MockSutraNotes
GENERAL AWARENESS · GEOGRAPHY

ਭਾਰਤੀ ਭੂਗੋਲ: ਖਣਿਜ, ਊਰਜਾ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ

ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ, ਬਾਕਸਾਈਟ, ਤਾਂਬਾ, ਅਬਰਕ ਤੇ ਸੋਨਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਲਾ ਤੇ ਤੇਲ ਖੇਤਰ, ਤਾਪ, ਪਣ ਤੇ ਹਰੀ ਬਿਜਲੀ, ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਤੇ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗ, ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ, ਹਾਈਵੇ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੇ ਜਲ-ਮਾਰਗ।

Punjab PolicePSSSBPPSC22 ਮਿੰਟ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂRead in English
ਉੱਪਰ 'Steel Melting Shop-II' ਲਿਖੀ ਵੱਡੀ ਇੱਟ-ਲਾਲ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਇਮਾਰਤ, ਉੱਚੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਚਿਮਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਧੁੰਦ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਰਕੇਲਾ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਸਟੀਲ ਪਿਘਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਪ। ਇਹ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਤੇ ਕੋਲੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Sidharthkochar, Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

ਖਣਿਜ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਹਰ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ। ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਤੇ ਕੋਲਾ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬਾਕਸਾਈਟ ਤੋਂ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦਰਿਆ ਤੇ ਕੋਲਾ ਬਿਜਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਰੇਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਮਾਲ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੇਪਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਖਣਿਜ ਕਿੱਥੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਿਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਨੇ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕਿਸ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਹੈ।

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖੋਗੇ:

  • ਖਣਿਜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਖਣਨ ਪੱਟੀਆਂ
  • ਕੋਲੇ ਦੇ ਦਰਜੇ, ਕੋਲਾ ਖੇਤਰ, ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ
  • ਤਾਪ, ਪਣ, ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਹਰੀ ਬਿਜਲੀ
  • ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ, ਕੱਪੜਾ, ਖੰਡ, ਸੀਮਿੰਟ ਅਤੇ IT
  • ਰੇਲਾਂ, ਹਾਈਵੇ, ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਜਲ-ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ
1853
ਪਹਿਲੀ ਸਵਾਰੀ ਰੇਲ
ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਠਾਣੇ
NH-44
ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ
ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ
NW-1
ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਜਲ-ਮਾਰਗ
ਗੰਗਾ, ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਤੋਂ ਹਲਦੀਆ

ਖਣਿਜ, ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਤੇਲ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਪਠਾਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਤਾਂ ਹਨ; ਕੋਲਾ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਦਰਿਆਈ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਤੇਲ ਤੱਟਾਂ ਨੇੜੇ ਨਵੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹ (NCERT)
ਧਾਤਵੀ
ਅਧਾਤਵੀ
ਊਰਜਾ
ਮਿਸਾਲਾਂ
ਲੋਹਾ, ਮੈਂਗਨੀਜ਼, ਤਾਂਬਾ, ਬਾਕਸਾਈਟ, ਸੋਨਾ
ਅਬਰਕ, ਲੂਣ, ਚੂਨਾ-ਪੱਥਰ, ਪੋਟਾਸ਼
ਕੋਲਾ, ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ, ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ
ਉਪ-ਕਿਸਮਾਂ
ਲੋਹ (ferrous) ਅਤੇ ਅਲੋਹ
—
ਜੀਵਾਸ਼ਮ ਈਂਧਣ
ਲੋਹ ਖਣਿਜ ਜਿਵੇਂ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਤੇ ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਸਟੀਲ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਲੋਹ ਖਣਿਜ ਜਿਵੇਂ ਤਾਂਬਾ, ਬਾਕਸਾਈਟ, ਸਿੱਕਾ ਤੇ ਜ਼ਿੰਕ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਖਣਿਜਮੁੱਖ ਪੱਟੀਆਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂਯਾਦ ਰੱਖੋ
ਕੱਚਾ ਲੋਹਾਓਡੀਸ਼ਾ–ਝਾਰਖੰਡ (ਬਦਾਮਪਹਾੜ, ਗੁਆ, ਨੋਆਮੁੰਡੀ); ਦੁਰਗ–ਬਸਤਰ–ਚੰਦਰਪੁਰ (ਬੈਲਾਡੀਲਾ); ਬੱਲਾਰੀ–ਚਿੱਤਰਦੁਰਗਾ–ਚਿੱਕਮਗਲੂਰੂ–ਤੁਮਕੁਰੂ (ਕੁਦਰੇਮੁਖ); ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ–ਗੋਆਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਭਾਰਤੀ ਖਾਣ ਬਿਊਰੋ)
ਮੈਂਗਨੀਜ਼ਓਡੀਸ਼ਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ (ਬਾਲਾਘਾਟ), ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ (ਨਾਗਪੁਰ–ਭੰਡਾਰਾ), ਕਰਨਾਟਕਇੱਕ ਟਨ ਸਟੀਲ ਲਈ ਲਗਭਗ 10 kg ਲੋੜੀਂਦਾ
ਬਾਕਸਾਈਟਓਡੀਸ਼ਾ (ਪੰਚਪਤਮਾਲੀ, ਕੋਰਾਪੁਟ); ਅਮਰਕੰਟਕ ਪਠਾਰ, ਮਾਇਕਲ ਪਹਾੜੀਆਂ, ਬਿਲਾਸਪੁਰ–ਕਟਨੀਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦੀ ਕੱਚੀ ਧਾਤ; ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ
ਤਾਂਬਾਬਾਲਾਘਾਟ (ਮਲਾਂਜਖੰਡ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼); ਖੇਤੜੀ (ਰਾਜਸਥਾਨ); ਸਿੰਘਭੂਮ (ਝਾਰਖੰਡ)ਭਾਰਤ ਲੋੜ ਤੋਂ ਘੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਅਬਰਕ (ਮਾਈਕਾ)ਕੋਡਰਮਾ–ਗਯਾ–ਹਜ਼ਾਰੀਬਾਗ (ਝਾਰਖੰਡ); ਅਜਮੇਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ); ਨੇਲੋਰ (ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼)ਪਤਲੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬਿਜਲਈ ਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤੋਂ
ਸੋਨਾਹੱਟੀ (ਰਾਇਚੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ); ਕੋਲਾਰ ਗੋਲਡ ਫੀਲਡਜ਼ (ਕਰਨਾਟਕ) 2001 ਵਿੱਚ ਬੰਦਭਾਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖਾਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੋਨਾ ਕਰਨਾਟਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਟਿਨ, ਸਿੱਕਾ–ਜ਼ਿੰਕ, ਲਿਗਨਾਈਟਟਿਨ: ਦੰਤੇਵਾੜਾ–ਬਸਤਰ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ)। ਸਿੱਕਾ–ਜ਼ਿੰਕ: ਜ਼ਾਵਰ (ਰਾਜਸਥਾਨ)। ਲਿਗਨਾਈਟ: ਨੇਵੇਲੀ (ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ)ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟਿਨ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ ਹੈ; ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਕੋਲ ਲਿਗਨਾਈਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ
ਦਰਜੇ ਹਰ ਸਾਲ ਬਦਲਦੇ ਹਨ; 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ' ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਭਾਰਤੀ ਖਣਿਜ ਸਾਲਨਾਮਾ ਦੇਖੋ। ਅਬਰਕ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵੱਲ ਖਿਸਕਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੁਰਾਣੇ 'ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਬਰਕ ਵਾਲਾ ਰਾਜ' ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲਓ।
ਸਲੇਟੀ ਮੀਂਹ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਹੇਠ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈ ਚਿੱਕੜ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਡੰਪਰ ਟਰੱਕ, ਇੱਕ ਦਾ ਟਿੱਪਰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ
ਦੰਤੇਵਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੈਲਾਡੀਲਾ ਖਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਡੰਪਰ ਟਰੱਕ। ਬੈਲਾਡੀਲਾ ਦਾ ਲੋਹਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ: Jithin.hill, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC PCSEB 2018 — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਸਹੀ ਹਨ: 1. ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟਿਨ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ ਹੈ। 2. ਭਾਰਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੌਫ਼ੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। 3. ਰਾਜਸਥਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਬਰਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ। 4. ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਕੋਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਗਨਾਈਟ ਕੋਲੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ ਹਨ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਕੋਲੇ ਦੇ ਦਰਜੇ: ਵੱਧ ਦਬਾਅ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਵੱਧ ਕਾਰਬਨ
  1. 1
    ਪੀਟ
    ਅੱਧੇ ਗਲੇ ਪੌਦੇ; ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਾਰਬਨ, ਬਹੁਤ ਨਮੀ, ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਬਲਦਾ
  2. 2
    ਲਿਗਨਾਈਟ
    ਭੂਰਾ ਕੋਲਾ; ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਨੇਵੇਲੀ
  3. 3
    ਬਿਟੂਮਿਨਸ (ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲਾ)
    ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤਿਆ; ਕੋਕਿੰਗ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਧਮਣ ਭੱਠੀਆਂ ਲਈ ਕੋਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
  4. 4
    ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ
    ਸਭ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਕੋਲਾ; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ
ਗ੍ਰੇਫ਼ਾਈਟ ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਰਬਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਰਬਨ-ਭਰਪੂਰ ਚਟਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਗਰਮੀ ਤੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਬਦਲਣ ਉੱਤੇ ਬਣਦਾ ਹੈ — ਕਾਰਬਨ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੋਲਾ ਦਾਮੋਦਰ, ਮਹਾਨਦੀ (ਤਾਲਚਰ), ਸੋਨ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਅਤੇ ਵਰਧਾ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਗੋਂਡਵਾਨਾ ਕੋਲਾ ਹੈ (ਲਗਭਗ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ) — ਝਰੀਆ, ਰਾਣੀਗੰਜ, ਬੋਕਾਰੋ, ਕੋਰਬਾ, ਸਿੰਗਰੌਲੀ, ਸਿੰਗਰੇਣੀ। ਨਵਾਂ ਟਰਸ਼ਰੀ ਕੋਲਾ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC NT 2020 — ਕੋਲੇ ਨੂੰ ਗਠਨ ਦੇ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਕਾਰਬਨ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਵਧਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣੋ। I. ਪੀਟ II. ਗ੍ਰੇਫ਼ਾਈਟ III. ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲਾ IV. ਲਿਗਨਾਈਟ
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੇ ਸਟੀਲ ਤੇਲ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ, ਲੰਮੇ ਪੁਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਪਾਸਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਤਰੀ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਅਕ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ
ਮੁੰਬਈ ਤੱਟ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਦੂਰ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਹਾਈ (ਬੰਬੇ ਹਾਈ) ਉੱਤੇ ONGC ਦੇ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ। 1974 ਵਿੱਚ ਲੱਭਿਆ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰੀ ਤਲ ਉੱਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਤੇਲ ਤੇ ਗੈਸ ਨੂੰ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: Nandu Chitnis, Wikimedia Commons · CC BY 2.0
ਤੇਲ, ਗੈਸ ਅਤੇ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂਮੁੱਖ ਤੱਥ
ਤੇਲ ਖੇਤਰਮੁੰਬਈ ਹਾਈ (ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ); ਅੰਕਲੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਕਲੋਲ (ਗੁਜਰਾਤ); ਡਿਗਬੋਈ, ਨਾਹਰਕਟੀਆ (ਅਸਾਮ); ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ–ਗੋਦਾਵਰੀ ਬੇਸਿਨ (ਗੈਸ)
ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀਆਂਜਾਮਨਗਰ (ਗੁਜਰਾਤ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਿਫ਼ਾਈਨਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਹੈ; ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ ਨੂੰ ਮੁੰਦਰਾ ਤੋਂ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਰਾਹੀਂ ਕੱਚਾ ਤੇਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
ਤੇਲ ਪਾਈਪਲਾਈਨਨਾਹਰਕਟੀਆ–ਗੁਹਾਟੀ–ਬਰੌਨੀ, ਆਇਲ ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ — ਪਹਿਲੀ ਲੰਮੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਪਾਈਪਲਾਈਨ; ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਲਾਇਆ–ਮਥੁਰਾ
ਗੈਸ ਪਾਈਪਲਾਈਨHBJ: ਹਜ਼ੀਰਾ–ਵਿਜੈਪੁਰ–ਜਗਦੀਸ਼ਪੁਰ, GAIL ਵੱਲੋਂ; ਇਹ ਉੱਤਰ ਦੇ ਖਾਦ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਨੂੰ ਗੈਸ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਅਸਾਮ ਦੇ ਤੇਲ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਡਿਗਬੋਈ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ, ਮਿੱਟੀਆਂ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਹਨ।

ਬਿਜਲੀ: ਤਾਪ, ਪਣ, ਪਰਮਾਣੂ ਅਤੇ ਹਰੀ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਕੋਲੇ ਜਾਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਘਰ ਉੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਦਰਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲੇ ਵਾਲੀ ਤਾਪ ਬਿਜਲੀ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਜਲੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਤਾਪ ਘਰ ਕੋਲਾ ਖੇਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਨ — ਕੋਰਬਾ (ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ), ਸਿੰਗਰੌਲੀ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਅਤੇ ਵਿੰਧਿਆਚਲ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਤਾਲਚਰ (ਓਡੀਸ਼ਾ) — ਜਾਂ ਈਂਧਣ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੇੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਕਾ (ਗੁਜਰਾਤ) ਅਤੇ ਇਨੋਰ (ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ)। ਪਾਰਲੀ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਾਪ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ, ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC NT 2020 — ਸੂਚੀ I ਨੂੰ ਸੂਚੀ II ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ। ਸੂਚੀ I (ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਸਟੇਸ਼ਨ): (A) ਸਿੱਕਾ (B) ਕੋਰਬਾ (C) ਪਾਰਲੀ (D) ਇਨੋਰ। ਸੂਚੀ II (ਸਥਾਨ): 1. ਗੁਜਰਾਤ 2. ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ 3. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 4. ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ। ਕੋਡ: A B C D
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਦਰਿਆਕਿੱਥੇ
ਭਾਖੜਾ (ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ)ਸਤਲੁਜਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ – ਡੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ (ਬਿਆਸ–ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ)ਬਿਆਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਸਤਲੁਜ ਵੱਲਮੰਡੀ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਪੌਂਗ (ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਾਗਰ)ਬਿਆਸਕਾਂਗੜਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਨਾਥਪਾ ਝਾਕੜੀ, ਲੁਹਰੀ, ਖਾਬਸਤਲੁਜਕਿੰਨੌਰ–ਸ਼ਿਮਲਾ–ਕੁੱਲੂ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਚਮੇਰਾਰਾਵੀਚੰਬਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਗੰਗੂਵਾਲ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸਨੰਗਲ ਹਾਈਡਲ ਚੈਨਲ (ਸਤਲੁਜ ਦਾ ਪਾਣੀ)ਰੂਪਨਗਰ, ਪੰਜਾਬ
ਰਣਜੀਤ ਸਾਗਰ (ਥੀਨ ਡੈਮ)ਰਾਵੀਪਠਾਨਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ
ਭਾਖੜਾ, ਪੌਂਗ, ਡੇਹਰ, ਗੰਗੂਵਾਲ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਨੂੰ ਭਾਖੜਾ ਬਿਆਸ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਬੋਰਡ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਹਰੀ ਅਤੇ ਖਾਬ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਸਤਲੁਜ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਨ; ਨਾਥਪਾ ਝਾਕੜੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ।
ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਚਟਾਨੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ ਉੱਚੇ ਸਟੀਲ ਫਾਟਕਾਂ ਵਾਲਾ ਕੰਕਰੀਟ ਡੈਮ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਾਸ ਨਾਲੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਗਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਨੀਲੀਆਂ ਰੇਲਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੜਕ
ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ–ਮਨਾਲੀ ਹਾਈਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਆਸ ਉੱਤੇ ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ। ਇੱਥੋਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਤਲੁਜ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਡੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਭਾਖੜਾ ਦੇ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: Biswarup Ganguly, Wikimedia Commons · CC BY 3.0
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC DDSWO 2023 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਪਣ ਬਿਜਲੀ ਯੋਜਨਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC ICS 2016 — ਡੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਕਿਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਪਰਮਾਣੂ
ਤਾਰਾਪੁਰ ਅਤੇ ਹੋਰ

ਤਾਰਾਪੁਰ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਪਹਿਲਾ ਸੀ, 1969 ਵਿੱਚ। ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਲਵਾਯੂ, ਮਿੱਟੀਆਂ, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ ਹੈ।

ਸੂਰਜੀ
ਭਡਲਾ ਅਤੇ ਪਾਵਾਗੜਾ

ਭਡਲਾ (ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਪਾਵਾਗੜਾ (ਕਰਨਾਟਕ) ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸੂਰਜੀ ਪਾਰਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ।

ਪੌਣ
ਮੁੱਪੰਡਲ

ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਨੇੜੇ, ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ; ਪੌਣ ਬਿਜਲੀ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਅੱਗੇ ਹਨ।

ਜਵਾਰੀ
ਖੰਭਾਤ ਦੀ ਖਾੜੀ

ਖੰਭਾਤ (ਕੈਂਬੇ) ਦੀ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਵਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕੱਛ ਦੀ ਖਾੜੀ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰਬਨ।

ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC SEVE 2016 — ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਵਾਰੀ ਊਰਜਾ ਸਮਰੱਥਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਉਦਯੋਗ: ਸਟੀਲ, ਕੱਪੜਾ, ਖੰਡ, ਸੀਮਿੰਟ ਅਤੇ IT

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਭਾਰੀ ਉਦਯੋਗ ਆਪਣੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਲਕਾ ਉਦਯੋਗ ਆਪਣੀ ਮੰਡੀ ਕੋਲ।

ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟਰਾਜਕਿਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਬਣਿਆ
ਟਿਸਕੋ, ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ (1907)ਝਾਰਖੰਡਨਿੱਜੀ ਭਾਰਤੀ ਕੰਪਨੀ (ਟਾਟਾ)
ਭਿਲਾਈਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ (ਰੂਸ)
ਰੂਰਕੇਲਾਓਡੀਸ਼ਾਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ
ਦੁਰਗਾਪੁਰਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲਬਰਤਾਨੀਆ (UK)
ਬੋਕਾਰੋਝਾਰਖੰਡਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ (ਰੂਸ)
ਇਸਕੋ, ਬਰਨਪੁਰਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲਪੁਰਾਣਾ ਨਿੱਜੀ ਪਲਾਂਟ, ਹੁਣ SAIL ਕੋਲ
ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰੈਯਾ ਆਇਰਨ ਐਂਡ ਸਟੀਲ, ਭਦਰਾਵਤੀਕਰਨਾਟਕਪੁਰਾਣੀ ਮੈਸੂਰ ਰਿਆਸਤ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ (RINL)ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਮੁੰਦਰ-ਕੰਢੇ ਵਾਲਾ ਸੰਯੁਕਤ ਪਲਾਂਟ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਲਾਂਟ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨੇੜੇ ਹਨ, ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ, ਕੋਲੇ ਤੇ ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਸਲੇਮ ਸਟੀਲ ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਭਿਲਾਈ, ਰੂਰਕੇਲਾ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬੋਕਾਰੋ ਨੂੰ SAIL ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC Principal 2020 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਜੋੜਾ ਗ਼ਲਤ ਮੇਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · RSMSSB LDC 2024 — ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਉਦਯੋਗਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰਨੋਟ
ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾਮੁੰਬਈ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਕੋਇੰਬਟੂਰਪਹਿਲੀ ਕਾਮਯਾਬ ਮਿੱਲ: ਮੁੰਬਈ, 1854
ਪਟਸਨਹੁਗਲੀ ਪੱਟੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲਪਹਿਲੀ ਮਿੱਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੇੜੇ ਰਿਸ਼ਰਾ ਵਿੱਚ, 1855
ਰੇਸ਼ਮਕਰਨਾਟਕ (ਮੈਸੂਰ), ਭਾਗਲਪੁਰਸ਼ਹਿਤੂਤੀ ਰੇਸ਼ਮ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਅੱਗੇ
ਊਨੀ ਹੌਜ਼ਰੀਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬਭਾਰਤ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਖੰਡਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਕਰਨਾਟਕਖੇਤੀ-ਆਧਾਰਿਤ; ਮਿੱਲਾਂ ਗੰਨੇ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੇੜੇ
ਸੀਮਿੰਟਚੂਨਾ-ਪੱਥਰ ਨੇੜੇ: ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਜਰਾਤਪਹਿਲਾ ਪਲਾਂਟ: ਚੇਨਈ, 1904
ਖਾਦਾਂਤਾਲਚਰ (ਓਡੀਸ਼ਾ), ਨੰਗਲ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ (ਪੰਜਾਬ), ਸਿੰਦਰੀਗੈਸ, ਨੈਫ਼ਥਾ ਜਾਂ ਕੋਲਾ ਚਾਹੀਦਾ
ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣਜਵਾਹਰ ਨਗਰ (ਵਡੋਦਰਾ), ਜਾਮਨਗਰ, ਮੁੰਬਈਪਲਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਬਣਾਵਟੀ ਰੇਸ਼ੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਦਵਾਈਆਂਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (IDPL), ਹੈਦਰਾਬਾਦਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵੱਡਾ ਦਵਾਈ ਕੇਂਦਰ ਹੈ
IT ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰਬੈਂਗਲੁਰੂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਪੁਣੇ, ਚੇਨਈ, ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ, ਨੋਇਡਾਬੈਂਗਲੁਰੂ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਿਲੀਕਾਨ ਵੈਲੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ
ਖੰਡ ਉਦਯੋਗ, ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ, ਪਟਸਨ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਖੇਤੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ (ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ)। ਲੋਹਾ ਤੇ ਸਟੀਲ, ਸੀਮਿੰਟ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣ ਖਣਿਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਨੂੰ ਅਕਸਰ 'ਭਾਰਤ ਦਾ ਮੈਨਚੈਸਟਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਨੋਡਲ ਅਤੇ ਫੁੱਟਲੂਜ਼ ਉਦਯੋਗ

ਨੋਡਲ ਉਦਯੋਗ ਕਈ ਹੋਰ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣ ਉਦਯੋਗ ਬਣਾਵਟੀ ਕੱਪੜੇ ਲਈ ਨੋਡਲ ਉਦਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪੌਲੀਐਸਟਰ ਤੇ ਨਾਇਲੋਨ ਰੇਸ਼ੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਟਲੂਜ਼ ਉਦਯੋਗ ਲਗਭਗ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਛੋਟੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 'ਇਹ ਖ਼ਾਸ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ' ਵਾਲਾ ਕਥਨ ਫੁੱਟਲੂਜ਼ ਉਦਯੋਗਾਂ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC PCSEB 2018 — ਸੂਚੀ-I ਦਾ ਸੂਚੀ-II ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਕੋਡ ਨਾਲ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ: ਸੂਚੀ-I: A. ਰੇਸ਼ਮ ਉਦਯੋਗ B. ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣ C. ਖਾਦਾਂ D. ਦਵਾਈਆਂ; ਸੂਚੀ-II: 1. ਜਵਾਹਰ ਨਗਰ 2. ਤਾਲਚਰ 3. ਮੈਸੂਰ 4. ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਖੇਤਰ (NCERT ਜਮਾਤ 12)ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
  • ਮੁੰਬਈ–ਪੁਣੇ — ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ, ਰਸਾਇਣ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਤੇਲ ਸੋਧ
  • ਹੁਗਲੀ — ਕੋਲਕਾਤਾ ਨੇੜੇ ਹੁਗਲੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਪਟਸਨ
  • ਬੈਂਗਲੁਰੂ–ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ — ਸੂਤੀ ਕੱਪੜਾ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, IT, ਮਸ਼ੀਨਾਂ
  • ਗੁਜਰਾਤ (ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ–ਵਡੋਦਰਾ) — ਕੱਪੜਾ, ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣ
  • ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ — ਲੋਹਾ ਤੇ ਸਟੀਲ, ਭਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ
  • ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ–ਗੁੰਟੂਰ — ਜਹਾਜ਼ ਨਿਰਮਾਣ, ਸਟੀਲ, ਤੇਲ ਸੋਧ
  • ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ–ਦਿੱਲੀ–ਮੇਰਠ — ਹਲਕੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ, ਕਾਰਾਂ
  • ਕੋਲਮ–ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ — ਬਾਗ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਨਾਰੀਅਲ-ਰੇਸ਼ੇ ਦਾ ਸਮਾਨ

ਰੇਲਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਚਾਰ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਗਲਿਆਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਕੱਟਦੇ ਹਨ।

ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਮੀਲ-ਪੱਥਰ
  1. 16 April 1853
    ਪਹਿਲੀ ਸਵਾਰੀ ਰੇਲ

    ਬੰਬਈ (ਬੋਰੀ ਬੰਦਰ) ਤੋਂ ਠਾਣੇ, 34 km

  2. 1925
    ਪਹਿਲੀ ਬਿਜਲਈ ਰੇਲ

    ਬੰਬਈ VT ਤੋਂ ਕੁਰਲਾ

  3. 1984
    ਪਹਿਲੀ ਮੈਟਰੋ

    ਕੋਲਕਾਤਾ

  4. 1998
    ਕੋਂਕਣ ਰੇਲਵੇ ਸ਼ੁਰੂ

    ਰੋਹਾ (ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ) ਤੋਂ ਮੰਗਲੁਰੂ ਨੇੜੇ ਠੋਕੁਰ, ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ

ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ)। ਇਸ ਦੇ 17 ਜ਼ੋਨ ਹਨ, ਨਾਲ ਕੋਲਕਾਤਾ ਮੈਟਰੋ; ਨਵਾਂ ਦੱਖਣੀ ਤੱਟ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ (ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ) 2019 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂਚ ਲਓ। ਪਟੜੀਆਂ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ (1.676 m), ਮੀਟਰ ਗੇਜ (1 m) ਅਤੇ ਨੈਰੋ ਗੇਜ ਹਨ; ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲਾਈਨਾਂ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਹਨ।

ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ
ਦਿੱਲੀ–ਕੋਲਕਾਤਾ–ਚੇਨਈ–ਮੁੰਬਈ

ਚਾਰ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਲਗਭਗ 5,846 km ਚੌੜਾ ਹਾਈਵੇ।

ਉੱਤਰ–ਦੱਖਣ ਗਲਿਆਰਾ
ਸ੍ਰੀਨਗਰ–ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ

ਭਾਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ NH-44 ਉੱਤੇ।

ਪੂਰਬ–ਪੱਛਮ ਗਲਿਆਰਾ
ਸਿਲਚਰ–ਪੋਰਬੰਦਰ

ਅਸਾਮ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਤੱਟ ਤੱਕ; ਦੋਵੇਂ ਗਲਿਆਰੇ ਝਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

NHAI ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਧੀਨ ਬਣਾਏ ਗਏ।

ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · RSMSSB LDC 2024 — ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਸੁਪਰ ਹਾਈਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ — ਪੂਰਬ-ਪੱਛਮ ਗਲਿਆਰਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਪੁਰਾਣਾ ਨੰਬਰ (2010 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ)ਰਸਤਾ
NH-1ਦਿੱਲੀ–ਅੰਬਾਲਾ–ਜਲੰਧਰ–ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ–ਅਟਾਰੀ
NH-1Aਜਲੰਧਰ–ਜੰਮੂ–ਸ੍ਰੀਨਗਰ–ਉੜੀ
NH-7ਵਾਰਾਣਸੀ–ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ (ਪੁਰਾਣੇ ਹਾਈਵੇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ)
NH-8ਦਿੱਲੀ–ਜੈਪੁਰ–ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ–ਮੁੰਬਈ
2010 ਵਿੱਚ ਹਾਈਵੇਆਂ ਦੇ ਨਵੇਂ ਨੰਬਰ ਲੱਗੇ: ਉੱਤਰ–ਦੱਖਣ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸਤ ਅਤੇ ਪੂਰਬ–ਪੱਛਮ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਟਾਂਕ ਨੰਬਰ ਮਿਲੇ। ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਰਗ NH-44 ਹੈ, ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਤੋਂ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ।

ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ, ਜਲ-ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ

ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੱਟ-ਵਾਰ, ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ (ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ)
  • ਕਾਂਡਲਾ (ਦੀਨਦਿਆਲ) ਅਤੇ ਮੁੰਦਰਾ — ਗੁਜਰਾਤ, ਕੱਛ ਦੀ ਖਾੜੀ; ਮੁੰਦਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨਿੱਜੀ ਬੰਦਰਗਾਹ
  • ਮੁੰਬਈ — ਵੱਡੀ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ
  • ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਬੰਦਰਗਾਹ (ਨਹਾਵਾ ਸ਼ੇਵਾ) — ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਟੇਨਰ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
  • ਮਾਰਮਾਗਾਓ — ਗੋਆ; ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ
  • ਨਿਊ ਮੰਗਲੌਰ — ਕਰਨਾਟਕ; ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਦਰੇਮੁਖ ਦਾ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਬਾਹਰ ਭੇਜਦੀ ਸੀ (ਕੁਦਰੇਮੁਖ ਵਿੱਚ ਖਣਨ 2005 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ)
  • ਕੋਚੀ ਬੰਦਰਗਾਹ (Kochi Port) — ਕੇਰਲ; ਲੈਗੂਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹ
ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ (ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ)
  • ਕੋਲਕਾਤਾ–ਹਲਦੀਆ — ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ; ਹੁਗਲੀ ਉੱਤੇ ਦਰਿਆਈ ਬੰਦਰਗਾਹ
  • ਪਾਰਾਦੀਪ — ਓਡੀਸ਼ਾ; ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ ਤੇ ਕੋਲਾ
  • ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ — ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼; ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬੰਦਰਗਾਹ
  • ਇਨੋਰ (ਕਾਮਰਾਜਰ) — ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉੱਤਰ
  • ਚੇਨਈ — ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬਣਾਵਟੀ ਬੰਦਰਗਾਹ
  • ਤੂਤੀਕੋਰਿਨ (ਵੀ.ਓ. ਚਿਦੰਬਰਨਾਰ) — ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਦੂਰ ਦੱਖਣ
ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਰ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਟੇਨਰ ਕਰੇਨਾਂ ਤੇ ਡੌਕ, ਅੱਗੇ ਨਿੱਕੀ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਹਾੜੀਆਂ
ਮੱਛੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀਆਂ ਕੰਟੇਨਰ ਕਰੇਨਾਂ। ਅੰਦਰਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ: eclicks_by_bunny, Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC DDSWO 2023 — ਸੂਚੀ I ਦਾ ਸੂਚੀ II ਨਾਲ ਮਿਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕੋਡ ਵਿੱਚੋਂ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਚੁਣੋ: ਸੂਚੀ I (ਬੰਦਰਗਾਹ): A. ਮੁੰਦਰਾ B. ਪਾਰਾਦੀਪ C. ਇਨੋਰ D. ਨਹਾਵਾ ਸ਼ੇਵਾ; ਸੂਚੀ II (ਰਾਜ): 1. ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ 2. ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ 3. ਓਡੀਸ਼ਾ 4. ਗੁਜਰਾਤ
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · RSMSSB LDC 2024 — ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਰਤੀਬ ਦਿਓ: (a) ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ (b) ਪਾਰਾਦੀਪ (c) ਤੂਤੀਕੋਰਿਨ (d) ਚੇਨਈ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC Principal 2020 — ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ (ਲੈਂਡਲਾਕਡ) ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਮਾਰਗ
NW-1 ਗੰਗਾ–ਭਾਗੀਰਥੀ–ਹੁਗਲੀ (ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ–ਹਲਦੀਆ)
1,620 km
NW-2 ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ (ਧੁਬਰੀ–ਸਦੀਆ)
891 km
NW-3 ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਨਹਿਰ (ਕੋਟਾਪੁਰਮ–ਕੋਲਮ)
205 km
ਭਾਰਤੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਅਥਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਐਲਾਨੀਆਂ ਲੰਬਾਈਆਂ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਐਕਟ, 2016 ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 111 ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਆਂਧਰਾ–ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਤੱਟ ਦੇ ਨਾਲ ਬਕਿੰਘਮ ਨਹਿਰ NW-4 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC Principal 2020 — ਸੂਚੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲਾਨ ਕਰੋ: ਸੂਚੀ I: (A) ਬੈਕਵਾਟਰ (B) ਬਕਿੰਘਮ ਨਹਿਰ (C) ਕੁੰਬਰਜੁਆ ਨਹਿਰ; ਸੂਚੀ II: I. ਗੋਆ II. ਕੇਰਲ III. ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼। ਕੋਡ: A B C
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ

ਭੁਲੇਖੇ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ

ਆਖ਼ਰੀ ਦੁਹਰਾਈ — ਜਿੱਥੇ ਵਿਕਲਪ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
  • ਗੰਗੂਵਾਲ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਲੁਹਰੀ, ਖਾਬ, ਚਮੇਰਾ ਅਤੇ ਨਾਥਪਾ ਝਾਕੜੀ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।
  • ਡੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ (ਬਿਆਸ–ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਨੰਗਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
  • ਸਤਲੁਜ ਡੈਮ – ਚਨਾਬ ਵਰਗਾ ਜੋੜਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ: ਸਤਲੁਜ ਅਤੇ ਚਨਾਬ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਿਆ ਹਨ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ – ਨਰਮਦਾ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ – ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਹੀਰਾਕੁੰਡ – ਮਹਾਨਦੀ ਸਹੀ ਹਨ।
  • ਭਿਲਾਈ ਅਤੇ ਬੋਕਾਰੋ — ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ; ਰੂਰਕੇਲਾ — ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ; ਦੁਰਗਾਪੁਰ — ਬਰਤਾਨੀਆ। ਸਵੀਡਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਪਲਾਂਟ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
  • ਕੋਚੀ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ; ਹਲਦੀਆ, ਪਾਰਾਦੀਪ ਅਤੇ ਤੂਤੀਕੋਰਿਨ ਪੂਰਬੀ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਹਨ।
  • ਪੂਰਬ–ਪੱਛਮ ਗਲਿਆਰਾ = ਸਿਲਚਰ–ਪੋਰਬੰਦਰ, ਇੰਫਾਲ ਜਾਂ ਰਾਜਕੋਟ ਨਹੀਂ।
  • ਖੰਡ ਖੇਤੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਸੀਮਿੰਟ, ਸਟੀਲ ਅਤੇ ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣ ਖਣਿਜ-ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ

ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਪਠਾਰ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਿਉਂ ਹਨ?

ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ

ਸਟੀਲ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੱਚਾ ਲੋਹਾ, ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲਾ ਅਤੇ ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਸਸਤੇ ਢੋਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਛੋਟਾ ਨਾਗਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਦਾਮੋਦਰ ਤੇ ਸੁਬਰਨਰੇਖਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਸਤੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ, ਬੋਕਾਰੋ, ਰੂਰਕੇਲਾ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਅਤੇ ਬਰਨਪੁਰ ਉੱਥੇ ਵਧੇ।

ਯਾਦ-ਕਾਰਡ
ਖਣਿਜ, ਬਿਜਲੀ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਫ਼ਲੈਸ਼ਕਾਰਡ
ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟਿਨ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ
ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ
ਲਿਗਨਾਈਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਭੰਡਾਰ
ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ (ਨੇਵੇਲੀ)
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਖੇਤਰ
ਮੁੰਬਈ ਹਾਈ
ਡੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ
ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ, ਬਿਆਸ–ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਵਾਰੀ ਸਮਰੱਥਾ
ਖੰਭਾਤ (ਕੈਂਬੇ) ਦੀ ਖਾੜੀ
ਰੂਰਕੇਲਾ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ
ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ
ਕਰਨਾਟਕ ਦਾ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ
ਭਦਰਾਵਤੀ
ਬਣਾਵਟੀ ਕੱਪੜੇ ਲਈ ਨੋਡਲ ਉਦਯੋਗ
ਪੈਟਰੋ-ਰਸਾਇਣ
ਪਹਿਲੀ ਸਵਾਰੀ ਰੇਲ
1853, ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਠਾਣੇ
ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ
ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ
ਝਟਪਟ ਤੱਥ
  • ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ: ਓਡੀਸ਼ਾ–ਝਾਰਖੰਡ, ਬੈਲਾਡੀਲਾ, ਕੁਦਰੇਮੁਖ, ਗੋਆ
  • ਤਾਂਬਾ: ਮਲਾਂਜਖੰਡ, ਖੇਤੜੀ, ਸਿੰਘਭੂਮ; ਸੋਨਾ: ਹੱਟੀ
  • ਕੋਲੇ ਦੇ ਦਰਜੇ: ਪੀਟ → ਲਿਗਨਾਈਟ → ਬਿਟੂਮਿਨਸ → ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ
  • ਤਾਪ: ਕੋਰਬਾ, ਸਿੰਗਰੌਲੀ, ਸਿੱਕਾ, ਪਾਰਲੀ, ਇਨੋਰ
  • ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ: ਭਾਖੜਾ, ਪੰਡੋਹ–ਡੇਹਰ, ਪੌਂਗ, ਨਾਥਪਾ ਝਾਕੜੀ, ਚਮੇਰਾ
  • ਭਿਲਾਈ, ਬੋਕਾਰੋ — ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ; ਰੂਰਕੇਲਾ — ਜਰਮਨੀ; ਦੁਰਗਾਪੁਰ — ਬਰਤਾਨੀਆ
  • ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਚਾਰ ਮਹਾਂਨਗਰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ; ਉੱਤਰ–ਦੱਖਣ ਸ੍ਰੀਨਗਰ–ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ; ਪੂਰਬ–ਪੱਛਮ ਸਿਲਚਰ–ਪੋਰਬੰਦਰ
  • NW-1 ਗੰਗਾ (ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ–ਹਲਦੀਆ) ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਜਲ-ਮਾਰਗ ਹੈ

ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ

ਕਿਹੜਾ ਰਾਜ ਕੱਚੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ?

ਭਾਰਤੀ ਖਾਣ ਬਿਊਰੋ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਾਲੀਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ (ਬੈਲਾਡੀਲਾ), ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਝਾਰਖੰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦਰਜੇ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਲ ਦੇਖੋ।

ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਟਿਨ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਦੰਤੇਵਾੜਾ–ਬਸਤਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ।

ਕਾਰਬਨ ਮਾਤਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਲੇ ਦਾ ਸਹੀ ਕ੍ਰਮ ਕੀ ਹੈ?

ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਵੱਧ: ਪੀਟ, ਲਿਗਨਾਈਟ, ਬਿਟੂਮਿਨਸ (ਕੋਕਿੰਗ ਕੋਲਾ), ਐਂਥਰਾਸਾਈਟ। ਲਗਭਗ ਸ਼ੁੱਧ ਕਾਰਬਨ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰੇਫ਼ਾਈਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਡੇਹਰ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਕੀ ਹੈ?

ਮੰਡੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਘਰ। ਇਹ ਬਿਆਸ–ਸਤਲੁਜ ਲਿੰਕ ਦੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੰਡੋਹ ਡੈਮ ਤੋਂ ਭੇਜੇ ਬਿਆਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।

ਗੰਗੂਵਾਲ ਅਤੇ ਕੋਟਲਾ ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਗਲ ਹਾਈਡਲ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਭਾਖੜਾ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸਤਲੁਜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਟੀਲ ਪਲਾਂਟ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ?

ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਨੇ ਭਿਲਾਈ ਤੇ ਬੋਕਾਰੋ, ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਰੂਰਕੇਲਾ, ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਨੇ ਦੁਰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।

ਫੁੱਟਲੂਜ਼ ਉਦਯੋਗ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਉਹ ਉਦਯੋਗ ਜੋ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਛੋਟੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ।

ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਤੁਰਭੁਜ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦਾ ਹੈ?

ਦਿੱਲੀ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ। ਉੱਤਰ–ਦੱਖਣ ਗਲਿਆਰਾ (ਸ੍ਰੀਨਗਰ–ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ) ਅਤੇ ਪੂਰਬ–ਪੱਛਮ ਗਲਿਆਰਾ (ਸਿਲਚਰ–ਪੋਰਬੰਦਰ) ਇਸ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝਾਂਸੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

ਇਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਕੇ ਬਣੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡੌਲਫਿਨਜ਼ ਨੋਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੀ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਮਾਰਗ 1 ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਤੋਂ ਹਲਦੀਆ ਤੱਕ ਗੰਗਾ–ਭਾਗੀਰਥੀ–ਹੁਗਲੀ ਦਰਿਆਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਲਗਭਗ 1,620 km — ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਲ-ਮਾਰਗ।

ਭੂਗੋਲ ਬਾਰੇ ਹੋਰ

← ਭੂਗੋਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੋਟਸ