1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਪੰਜਵੀਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਲਗਭਗ 565 ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰਾਜ ਮੁੱਕਣ ਉੱਤੇ ਹਰ ਸ਼ਾਸਕ ਭਾਰਤ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਵੀ. ਪੀ. ਮੈਨਨ ਨੇ 1949 ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਂਦਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਪੈਪਸੂ ਬਣਾਇਆ।
1947 ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤੀ ਭਾਰਤ
ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ।
ਰਿਆਸਤਾਂ ਬਰਤਾਨਵੀ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਸਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਕੋਲ ਸਨ, ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਸ਼ਾਸਕ ਚਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਰਿਆਸਤਾਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਕਈ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਐਕਟ 1947 ਨੇ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਹਰ ਸ਼ਾਸਕ ਹੁਣ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ।
ਰਿਆਸਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬਰਤਾਨਵੀ ਤਾਜ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤਾਕਤ। ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਦੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਜਾਂ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਫ਼ੌਜ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਅਗਸਤ 1947 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਰਿਆਸਤ ਨੂੰ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਪਿਆ।
ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਸਰਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਟੇਟਸ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ 1927 ਵਿੱਚ ਬਣੀ। 1939 ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤੀ ਪਰਜਾ ਮੰਡਲ ਲਹਿਰ ਨੇ ਇਸੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਪਟੇਲ, ਮੈਨਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ
ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਾਉਣਾ, ਲੋੜ ਪਵੇ ਤਾਂ ਦਬਾਅ।
5 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਿਆਸਤ ਵਿਭਾਗ (ਸਟੇਟਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ) ਬਣਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵੀ. ਪੀ. ਮੈਨਨ ਸਨ। ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਨੇ ਵੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁੜਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਲਗਭਗ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
- 19471. ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰਸ਼ਾਸਕ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਸੌਂਪਦਾ ਹੈ।
- 2. ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਸਮਝੌਤਾਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧ (ਰੇਲਾਂ, ਡਾਕ, ਚੁੰਗੀ) ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
- 3. ਰਲੇਵਾਂ, 1948–49ਛੋਟੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇੜਲੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦਾ ਸੰਘ (ਜਿਵੇਂ ਪੈਪਸੂ) ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸਿੱਧੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਭਾਗ B ਰਾਜ4. ਸੰਵਿਧਾਨ, 1950ਪੈਪਸੂ ਵਰਗੇ ਸੰਘ ਭਾਗ B ਰਾਜ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- 5. ਪੁਨਰਗਠਨ, 1956ਭਾਗ B ਰਾਜ ਖ਼ਤਮ। ਪੈਪਸੂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੁੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ ਪ੍ਰਿਵੀ ਪਰਸ (ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਭੱਤਾ) ਅਤੇ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲੇ। ਇਹ 1971 ਵਿੱਚ 26ਵੀਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੋਧ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਤਿੰਨ ਔਖੇ ਮਾਮਲੇ
ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਿੱਸਾ।
ਤਿੰਨ ਰਿਆਸਤਾਂ 15 ਅਗਸਤ 1947 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀਆਂ। ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਰ ਮਾਮਲਾ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਲਝਾਇਆ।
- 15 ਅਗਸਤ 1947ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਦਾ ਨਵਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੁਣਦਾ ਹੈ
ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਰਿਆਸਤ ਸੀ, ਜੋ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭਾਰਤੀ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਸੀ।
- 22 ਅਕਤੂਬਰ 1947ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਹਮਲਾਵਰ ਵੜੇ
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਬਾਇਲੀ ਰਿਆਸਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947ਕਸ਼ਮੀਰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਉੱਤਰਦੀ ਹੈ।
- ਨਵੰਬਰ 1947ਭਾਰਤ ਨੇ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਸੰਭਾਲਿਆ
ਨਵਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੱਜ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
- 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1948ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਮਤ
ਲਗਭਗ 1.9 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 91 ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਸਨ।
- 13–17 ਸਤੰਬਰ 1948ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ
ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 17 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- 1 ਜਨਵਰੀ 1949ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਬੰਦੀ
ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨਾਲ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬਣੇ
- 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ
- 1944 ਦੀ ਤਸਵੀਰ
- 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ
- ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਭੱਜ ਗਏ
ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਗੂ ਕਾਸਿਮ ਰਜ਼ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਤੰਬਰ 1948 ਵਿੱਚ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ।
ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਟੁਕੜੇ
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਇਲਾਕੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਕਮ।
ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੀ ਥਾਂ ਫ਼ਰਾਂਸ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਕੋਲ ਸਨ। ਇਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਹਿਮਾਲਿਆ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਾਜ ਸਿੱਕਮ ਸਿਰਫ਼ 1975 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।
1954 ਵਿੱਚ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ; 1962 ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤੀ। ਚੰਦਰਨਗਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 1950 ਵਿੱਚ, ਮਿਲਿਆ।
19 ਦਸੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੈ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ। ਦਾਦਰਾ ਅਤੇ ਨਗਰ ਹਵੇਲੀ 1954 ਵਿੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।
ਲੋਕ-ਮਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 36ਵੀਂ ਸੋਧ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦਾ 22ਵਾਂ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।
1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁੜੇ।
19 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਗੋਆ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੋਆ 1987 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਬਣਿਆ।
ਪੈਪਸੂ: ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਿਆਸਤੀ ਸੰਘ
ਅੱਠ ਰਿਆਸਤਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਜ, 1948 ਤੋਂ 1956।
ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ। ਫੂਲਕੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ (ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ, ਜੀਂਦ) ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। 1948 ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਐਂਡ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ (ਪੈਪਸੂ) ਬਣਾਈ। ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਿਆਲਾ ਸੀ। ਇਹ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਤੱਕ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਈ।
ਚੌਧਰੀ ਫੂਲ ਦੀ ਔਲਾਦ ਦਾ ਰਾਜ। ਪਟਿਆਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ।
ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਵਾਬ ਸੀ; ਕਪੂਰਥਲਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਿੱਖ ਸਨ।
ਨਾਲਾਗੜ੍ਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ; ਕਲਸੀਆ ਅੰਬਾਲੇ ਨੇੜੇ।
ਪੈਪਸੂ ਦੀਆਂ ਅੱਠ ਰਿਆਸਤਾਂ।
- 5 ਮਈ 1948ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ
ਸ਼ਾਸਕ ਇੱਕ ਹੋਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- 15 ਜੁਲਾਈ 1948ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ
ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।
- 1950ਭਾਗ B ਰਾਜ
ਨਵੇਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਧੀਨ।
- 1953ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਰਾਜ
ਪੈਪਸੂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਲਾਗੂ।
- 1 ਨਵੰਬਰ 1956ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵਾਂ
ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ 1956 ਅਧੀਨ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਪਸੂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਛੂਹੋ
- ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ: ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ।
- ਆਖ਼ਰੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ: ਬ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਨ (1956)।
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵਾਂ: 1 ਨਵੰਬਰ 1956।
- ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੂਟਨੀਤਕ ਬਣੇ। 1974 ਵਿੱਚ ਦ ਹੇਗ ਵਿਖੇ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਦੂਤ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ।
- ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, 1947
- ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ
- ਰਿਆਸਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਕੱਤਰ
- ਵੀ. ਪੀ. ਮੈਨਨ
- ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ੇ
- ਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ, ਸੰਚਾਰ
- ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ
- ਲੋਕ-ਮਤ, 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1948
- ਹੈਦਰਾਬਾਦ
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ, ਸਤੰਬਰ 1948
- ਕਸ਼ਮੀਰ
- ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ, 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947
- ਗੋਆ
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੈ, 19 ਦਸੰਬਰ 1961
- ਸਿੱਕਮ
- 22ਵਾਂ ਰਾਜ, 1975
- ਪੈਪਸੂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
- ਪਟਿਆਲਾ
- ਪ੍ਰਿਵੀ ਪਰਸ ਖ਼ਤਮ
- 1971, 26ਵੀਂ ਸੋਧ
ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ
ਆਗੂ, ਤਰੀਕਾ, ਔਖੇ ਮਾਮਲੇ ਅਤੇ ਪੈਪਸੂ।
- 1947 ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 565 ਰਿਆਸਤਾਂ
- ਪਟੇਲ (ਮੰਤਰੀ) ਅਤੇ ਵੀ. ਪੀ. ਮੈਨਨ (ਸਕੱਤਰ)
- ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ: 3 ਵਿਸ਼ੇ
- ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ: ਲੋਕ-ਮਤ, ਫ਼ਰਵਰੀ 1948
- ਹੈਦਰਾਬਾਦ: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ, ਸਤੰਬਰ 1948
- ਕਸ਼ਮੀਰ: ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ, 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947
- ਬਹਾਵਲਪੁਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਗਿਆ
- ਪੈਪਸੂ: 8 ਰਿਆਸਤਾਂ, 15 ਜੁਲਾਈ 1948
- ਰਾਜਧਾਨੀ ਪਟਿਆਲਾ; ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
- ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾੜੇਵਾਲਾ; ਆਖ਼ਰੀ ਬ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਨ
- ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵਾਂ: 1 ਨਵੰਬਰ 1956
- ਲੋਹਾਰੂ (ਹਿਸਾਰ ਰਾਹੀਂ) 1966 ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ
- ਕੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪਟੇਲ ਨੇ ਕੀਤੀ; ਵੀ. ਪੀ. ਮੈਨਨ ਸਕੱਤਰ ਸਨ, ਮੰਤਰੀ ਨਹੀਂ।
- ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ; ਇਹ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
- ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਮਤ ਹੋਇਆ; ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ।
- ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ।
- ਕਸ਼ਮੀਰ: ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਸਕ, ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕ (ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਉਲਟ)।
- ਕਸ਼ਮੀਰ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947 ਨੂੰ ਜੁੜਿਆ, ਹਮਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੈ = ਗੋਆ 1961 (ਅਤੇ ਕਾਰਗਿਲ 1999); ਪੋਲੋ = ਹੈਦਰਾਬਾਦ।
- ਪੈਪਸੂ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਰਿਆਸਤਾਂ ਸਨ; ਨੂਰਪੁਰ ਅਤੇ ਪਠਾਨਕੋਟ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਨ।
- ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਰਲੇਵਾਂ 1956 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, 1966 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। 1966 ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਬਣਿਆ।
- ਪ੍ਰਿਵੀ ਪਰਸ 1971 ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ, 1947 ਜਾਂ 1950 ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
- 1947 ਵਿੱਚ ਰਿਆਸਤਾਂ: ਲਗਭਗ 565
- ਰਿਆਸਤ ਵਿਭਾਗ: 5 ਜੁਲਾਈ 1947
- ਭਾਰਤ ਦਾ ਲੋਹ ਪੁਰਸ਼: ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ
- ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਦਿਵਸ: 31 ਅਕਤੂਬਰ
- ਏਕਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ: 182 ਮੀਟਰ, ਗੁਜਰਾਤ
- ਸਟੇਟਸ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ: 1927; ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਪ੍ਰਧਾਨ, 1939
- ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ: ਰੱਖਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮਾਮਲੇ, ਸੰਚਾਰ
- ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਲੋਕ-ਮਤ: 20 ਫ਼ਰਵਰੀ 1948
- ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ: 26 ਅਕਤੂਬਰ 1947
- ਕਸ਼ਮੀਰ ਜੰਗਬੰਦੀ: 1 ਜਨਵਰੀ 1949
- ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ: 13 ਸਤੰਬਰ 1948
- ਰਜ਼ਾਕਾਰ: ਕਾਸਿਮ ਰਜ਼ਵੀ
- ਪਾਂਡੀਚੇਰੀ: 1954 (ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ 1962)
- ਗੋਆ: ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਵਿਜੈ, 19 ਦਸੰਬਰ 1961
- ਸਿੱਕਮ: 22ਵਾਂ ਰਾਜ, 1975
- ਪੈਪਸੂ: 15 ਜੁਲਾਈ 1948, ਅੱਠ ਰਿਆਸਤਾਂ
- ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਰਾਜਪ੍ਰਮੁੱਖ: ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
- ਪੈਪਸੂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵਾਂ: 1 ਨਵੰਬਰ 1956
- ਪ੍ਰਿਵੀ ਪਰਸ ਖ਼ਤਮ: 1971
ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਵੱਖਰੇ ਕਿਉਂ ਸਨ?
ਜਵਾਬ ਵੇਖੋ
ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਵਾਬ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਿਆਸਤ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚੁਣਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕ-ਮਤ (ਫ਼ਰਵਰੀ 1948) ਨੇ ਭਾਰਤ ਚੁਣਿਆ। ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਨਿਜ਼ਾਮ ਆਜ਼ਾਦੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਜ਼ਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਨੇ ਓਪਰੇਸ਼ਨ ਪੋਲੋ (ਸਤੰਬਰ 1948) ਕੀਤਾ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਝਿਜਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਮਲੀਅਤ ਪੱਤਰ (26 ਅਕਤੂਬਰ 1947) ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ।