 ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਸਿਰਿਲ ਰੈਡਕਲਿਫ਼ ਵੱਲੋਂ ਖਿੱਚੀ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਰਹੱਦ। ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸਾ ਹੁਣ ਭਾਰਤ–ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਹੱਦ ਹੈ।

ਭੂਗੋਲ ਬਾਰੇ ਹੋਰ

← ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਸ