ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਰਮ ਦਲ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਸਹਿਤ ਸੁਧਾਰ ਮੰਗਦੇ ਸਨ। 1905 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਧੜੇ, ਗਰਮ ਦਲ, ਨੇ ਸਵਰਾਜ (ਆਪਣਾ ਰਾਜ) ਮੰਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਈਕਾਟ ਤੇ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜਿਆ। 1907 ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ ਟਕਰਾਏ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਗਈ। ਉਹ ਮੁੜ 1916 ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਨਰਮ ਦਲ (1885–1905)
ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੰਗੋ, ਤੱਥਾਂ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਦਿਓ।
ਨਰਮ ਦਲ (Moderates) ਦੇ ਆਗੂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਕੀਲ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇ ਭਾਰਤੀ ਚੰਗੀ ਦਲੀਲ ਦੇਣ ਤਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹੱਕ ਦੇਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀਆਂ, ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਰਾਹ ਵਰਤਿਆ: ਮਤੇ, ਭਾਸ਼ਣ, ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ।
- ਧਨ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦਿੱਤਾ
- ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਮੈਂਬਰ (1892)
- ਸਰਵੈਂਟਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸੁਸਾਇਟੀ (1905) ਬਣਾਈ
- ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੁਰੂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਮਹਾਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਾਡੇ ਸਨ
- ਬੰਬਈ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (1885) ਦੇ ਬਾਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ
- ਸੂਰਤ, 1907 ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਦਲ ਦੀ ਤਕੜੀ ਆਵਾਜ਼
- ਇੰਡੀਅਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (1876) ਬਣਾਈ
- ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਦਲ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਲਿਬਰਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (1918) ਬਣਾਈ
ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਬਰਤਾਨੀਆ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ ਧਨ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਤੇ ਪੈਨਸ਼ਨਾਂ, ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਜ ਅਤੇ "ਹੋਮ ਚਾਰਜਿਜ਼" ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਭੇਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੌਵਰਟੀ ਐਂਡ ਅਨ-ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰੂਲ ਇਨ ਇੰਡੀਆ (1901) ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਈ। ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੱਤ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਬਰਬਾਦੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ: ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਭਾਰਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਪਰਿਸ਼ਦਾਂ; ICS ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ; ਫ਼ੌਜ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਖ਼ਰਚ; ਘੱਟ ਲਗਾਨ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ: ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲਜ਼ ਐਕਟ, 1892, ਜਿਸ ਨੇ ਪਰਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭਾਰਤੀ ਮੈਂਬਰ ਜੋੜੇ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਦੇਣ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ ਮੰਚ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਆਰਥਿਕ ਦਲੀਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਰ ਆਗੂ ਨੇ ਵਰਤੀ।
ਗਰਮ ਦਲ
ਸਵਰਾਜ ਮੰਗੋ, ਭੀਖ ਨਾ ਮੰਗੋ।
1900 ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਰਮ ਦਲ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ "ਮੰਗਤਾਪੁਣਾ" (mendicancy) ਕਿਹਾ, ਭਾਵ ਭੀਖ ਮੰਗਣਾ। ਗਰਮ ਦਲ (Extremists) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਵਰਾਜ ਮੰਗ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ।
- ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ। ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਨਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਿਲਿਆ।
- ਔਖਾ ਸਮਾਂ: 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਅਤੇ ਪਲੇਗ, ਅਤੇ ਪਲੇਗ ਰੋਕਣ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮ।
- ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ (1899–1905) ਨੇ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ। ਫਿਰ 1905 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
- 1905 ਵਿੱਚ ਜਪਾਨ ਨੇ ਰੂਸ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਅਖ਼ਬਾਰ: ਕੇਸਰੀ (ਮਰਾਠੀ) ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)
- "ਸਵਰਾਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ-ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ"
- 1907 ਵਿੱਚ ਮਾਂਡਲੇ ਜਲਾਵਤਨ
- 1928 ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਤ
- ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਮਹਾਨ ਬੁਲਾਰੇ
- ਅਰਬਿੰਦੋ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਬੰਦੇ ਮਾਤਰਮ ਚਲਾਇਆ
- ਅਲੀਪੁਰ ਬੰਬ ਕੇਸ (1908) ਵਿੱਚ ਮੁਕੱਦਮਾ, 1909 ਵਿੱਚ ਬਰੀ
- 1910 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ ਚਲੇ ਗਏ
ਲਾਲ-ਬਾਲ-ਪਾਲ ਅਤੇ 1907 ਦਾ ਪੰਜਾਬ
ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ "ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ"।
ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ (ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ੇਰ)। ਜਨਮ ਢੁੱਡੀਕੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਲੋਕਮਾਨਿਆ। ਛੇ ਸਾਲ (1908–14) ਮਾਂਡਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਫੈਲਾਇਆ।
ਲਾਲ-ਬਾਲ-ਪਾਲ: ਹਰ ਵੱਡੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਗੂ।
1907 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਪੰਜਾਬ ਕਲੋਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਬਿੱਲ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਵਧੀਆਂ ਦਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਠੇ। ਇਸ ਬਿੱਲ ਦੀ ਮਾਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਰਗੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਈ। ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚਾਚਾ ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਗੀਤ "ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ" ਇਸ ਲਹਿਰ ਦਾ ਤਰਾਨਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਈ 1907 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕੱਦਮੇ ਬਰਮਾ ਦੇ ਮਾਂਡਲੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਵਾਇਸਰਾਏ ਮਿੰਟੋ ਨੇ ਬਿੱਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨਵੰਬਰ 1907 ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਹੋਏ।
ਸੂਰਤ ਦੀ ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਕਲਕੱਤਾ 1906, ਸੂਰਤ 1907, ਲਖਨਊ 1916।
- ਪ੍ਰਧਾਨ: ਗੋਖਲੇ1905: ਬਨਾਰਸ ਇਜਲਾਸਕਾਂਗਰਸ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ।
- ਪ੍ਰਧਾਨ: ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ1906: ਕਲਕੱਤਾ ਇਜਲਾਸਦੋਵਾਂ ਧੜਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਸਵਰਾਜ ਨੂੰ ਟੀਚਾ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ। ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਬਾਈਕਾਟ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਤੇ।
- ਤਾਪਤੀ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇਦਸੰਬਰ 1907: ਸੂਰਤ ਇਜਲਾਸਨਰਮ ਦਲ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਦਾ ਹੈ। ਗਰਮ ਦਲ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ 1906 ਦੇ ਮਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੀਟਿੰਗ ਹੰਗਾਮੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੁੱਤੀ ਸੁੱਟੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- 1908–09: ਸਖ਼ਤੀਤਿਲਕ ਨੂੰ ਮਾਂਡਲੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ। ਨਰਮ ਦਲ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਚੋਣ-ਹਲਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਾਰਲੇ-ਮਿੰਟੋ ਸੁਧਾਰ (1909) ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਮੁੜ ਮੇਲ1916: ਲਖਨਊ ਇਜਲਾਸਗਰਮ ਦਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨਾਲ ਲਖਨਊ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1907 ਦਾ ਇਜਲਾਸ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਗਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਗਰਮ ਦਲ ਤਕੜਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੂਰਤ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਨਰਮ ਦਲ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਥਾਂ ਸੀ। ਗਰਮ ਦਲ ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨਰਮ ਦਲ ਨੇ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ।
ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼ (ਨਰਮ ਦਲ, 1907 ਵਿੱਚ ਸੂਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ) ਨੂੰ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਬੋਸ (ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ INA ਨਾਲ ਜੁੜੇ) ਨਾਲ ਨਾ ਰਲਾਓ।
- "ਸਵਰਾਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ-ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ"
- ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ
- ਧਨ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ
- ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ
- ਸਰਵੈਂਟਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸੁਸਾਇਟੀ (1905)
- ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ
- ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੁਰੂ
- ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ
- ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ
- ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ
- "ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ" ਗੀਤ
- ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ ਦਾ ਲਿਖਿਆ; ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ 1907 ਦੀ ਲਹਿਰ
- ਕੇਸਰੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ ਅਖ਼ਬਾਰ
- ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ
- ਸੂਰਤ 1907 ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
- ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼
- ਲਿਬਰਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ, 1918
- ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਦਲ
ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ
ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ, ਪੰਜਾਬ 1907, ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੇਲ।
- ਨਰਮ ਦਲ = Moderates, 1885–1905
- ਤਰੀਕੇ: ਬੇਨਤੀਆਂ, ਅਰਜ਼ੀਆਂ, ਵਿਰੋਧ
- ਆਗੂ: ਨੌਰੋਜੀ, ਗੋਖਲੇ, ਮਹਿਤਾ, ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ
- ਗਰਮ ਦਲ = Extremists, 1905 ਤੋਂ ਬਾਅਦ
- ਤਰੀਕੇ: ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਬਾਈਕਾਟ, ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ
- ਲਾਲ-ਬਾਲ-ਪਾਲ: ਪੰਜਾਬ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਬੰਗਾਲ
- 1906 ਕਲਕੱਤਾ: ਸਵਰਾਜ ਟੀਚਾ ਐਲਾਨਿਆ
- ਮਈ 1907: ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਂਡਲੇ
- ਦਸੰਬਰ 1907 ਸੂਰਤ: ਫੁੱਟ; ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼
- 1908: ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਛੇ ਸਾਲ, ਮਾਂਡਲੇ
- 1916 ਲਖਨਊ: ਮੁੜ ਮੇਲ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਸਮਝੌਤਾ
- 1918: ਨਰਮ ਦਲ ਨੇ ਲਿਬਰਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ
- ਸੂਰਤ ਦੀ ਫੁੱਟ ਦਸੰਬਰ 1907 ਵਿੱਚ ਹੋਈ, 1906 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
- ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼ ਸਨ, ਤਿਲਕ ਨਹੀਂ।
- ਲਾਲ = ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ, ਬਾਲ = ਤਿਲਕ, ਪਾਲ = ਬਿਪਿਨ ਚੰਦਰ ਪਾਲ।
- ਗੋਖਲੇ ਨਰਮ ਦਲ ਦੇ ਸਨ, ਗਰਮ ਦਲ ਦੇ ਨਹੀਂ।
- ਸਵਰਾਜ ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਕਲਕੱਤਾ 1906 ਵਿੱਚ ਨੌਰੋਜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਟੀਚਾ ਬਣਿਆ।
- ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਹਨ; ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ।
- ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ 1907 ਵਿੱਚ ਮਾਂਡਲੇ ਭੇਜੇ ਗਏ; ਤਿਲਕ 1908 ਵਿੱਚ।
- ਦੋਵੇਂ ਧੜੇ 1916 ਵਿੱਚ ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
- 1918 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਏ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਲਿਬਰਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਬਣਾਈ, ਸਵਰਾਜ ਪਾਰਟੀ (1923) ਨਹੀਂ।
- ਨਰਮ ਦਲ ਦਾ ਦੌਰ: 1885–1905
- ਨਰਮ ਦਲ ਦੇ ਤਰੀਕੇ: ਬੇਨਤੀਆਂ, ਅਰਜ਼ੀਆਂ, ਵਿਰੋਧ
- ਨਿਕਾਸੀ ਸਿਧਾਂਤ: ਦਾਦਾਭਾਈ ਨੌਰੋਜੀ (1901 ਦੀ ਕਿਤਾਬ)
- ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗੁਰੂ: ਗੋਖਲੇ
- ਸਰਵੈਂਟਸ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਸੁਸਾਇਟੀ: ਗੋਖਲੇ, 1905
- ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲਜ਼ ਐਕਟ: 1892
- ਗਰਮ ਦਲ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ: ਲਾਲ-ਬਾਲ-ਪਾਲ
- ਲੋਕਮਾਨਿਆ: ਤਿਲਕ (ਕੇਸਰੀ, ਮਰਾਠਾ)
- ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ: ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ
- ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਅਸ਼ਾਂਤੀ: 1907, ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ
- ਪਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ: ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ
- ਮਾਂਡਲੇ: ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ 1907, ਤਿਲਕ 1908–14
- ਸਵਰਾਜ ਟੀਚਾ: ਕਲਕੱਤਾ 1906, ਨੌਰੋਜੀ
- ਸੂਰਤ ਦੀ ਫੁੱਟ: ਦਸੰਬਰ 1907, ਰਾਸ ਬਿਹਾਰੀ ਘੋਸ਼
- ਮਾਰਲੇ-ਮਿੰਟੋ ਸੁਧਾਰ: 1909
- ਮੁੜ ਮੇਲ: ਲਖਨਊ 1916
- ਹੋਮ ਰੂਲ ਲੀਗਾਂ: ਤਿਲਕ ਅਤੇ ਬੇਸੈਂਟ, 1916
- ਲਿਬਰਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ: 1918, ਸੁਰੇਂਦਰਨਾਥ ਬੈਨਰਜੀ
ਨਰਮ ਦਲ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦਲ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਸਨ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਨਰਮ ਦਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸੁਧਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ, ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਵਰਤਦਾ ਸੀ। ਗਰਮ ਦਲ ਇਸ ਨੂੰ ਭੀਖ ਮੰਗਣਾ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਸਵਰਾਜ ਮੰਗਿਆ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਵਦੇਸ਼ੀ, ਬਾਈਕਾਟ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜਿਆ।