ਲਗਭਗ 175 ਸਾਲ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਅਫ਼ਸਰ ਬੈਠਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਅਤੇ 1858 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪੇਪਰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕੌਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੰਨਾ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
1773
ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ
ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼, ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
1833
ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ
ਬੈਂਟਿੰਕ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
1858
ਤਾਜ ਦਾ ਰਾਜ
ਕੈਨਿੰਗ, ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ
1950
ਅਹੁਦਾ ਖ਼ਤਮ
ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਆਖ਼ਰੀ
ਇੱਕ ਅਹੁਦਾ, ਤਿੰਨ ਨਾਂ
ਨਾਂ ਕਦੋਂ ਬਦਲਿਆ, ਇਹ ਸਿੱਖ ਲਓ ਤਾਂ ਅੱਧੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੱਲ।
ਖ਼ਿਤਾਬ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਿਆ
- ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ, 1773ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਪਹਿਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਕੰਪਨੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਾਲ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਸੀ।
- ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲਚਾਰਟਰ ਐਕਟ, 1833ਖ਼ਿਤਾਬ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।
- ਵਾਇਸਰਾਏਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ, 1858ਤਾਜ ਕੰਪਨੀ ਤੋਂ ਰਾਜ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ ਪਹਿਲਾ ਹੈ।
- ਆਜ਼ਾਦੀ15 ਅਗਸਤ 1947ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਅਹੁਦਾ ਖ਼ਤਮ26 ਜਨਵਰੀ 1950ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ, ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ, ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਹੈ।
ਮੁੱਖ ਸ਼ਬਦ
ਵਾਇਸਰਾਏ
ਵਾਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਦੀ ਥਾਂ" ਅਤੇ ਰਾਏ ਰਾਜੇ ਲਈ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਵਾਇਸਰਾਏ ਰਾਜੇ ਜਾਂ ਰਾਣੀ ਦੀ ਥਾਂ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਿਤਾਬ 1858 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਢੁੱਕਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਥਾਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਅਹੁਦਾ ਅਜੇ ਵੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ; ਤਾਜ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵਜੋਂ ਵਾਇਸਰਾਏ ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਬੰਦਾ: ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ→1858: ਤਾਜ ਨੇ ਰਾਜ ਲਿਆ→ਤਾਜ ਦਾ ਬੰਦਾ: ਵਾਇਸਰਾਏ
ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ
ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼: ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ (1773)। ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ (1833)। ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ: ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ (1858)। ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ: ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ। ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ: ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ (1948–50)।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC AA 2022 ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਿਹੜੇ ਐਕਟ ਰਾਹੀਂ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — 1833 ਦਾ ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ
1833 ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ ਨੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। 1773 ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PSSSB ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਾਇਕ 2025 1833 ਦੇ ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਕੌਣ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: C — ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ
ਬੈਂਟਿੰਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ (1828 ਤੋਂ) ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਸੀ ਅਤੇ 1833 ਦੇ ਐਕਟ ਹੇਠ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ। ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC DSSO 2018 ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਥਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ: I. ਰੌਬਰਟ ਕਲਾਈਵ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ। II. ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ 1833 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ। ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਸਹੀ ਹੈ/ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਸਿਰਫ਼ II
ਕਲਾਈਵ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਵਰਨਰ ਸੀ। ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਸੀ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2018 ਦੇ ਹੋਰ PPSC ਪੇਪਰਾਂ (MBP, SCIAT, SECO, SUPH) ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ।
ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਦੌਰ, 1774–1858
ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਰਤ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਵਧਾਇਆ।
ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ (ਮੁੱਖ ਨਾਂ)
- 1ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼1774–1785 · ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ; ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ 1773
- 2ਲਾਰਡ ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ1786–1793 · ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ (1793); ਸਿਵਲ ਸੇਵਾ ਸੁਧਾਰ
- 3ਲਾਰਡ ਵੈਲਸਲੀ1798–1805 · ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ; 1799 ਵਿੱਚ ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ
- 4ਲਾਰਡ ਮਿੰਟੋ ਪਹਿਲਾ1807–1813 · ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ, 1809
- 5ਲਾਰਡ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼1813–1823 · ਤੀਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਮਰਾਠਾ ਜੰਗ; ਨੇਪਾਲ ਜੰਗ
- 6ਲਾਰਡ ਐਮਹਰਸਟ1823–1828 · ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਬਰਮਾ ਜੰਗ
- 7ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ1828–1835 · 1829 ਵਿੱਚ ਸਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ; 1833 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
- 8ਲਾਰਡ ਆਕਲੈਂਡ1836–1842 · ਤਿੰਨ-ਧਿਰੀ ਸੰਧੀ 1838; ਪਹਿਲੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜੰਗ
- 9ਲਾਰਡ ਐਲਨਬਰੋ1842–1844 · ਸਿੰਧ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ, 1843
- 10ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਪਹਿਲਾ1844–1848 · ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ
- 11ਲਾਰਡ ਡਲਹੌਜ਼ੀ1848–1856 · 1849 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ; ਲੈਪਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ; 1853 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਰੇਲ
- 12ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ1856–1862 · 1857 ਦਾ ਵਿਦਰੋਹ; 1858 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ
ਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਦੋ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼
1732–1818 · ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
- ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ, 1773 ਹੇਠ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ
- ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਚੱਲਿਆ; 1795 ਵਿੱਚ ਬਰੀ ਹੋਇਆ
Attributed to Arthur William Devis, c. 1785 · Wikimedia Commons · Public domain
ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ
1774–1839 · ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
- ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਰਾਏ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ 1829 ਵਿੱਚ ਸਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
- ਠੱਗੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ; ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਣਾਈ (1835)
ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ
ਮਿੰਟੋ ਪਹਿਲਾ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ (1809); ਸਤਲੁਜ ਹੱਦ ਬਣਿਆ। ਬੈਂਟਿੰਕ: 1831 ਵਿੱਚ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਆਕਲੈਂਡ: ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨ-ਧਿਰੀ ਸੰਧੀ (1838)। ਹਾਰਡਿੰਗ ਪਹਿਲਾ: ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ (1845–46)। ਡਲਹੌਜ਼ੀ: 29 ਮਾਰਚ 1849 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC ਸਹਾਇਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਇੰਜੀਨੀਅਰ 2024 ਸੂਚੀ I (ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ) ਨੂੰ ਸੂਚੀ II (ਸੰਬੰਧਿਤ ਘਟਨਾ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ: A. ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼, B. ਲਾਰਡ ਵੈਲਸਲੀ, C. ਲਾਰਡ ਮਿੰਟੋ, D. ਲਾਰਡ ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ; I. ਸਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, II. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ, III. ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ, IV. 1773 ਦਾ ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ।
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: C — A-IV, B-III, C-II, D-I
ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ 1773 ਦੇ ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ ਹੇਠ ਆਇਆ, ਵੈਲਸਲੀ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਮਿੰਟੋ ਪਹਿਲੇ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ (1809) ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਟਿੰਕ ਨੇ ਸਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾਈ (1829)।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC ICS 2016 1793 ਦਾ ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਿਸ ਨੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ
ਲਾਰਡ ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ ਨੇ 1793 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਲਗਾਨ ਸਦਾ ਲਈ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੌਨ ਸ਼ੋਰ ਨੇ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਇਆ। ਇਹੀ ਪ੍ਰਸ਼ਨ PPSC OHE 2016 ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC JEE 2022 1838 ਦੀ ਤਿੰਨ-ਧਿਰੀ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕੀਤੇ? I. ਜ਼ਮਾਨ ਸ਼ਾਹ II. ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ III. ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ IV. ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ V. ਲਾਰਡ ਆਕਲੈਂਡ
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: A — II, IV ਅਤੇ V
ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਅਫ਼ਗਾਨ ਸਾਬਕਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਅਤੇ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਆਕਲੈਂਡ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਬਿਠਾਉਣ ਲਈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦਸਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਇਸੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਜੰਗ (1839–42) ਹੋਈ।
ਵਾਇਸਰਾਏ, 1858–1899
ਵਿਦਰੋਹ ਤੋਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ।
| ਵਾਇਸਰਾਏ | ਸਾਲ | ਕਿਸ ਲਈ ਯਾਦ ਰੱਖੋ |
|---|---|---|
| ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ | 1856–62 | 1857 ਦਾ ਵਿਦਰੋਹ; ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ; ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲਜ਼ ਐਕਟ 1861 |
| ਲਾਰਡ ਐਲਗਿਨ ਪਹਿਲਾ | 1862–63 | ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਮੌਤ |
| ਸਰ ਜੌਨ ਲਾਰੈਂਸ | 1864–69 | 1849 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਚਲਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ; ਭੂਟਾਨ ਜੰਗ |
| ਲਾਰਡ ਮੇਓ | 1869–72 | ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਾਇਸਰਾਏ, ਅੰਡੇਮਾਨ, 1872 |
| ਲਾਰਡ ਲਿਟਨ | 1876–80 | ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ 1877; ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਐਕਟ 1878; ਦੂਜੀ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜੰਗ |
| ਲਾਰਡ ਰਿਪਨ | 1880–84 | ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ 1882; ਪਹਿਲਾ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਐਕਟ 1881; ਇਲਬਰਟ ਬਿੱਲ |
| ਲਾਰਡ ਡਫ਼ਰਿਨ | 1884–88 | 1885 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ |
| ਲਾਰਡ ਲੈਂਸਡਾਊਨ | 1888–94 | ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲਜ਼ ਐਕਟ 1892; ਡੂਰੰਡ ਲਾਈਨ 1893 |
| ਲਾਰਡ ਐਲਗਿਨ ਦੂਜਾ | 1894–99 | ਪਲੇਗ ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਸਾਲ |
ਉਪਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਾਇਸਰਾਏ
ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ
1812–1862 · ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ
- 1857 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਹਿਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਕਾਰਨ "ਕਲੇਮੈਂਸੀ (ਰਹਿਮਦਿਲ) ਕੈਨਿੰਗ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ
- 1858 ਵਿੱਚ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਣੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦਾ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਪੜ੍ਹਿਆ
Unknown photographer, 1860 · Wikimedia Commons · Public domain
ਲਾਰਡ ਰਿਪਨ
1827–1909 · ਵਾਇਸਰਾਏ, 1880–1884
- ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪਿਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਲਿਟਨ ਦਾ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਐਕਟ ਰੱਦ ਕੀਤਾ (1882)
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ SI 2023 ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਇਸਰਾਏ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1878 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਐਂਗਲੋ-ਅਫ਼ਗਾਨ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਲਾਰਡ ਲਿਟਨ
ਜਦੋਂ ਅਮੀਰ ਸ਼ੇਰ ਅਲੀ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਿਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਤਾਂ ਲਿਟਨ (1876–80) ਨੇ ਨਵੰਬਰ 1878 ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਰਿਪਨ ਨੇ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ SI 2021 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕਰੜੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨੂੰਨ (Vernacular Press Act) ਹੇਠ ਦਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਸਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — 1878
ਲਾਰਡ ਲਿਟਨ ਨੇ 1878 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਇਸ ਨੂੰ "ਮੂੰਹ-ਬੰਦ ਕਾਨੂੰਨ" (Gagging Act) ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਿਪਨ ਨੇ 1882 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC LO 2015 ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਐਕਟ ਕਿਸ ਨੇ ਪਾਸ ਕੀਤਾ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: C — ਲਾਰਡ ਰਿਪਨ
ਰਿਪਨ ਦੇ ਸਮੇਂ 1881 ਦੇ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਐਕਟ ਨੇ 7 ਸਾਲ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਾਈ। ਦੂਜਾ ਐਕਟ 1891 ਵਿੱਚ ਲੈਂਸਡਾਊਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਆਇਆ।
ਵਾਇਸਰਾਏ, 1899–1947, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
ਕਰਜ਼ਨ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੱਕ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ
- 1899–1905ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ
ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ (1905); ਤਿੱਬਤ (1903) ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਭੇਜੀ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕ ਐਕਟ (1904)।
- 1905–1910ਲਾਰਡ ਮਿੰਟੋ ਦੂਜਾ
ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ (1906); ਵੱਖਰੇ ਚੋਣ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਾਲੇ ਮਾਰਲੇ-ਮਿੰਟੋ ਸੁਧਾਰ (1909)।
- 1910–1916ਲਾਰਡ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੂਜਾ
ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ 1911: ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਰੱਦ; ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਲਕੱਤੇ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਐਲਾਨ।
- 1916–1921ਲਾਰਡ ਚੈਮਸਫ਼ੋਰਡ
ਰੌਲਟ ਐਕਟ ਅਤੇ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (1919); ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1919।
- 1921–1926ਲਾਰਡ ਰੀਡਿੰਗ
ਚੌਰੀ ਚੌਰਾ (1922) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਣ ਅੰਦੋਲਨ ਵਾਪਸ।
- 1926–1931ਲਾਰਡ ਇਰਵਿਨ
ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ; ਡਾਂਡੀ ਮਾਰਚ (1930); ਗਾਂਧੀ-ਇਰਵਿਨ ਸਮਝੌਤਾ (1931); ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ (1931)।
- 1931–1936ਲਾਰਡ ਵਿਲਿੰਗਡਨ
ਗੋਲ ਮੇਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ; ਪੂਨਾ ਸਮਝੌਤਾ (1932); ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ 1935।
- 1936–1943ਲਾਰਡ ਲਿਨਲਿਥਗੋ
ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ; ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ; ਕ੍ਰਿਪਸ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ (1942)।
- 1943–1947ਲਾਰਡ ਵੇਵਲ
ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ (1945); ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ (1946)।
- ਮਾਰਚ–ਅਗਸਤ 1947ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ
ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ; 3 ਜੂਨ ਯੋਜਨਾ; ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ।
ਯਾਦ ਰੱਖੋ
ਇੱਕ ਵਾਇਸਰਾਏ, ਇੱਕ ਘਟਨਾ: ਕਰਜ਼ਨ ਬੰਗਾਲ ਵੰਡਦਾ, ਮਿੰਟੋ ਵੋਟਰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ, ਹਾਰਡਿੰਗ ਦਿੱਲੀ ਜਾਂਦਾ, ਚੈਮਸਫ਼ੋਰਡ ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਦੇਖਦਾ, ਇਰਵਿਨ ਡਾਂਡੀ ਦੇਖਦਾ, ਲਿਨਲਿਥਗੋ ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਦੇਖਦਾ, ਵੇਵਲ ਸ਼ਿਮਲਾ ਸੱਦਦਾ, ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਵੰਡ ਕਰਦਾ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ SI 2023 ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਾਇਸਰਾਏਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸ ਨੇ 1905 ਵਿਚ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ ਕੀਤੀ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ
ਕਰਜ਼ਨ ਦੀ ਵੰਡ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1905 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋਈ। ਇਹ 1911 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਰੱਦ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ PSSSB ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਰਡਰ 2026 ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਇਆ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ SI 2023 ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਵਾਇਸਰਾਏ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਤਿੱਬਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ
ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ 1903 ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਯੰਗਹਸਬੈਂਡ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਤਿੱਬਤ ਭੇਜੀ; ਇਹ 1904 ਵਿੱਚ ਲਾਸਾ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਰੂਸ ਦੇ ਅਸਰ ਦਾ ਡਰ ਸੀ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC DSSO 2018 ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਥਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। I. ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਸਮੇਂ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ। II. 1946 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਨੇਵੀ ਬਗ਼ਾਵਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਨੇਵੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਮਲਾਹ ਬੰਬਈ ਅਤੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠੇ। ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੇ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ/ਕਿਹੜੇ ਸਹੀ ਹੈ/ਹਨ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: B — ਸਿਰਫ਼ II
ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ (ਜੂਨ 1945) ਵੇਵਲ ਨੇ ਸੱਦੀ ਸੀ; ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਮਾਰਚ 1947 ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਫ਼ਰਵਰੀ 1946 ਦੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਬਗ਼ਾਵਤ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੰਬਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਕਰਾਚੀ ਤੱਕ ਫੈਲੀ।
ਛੋਟੀ ਜਾਂਚ
PYQ · PPSC SEVE 2016 ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਸੌਂਪਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਛੂਹੋ
ਜਵਾਬ: D — ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਯੋਜਨਾ
ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੀ 3 ਜੂਨ 1947 ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ। ਕੈਬਨਿਟ ਮਿਸ਼ਨ (1946) ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ।
ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ
- ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼: ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ (1773 ਦਾ ਐਕਟ)
- ਬੈਂਟਿੰਕ: ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ (1833 ਦਾ ਐਕਟ)
- ਕੈਨਿੰਗ: ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ, ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ (1858)
- ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ: ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ; ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
- ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ: ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ
- ਮੇਓ: ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਾਇਸਰਾਏ (1872)
- ਲਿਨਲਿਥਗੋ: ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ
ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਇੱਕ ਘਟਨਾ
- ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ: ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ, 1793
- ਵੈਲਸਲੀ: ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ
- ਬੈਂਟਿੰਕ: ਸਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, 1829
- ਡਲਹੌਜ਼ੀ: ਪੰਜਾਬ 1849; ਪਹਿਲੀ ਰੇਲ 1853
- ਲਿਟਨ: ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਐਕਟ, 1878
- ਰਿਪਨ: ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ, 1882
- ਕਰਜ਼ਨ: ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ, 1905
ਆਮ ਭੁਲੇਖੇ
- ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ; ਬੈਂਟਿੰਕ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਸੀ।
- ਕਲਾਈਵ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਸੀ, ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਕੈਨਿੰਗ ਦੋਵੇਂ ਸੀ: ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ।
- ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸੀ, ਪਰ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ ਸੀ।
- ਕਾਂਗਰਸ ਡਫ਼ਰਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ (1885) ਬਣੀ, ਰਿਪਨ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ (1919) ਚੈਮਸਫ਼ੋਰਡ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਕਰਜ਼ਨ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ (1945) ਵੇਵਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਈ, ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ (1942) ਲਿਨਲਿਥਗੋ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹੋਇਆ, ਵੇਵਲ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ (1911) ਗਈ, ਕਰਜ਼ਨ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਲਿਟਨ ਨੇ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਐਕਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ; ਰਿਪਨ ਨੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ।
ਝਟਪਟ ਤੱਥ
- ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ: ਵਾਰਨ ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ (ਰੈਗੂਲੇਟਿੰਗ ਐਕਟ 1773)
- ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ: ਵਿਲੀਅਮ ਬੈਂਟਿੰਕ (ਚਾਰਟਰ ਐਕਟ 1833)
- ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ: ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ (1858)
- ਸਥਾਈ ਬੰਦੋਬਸਤ: ਕਾਰਨਵਾਲਿਸ, 1793
- ਸਹਾਇਕ ਸੰਧੀ: ਵੈਲਸਲੀ
- ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਸੰਧੀ 1809: ਮਿੰਟੋ ਪਹਿਲਾ
- ਤਿੰਨ-ਧਿਰੀ ਸੰਧੀ 1838: ਆਕਲੈਂਡ
- ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ: ਹਾਰਡਿੰਗ ਪਹਿਲਾ
- ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ 1849: ਡਲਹੌਜ਼ੀ
- ਕਤਲ ਹੋਇਆ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਾਇਸਰਾਏ: ਮੇਓ, 1872
- ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੈਸ ਐਕਟ 1878: ਲਿਟਨ
- ਫ਼ੈਕਟਰੀ ਐਕਟ 1881, ਸਥਾਨਕ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ 1882: ਰਿਪਨ
- ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1885: ਡਫ਼ਰਿਨ
- ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਵੰਡ 1905, ਤਿੱਬਤ 1903: ਕਰਜ਼ਨ
- ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ 1911: ਹਾਰਡਿੰਗ ਦੂਜਾ
- ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ਼ 1919: ਚੈਮਸਫ਼ੋਰਡ
- ਗਾਂਧੀ-ਇਰਵਿਨ ਸਮਝੌਤਾ 1931: ਇਰਵਿਨ
- ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ 1942: ਲਿਨਲਿਥਗੋ
- ਸ਼ਿਮਲਾ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 1945: ਵੇਵਲ
- ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਇਸਰਾਏ: ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ; ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ: ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖੋ
ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਕੌਣ ਸੀ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਲਾਰਡ ਕੈਨਿੰਗ। ਉਹ 1856 ਵਿੱਚ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਬਣਿਆ, 1857 ਦੇ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਐਕਟ, 1858 ਹੇਠ ਤਾਜ ਵੱਲੋਂ ਰਾਜ ਲੈਣ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲਾ ਵਾਇਸਰਾਏ ਬਣਿਆ। ਉਹ 1862 ਤੱਕ ਅਹੁਦੇ ਉੱਤੇ ਰਿਹਾ।