ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਛੋਟੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਹੈ। ਇੱਕ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ (ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ), ਭਾਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਨਿਆਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ, 1976 ਵਿੱਚ, ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ
ਉਦੇਸ਼ ਮਤਾ, ਜੋ ਮੁੜ ਲਿਖ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਪੰਨਾ ਬਣਿਆ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਲੰਬੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨੇ ਦਾ ਸਾਰ ਸਮਝੋ। ਇਹ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੀ ਕਿਤਾਬ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ। ਵਕੀਲ ਨਾਨੀ ਅਰਦੇਸ਼ੀਰ ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ "ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਪਛਾਣ-ਪੱਤਰ" ਕਿਹਾ।
ਅਸੀਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ:
ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਆਂ;
ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ;
ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ;
ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ
ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਹੋ ਕੇ,
ਆਪਣੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 1949 ਦੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਦਿਨ ਇਸ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ, ਲਾਗੂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦੇ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਤੇ (Objectives Resolution) ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੀ। ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇਹ ਮਤਾ 13 ਦਸੰਬਰ 1946 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ 22 ਜਨਵਰੀ 1947 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਆਖ਼ਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਜਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਬਣੇ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸਾਨੂੰ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਦੀ ਹੈ
ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਰਾਜ ਦਾ ਸੁਭਾਅ, ਉਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ਼।
"ਅਸੀਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ ... ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦੇ ਹਾਂ।"
ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ, ਗਣਰਾਜ।
ਨਿਆਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ।
ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਭਾ ਨੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਇਆ, ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦੇ "ਹਿੱਸਿਆਂ" ਬਾਰੇ ਹਰ ਸਵਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਕਤ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਹੈ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੰਸਦ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਸਦ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤਾਂ ਸਭ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਤੋਂ, ਯਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ, ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਭਾਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ-ਦਰ-ਸ਼ਬਦ।
| ਸ਼ਬਦ | ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ |
|---|---|
| ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ | ਭਾਰਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ। ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਜਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। |
| ਸਮਾਜਵਾਦੀ | ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ: ਇੱਕ ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਰਥਚਾਰਾ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1976 ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। |
| ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ | ਭਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਰਾਜ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। 1976 ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। |
| ਲੋਕਤੰਤਰੀ | ਲੋਕ ਵੋਟ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਚੁਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਲੋਕਤੰਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। |
| ਗਣਰਾਜ | ਰਾਜ ਦਾ ਮੁਖੀ (ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ) ਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਜਨਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। |
ਕ੍ਰਮ ਯਾਦ ਰੱਖੋ: ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ, ਗਣਰਾਜ — ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਪ੍ਰ-ਸ-ਧ-ਲੋ-ਗ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "3 S, D, R"। ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦ (ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ) 1976 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਗਏ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ 1976 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਗਏ। ਪਰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ 1950 ਤੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨ: ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਦੀ ਬਰਾਬਰੀ, ਅਤੇ ਅਨੁਛੇਦ 25 ਤੋਂ 28 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਜੋੜਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਪ ਚੁਣਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ।
ਚਾਰ ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ
ਨਿਆਂ, ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ।
- ਨਿਆਂ
- ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨਿਆਂ। ਜਾਤ, ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਵਿਚਾਰ ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ (1917) ਤੋਂ।
- ਆਜ਼ਾਦੀ
- ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ। ਕਾਨੂੰਨ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਅੰਦਰ ਆਜ਼ਾਦੀ। ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ।
- ਬਰਾਬਰੀ
- ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੀ। ਕਿਸੇ ਵਰਗ ਲਈ ਖ਼ਾਸ ਰਿਆਇਤਾਂ ਨਹੀਂ। ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ।
- ਭਾਈਚਾਰਾ
- ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ।
ਨਿਆਂ ਰੂਸ ਤੋਂ, ਬਾਕੀ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ। "ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ" ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਸੀ।
| ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ | ਸੰਵਿਧਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਅਸਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ |
|---|---|
| ਨਿਆਂ | ਅਨੁਛੇਦ 38 ਅਤੇ 39 ਵਰਗੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਿਧਾਂਤ; ਅਨੁਛੇਦ 39A ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ |
| ਆਜ਼ਾਦੀ | ਅਨੁਛੇਦ 19 ਵਿੱਚ ਛੇ ਆਜ਼ਾਦੀਆਂ; ਅਨੁਛੇਦ 21 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ; ਅਨੁਛੇਦ 25 ਤੋਂ 28 ਵਿੱਚ ਧਰਮ |
| ਬਰਾਬਰੀ | ਅਨੁਛੇਦ 14 ਤੋਂ 18; ਅਨੁਛੇਦ 326 ਵਿੱਚ ਬਾਲਗ ਮਤਾਧਿਕਾਰ |
| ਭਾਈਚਾਰਾ | ਛੂਤ-ਛਾਤ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ (ਅਨੁਛੇਦ 17); ਇਕਹਿਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ; ਅਨੁਛੇਦ 51A ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਰਤੱਵ |
| ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਸੋਧ | ਅਨੁਛੇਦ 368, ਮੂਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ |
ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੂੰਘੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ, ਅਤੇ 42ਵੀਂ ਸੋਧ
ਕੀ ਇਹ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ? ਕੀ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- 1960ਬੇਰੂਬਾੜੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੇਸ
ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ: ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।
- 1973ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਕੇਸ
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬੇਰੂਬਾੜੀ ਵਾਲਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਲਟਾਇਆ। ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਲ ਢਾਂਚਾ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
- 1995LIC ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਕੇਸ
ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮੁੜ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਬੇ-ਕੇ-ਲ: ਨਹੀਂ, ਹਾਂ, ਹਾਂ। ਬੇਰੂਬਾੜੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਨੇ ਹਾਂ, LIC ਨੇ ਫਿਰ ਹਾਂ।
ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਸੰਸਦ ਅਨੁਛੇਦ 368 ਅਧੀਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਪਾਸ ਹੋਏ 42ਵੇਂ ਸੋਧ ਐਕਟ, 1976 ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੇ। ਇਸ ਸੋਧ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਛੋਟਾ ਸੰਵਿਧਾਨ" (mini-Constitution) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਦਲਿਆ।
- ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ
- ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਕਤਾ
- ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ
- ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 42ਵੀਂ ਸੋਧ (1976) ਪਾਸ ਕੀਤੀ
- ਇਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਅਖੰਡਤਾ ਜੋੜੇ
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ "ਪਛਾਣ-ਪੱਤਰ" ਕਿਹਾ
- ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗਣਰਾਜ ਦੀ "ਜਨਮ-ਪੱਤਰੀ" ਕਿਹਾ
ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਸ਼ਬਦ, ਆਦਰਸ਼, ਕੇਸ ਅਤੇ ਜਾਲ।
| ਸ਼ਬਦ | 1949 ਵਿੱਚ? | ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ |
|---|---|---|
| ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ | ਹਾਂ | ਮੂਲ |
| ਸਮਾਜਵਾਦੀ | ਨਹੀਂ | 42ਵੀਂ ਸੋਧ, 1976 |
| ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ | ਨਹੀਂ | 42ਵੀਂ ਸੋਧ, 1976 |
| ਲੋਕਤੰਤਰੀ | ਹਾਂ | ਮੂਲ |
| ਗਣਰਾਜ | ਹਾਂ | ਮੂਲ |
- ਉਦੇਸ਼ ਮਤਾ ਪੇਸ਼: 13 ਦਸੰਬਰ 1946
- ਉਦੇਸ਼ ਮਤਾ ਪਾਸ: 22 ਜਨਵਰੀ 1947
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਤਾਰੀਖ਼: 26 ਨਵੰਬਰ 1949
- ਸੋਧ ਇੱਕ ਵਾਰ: 42ਵੀਂ ਸੋਧ, 1976
- 3 ਸ਼ਬਦ ਜੋੜੇ: ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਅਖੰਡਤਾ
- 5 ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ, 4 ਆਦਰਸ਼
- ਨਿਆਂ: ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
- ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ: ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ: ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ
- ਬੇਰੂਬਾੜੀ (1960): ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ
- ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ (1973): ਹਿੱਸਾ ਹੈ; ਮੂਲ ਢਾਂਚਾ
- LIC (1995): ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ
- ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਮੂਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ; ਇਹ 1976 ਵਿੱਚ ਆਏ।
- ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਾਲੀ ਸਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅਖੰਡਤਾ ਜੋੜੀ ਗਈ; ਏਕਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀ।
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼ 26 ਨਵੰਬਰ 1949 (ਅਪਣਾਉਣਾ) ਹੈ, 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨਹੀਂ।
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਈ।
- ਨਿਆਂ ਰੂਸ ਤੋਂ; ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ।
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
- ਬੇਰੂਬਾੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ; ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਨੇ ਉਲਟਾਇਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਬਦਲੋ।
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਛੇਦ 368 ਅਧੀਨ ਸੋਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੂਲ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
- ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ: ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ, ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਲੋਕਤੰਤਰੀ, ਗਣਰਾਜ।
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਕਿੱਥੋਂ: ਉਦੇਸ਼ ਮਤਾ (ਨਹਿਰੂ)
- ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ: ਅਸੀਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ
- ਤਾਕਤ ਦਾ ਸਰੋਤ: ਲੋਕ
- ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼: 26 ਨਵੰਬਰ 1949
- ਸੋਧ: ਇੱਕ ਵਾਰ, 42ਵੀਂ ਸੋਧ, 1976
- ਜੋੜੇ ਸ਼ਬਦ: ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ, ਅਖੰਡਤਾ
- ਨਿਆਂ: ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ
- ਆਜ਼ਾਦੀ: ਵਿਚਾਰ, ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਧਰਮ, ਪੂਜਾ
- ਬਰਾਬਰੀ: ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਮੌਕੇ ਦੀ
- ਭਾਈਚਾਰਾ: ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ
- ਨਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰਸ਼: ਰੂਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
- ਆਜ਼ਾਦੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਭਾਈਚਾਰਾ: ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ
- "ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਪਛਾਣ-ਪੱਤਰ": ਨਾਨੀ ਅਰਦੇਸ਼ੀਰ ਪਾਲਖੀਵਾਲਾ
- ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ (1960): ਬੇਰੂਬਾੜੀ ਯੂਨੀਅਨ ਕੇਸ
- ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ (1973): ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ
- ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਮੂਲ ਢਾਂਚਾ: ਐੱਸ. ਆਰ. ਬੋਮਈ, 1994
ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: "ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਸਦ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ।" ਦੋਵੇਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਲੱਭੋ।
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਪਹਿਲੀ, ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਕੇਸ਼ਵਾਨੰਦ ਭਾਰਤੀ (1973) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ (ਬੇਰੂਬਾੜੀ, 1960 ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਕੇ); LIC (1995) ਨੇ ਇਹੀ ਫਿਰ ਕਿਹਾ। ਦੂਜੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਛੇਦ 368 ਅਧੀਨ ਸੋਧ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 42ਵੀਂ ਸੋਧ (1976) ਨਾਲ ਹੋਈ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ, ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਅਖੰਡਤਾ ਜੋੜੇ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਢਾਂਚਾ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।